Health Tips : దోమల సీజన్.. కుటుంబం తప్పక తెలుసుకోవాల్సిందిదే..!

Health Tips : భారతదేశంలో వర్షాకాలం ప్రారంభమవుతున్న నేపథ్యంలో, దోమల ద్వారా వ్యాపించే డెంగ్యూ, మలేరియా వంటి వ్యాధుల ముప్పు గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఈ ముప్పును ఎదుర్కొనేందుకు కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి జె.పి. నడ్డా ఇటీవల ఒక ఉన్నత స్థాయి సమీక్షా సమావేశాన్ని నిర్వహించారు. వర్షాకాలానికి ముందే దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న సన్నద్ధతను, నివారణా చర్యలను ఆయన సమీక్షించారు. ఈ వ్యాధుల నియంత్రణలో నిఘా (సర్వైలెన్స్), ముందస్తు నివారణ, సకాలంలో రోగ నిర్ధారణ, తగిన చికిత్స , ప్రజల భాగస్వామ్యం అత్యంత కీలకమని మంత్రి నొక్కి చెప్పారు.

నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ వెక్టర్ బోర్న్ డిసీజెస్ కంట్రోల్ (NCVBDC) నివేదికల ప్రకారం, భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం వేల సంఖ్యలో డెంగ్యూ కేసులు నమోదవుతున్నాయి. వర్షాకాలంలో , వర్షాలు పడిన తర్వాత నిలిచిపోయే నీరు దోమల పెరుగుదలకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని కల్పిస్తుంది. ప్రభుత్వాలు ఆసుపత్రులను, వైద్య సేవలను బలోపేతం చేసినప్పటికీ, వ్యాధుల నివారణలో ప్రతి కుటుంబం పాత్ర ఎంతో కీలకమని ఆరోగ్య నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

వర్షాకాలంలో డెంగ్యూ, మలేరియా ముప్పు ఎందుకు పెరుగుతుంది?

దోమలు వెచ్చని, తేమతో కూడిన వాతావరణంలో వేగంగా వృద్ధి చెందుతాయి. ఇళ్ల చుట్టుపక్కల ఉండే కూలర్లు, పూల కుండీలు, పాత టైర్లు, ఓవర్‌హెడ్ ట్యాంకులు , నిర్మాణ స్థలాలలో చేరే వర్షపు నీరు దోమలకు ప్రధాన సంతానోత్పత్తి కేంద్రాలుగా మారుతాయి.

డెంగ్యూ వ్యాధి సాధారణంగా పగటిపూట కుట్టే ‘ఈడెస్’ (Aedes) దోమల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. అదేవిధంగా, మలేరియా వ్యాధి ప్లాస్మోడియం పరాన్నజీవుల వల్ల వస్తుంది. ఇది సాయంత్రం నుండి తెల్లవారుజాము వరకు చురుగ్గా ఉండే ‘అనాఫిలిస్’ (Anopheles) దోమల ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతుంది. వాతావరణ మార్పులు, వేగవంతమైన పట్టణీకరణ , లోపభూయిష్టమైన వ్యర్థాల నిర్వహణ వంటి కారణాల వల్ల దోమల ఉధృతి మరింత పెరుగుతోంది.

ప్రతి కుటుంబం చేయవలసిన పనులు (Do’s):

నిల్వ నీటిని వారానికి ఒకసారి తొలగించడం: దోమలు చాలా తక్కువ నీటిలో కూడా గుడ్లు పెట్టగలవు. అందువల్ల ప్రతి వారం ఇళ్లలోని వాటర్ కూలర్లు, పూల కుండీల కింద ఉండే ట్రేలు, బకెట్లు, పక్షుల నీటి పాత్రలు, పాత డబ్బాలను తనిఖీ చేసి, వాటిలోని నీటిని పారబోసి శుభ్రం చేయాలి (డ్రై డే పాటించాలి).

నీటి నిల్వ పాత్రలను మూసి ఉంచడం: ఇంట్లో నీటిని నిల్వ ఉంచుకునే ట్యాంకులు, డ్రమ్ములు , ఇతర పాత్రలపై దోమలు గుడ్లు పెట్టకుండా గట్టిగా మూతలు పెట్టాలి.

రక్షణ దుస్తులు ధరించడం: దోమల సీజన్‌లో ముఖ్యంగా పిల్లలు, వృద్ధులు బయటకు వెళ్లేటప్పుడు ఒంటిని పూర్తిగా కప్పేసేలా పూర్తి చేతుల చొక్కాలు, పొడవాటి ప్యాంట్లు , సాక్స్ ధరించాలి.

దోమల నివారణ ఉపాయాలు: కిటికీలకు మెష్‌లు అమర్చుకోవడం, దోమతెరలు ఉపయోగించడం , గుర్తింపు పొందిన దోమల నివారణ మందులు (Repellents) వాడటం ద్వారా దోమల కాటు నుండి రక్షణ పొందవచ్చు.

ముందస్తు వైద్య సహాయం: తీవ్రమైన జ్వరం, తలనొప్పి, కళ్ల వెనుక నొప్పి, కండరాలు , కీళ్ల నొప్పులు, వాంతులు, చలి , చెమటలు పట్టడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

చేయకూడని పనులు (Don’ts):

జ్వరాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు: వర్షాకాలంలో వచ్చే జ్వరాన్ని సాధారణ వైరల్ జ్వరంగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ముఖ్యంగా డెంగ్యూ, మలేరియా ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో ఉన్నప్పుడు వెంటనే పరీక్ష చేయించుకోవాలి.

సొంత వైద్యం వద్దు: డాక్టర్ సలహా లేకుండా మెడికల్ షాపుల నుండి సొంతంగా పెయిన్ కిల్లర్స్ (నొప్పి నివారణ మందులు) కొని వాడకూడదు. డెంగ్యూ సోకినప్పుడు కొన్ని రకాల మందులు వాడటం వల్ల రక్తస్రావం అయ్యే ప్రమాదం పెరుగుతుంది.

నీరు చేరనివ్వద్దు: ఇళ్ల చుట్టుపక్కల చిన్న చిన్న సీసా మూతలు, ప్లాస్టిక్ కవర్లలో కూడా నీరు నిల్వ ఉండకుండా చూసుకోవాలి.

ఫాగింగ్‌పైనే ఆధారపడొద్దు: మున్సిపాలిటీ వారు చేసే ఫాగింగ్ పెద్ద దోమలను మాత్రమే చంపుతుంది, కానీ ఇళ్లలో దాగి ఉన్న దోమల లార్వాలను (గుడ్లను) అది నిర్మూలించలేదు. కాబట్టి గృహ పరిశుభ్రత అత్యంత ముఖ్యం.

ప్రజల భాగస్వామ్యం ఎందుకు ముఖ్యం?

డెంగ్యూ, మలేరియా నియంత్రణ అనేది కేవలం ఆసుపత్రులు లేదా ప్రభుత్వ సంస్థల వల్ల మాత్రమే సాధ్యం కాదు. దోమలు ఒకరి ఇంట్లోనే కాకుండా యావత్ పరిసరాల్లో పెరుగుతాయి కాబట్టి, కాలనీల వ్యాప్తంగా ప్రజలంతా కలిసి శుభ్రతా కార్యక్రమాలు చేపట్టాలి. గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా నిఘా వ్యవస్థ, రోగనిర్ధారణ , మెరుగైన చికిత్సా విధానాల వల్ల భారతదేశంలో డెంగ్యూ మరణాల రేటు 1996లో 3.3 శాతంగా ఉండగా, ప్రస్తుతం అది 0.1 శాతానికి పడిపోయింది.

వర్షాకాలం ముంచుకొస్తున్న తరుణంలో, ఇళ్ల చుట్టూ నీరు నిల్వ లేకుండా చూసుకోవడం , దోమల కాటు నుండి రక్షణ పొందడం ద్వారా మనల్ని , మన కుటుంబాన్ని ప్రాణాంతక వ్యాధుల నుండి కాపాడుకోవచ్చు.