Exchange Rs 2,000 Notes: గత వారం చెలామణి నుండి ఉపసంహరించుకోవాలని నిర్ణయించిన తర్వాత పౌరులు మే 23, 2023 (మంగళవారం) నుంచి రూ.2,000 నోట్లను మార్చుకోవడం లేదా డిపాజిట్ చేయడం ప్రారంభించవచ్చని భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) తెలిపింది. ఆర్బీఐ గవర్నర్ శక్తికాంత దాస్ మాట్లాడుతూ ప్రజలు హడావిడి చెందాల్సిన అవసరం లేదని, రూ. 2000 నోట్ల మార్పిడి లేదా డిపాజిట్ సౌకర్యం సెప్టెంబర్ 30, 2023 వరకు తెరిచి ఉంటుందని అన్నారు. ప్రజలకు అసౌకర్యం కలగకుండా, మార్పిడి/డిపాజిట్ ప్రక్రియను సజావుగా నిర్వహించేందుకు ఆర్బీఐ దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని బ్యాంకులకు ప్రత్యేక సర్క్యులర్ను కూడా జారీ చేసింది. 2,000 రూపాయల నోట్ల మార్పిడి/డిపాజిట్ సదుపాయం నేటి నుంచి ప్రారంభం కాగా, పనిని సులభతరం చేసే కొన్ని కొన్ని కీలక ప్రశ్నలకు ఆర్బీఐ సమాధానాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
*రూ.2,000 నోట్లను డిపాజిట్ చేయడం/మార్చుకోవడం ఎలా?
2,000 నోట్లను డిపాజిట్ చేయడానికి మరియు/లేదా మార్చుకోవడానికి ప్రజలు ఏదైనా బ్యాంక్ బ్రాంచ్ను సంప్రదించవచ్చని ఆర్బీఐ తెలిపింది.”ప్రజలు తమ వద్ద ఉన్న రూ. 2,000 నోట్ల డిపాజిట్ లేదా మార్పిడి కోసం బ్యాంకు శాఖలను సంప్రదించవచ్చు” అని RBI తెలిపింది. 2023 సెప్టెంబర్ 30 వరకు అన్ని బ్యాంకుల్లో ఖాతాల్లో డిపాజిట్ చేయడానికి మరియు రూ. 2,000 నోట్లను మార్చుకునే సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంటుందని సెంట్రల్ బ్యాంక్ తెలిపింది. గడువు తేదీ వరకు ఇష్యూ డిపార్ట్మెంట్లను కలిగి ఉన్న ఆర్బీఐకి చెందిన 19 ప్రాంతీయ కార్యాలయాల (ROs) వద్ద కూడా మార్పిడికి సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంటుందని గమనించవచ్చు.
*ఖాతాదారులు ఏదైనా బ్యాంకు శాఖలో డిపాజిట్ చేయవచ్చా?
అవును. ఒక వ్యక్తి రూ.2000 నోట్లను ఒకేసారి రూ.20,000 వరకు మార్చుకోవడానికి దేశంలోని ఏదైనా బ్యాంకు శాఖకు వెళ్లవచ్చు. “ఖాతా లేని వ్యక్తి కూడా రూ. 2,000 నోట్లను ఏ బ్యాంక్ బ్రాంచ్లోనైనా ఒకేసారి రూ.20,000 పరిమితి వరకు మార్చుకోవచ్చు అని రిజర్వు బ్యాంకు ఆఫ్ ఇండియా తెలిపింది.
*బ్యాంక్ ఖాతాలో డిపాజిట్ చేయడానికి ఏదైనా పరిమితి ఉందా?
ఆర్బీఐ ప్రకారం, ఖాతాదారులు పరిమితులు లేకుండా బ్యాంకు ఖాతాలలో డిపాజిట్లు చేయవచ్చు. ఇది ప్రస్తుతమున్న నో యువర్ కస్టమర్ (KYC) నిబంధనలు, ఇతర వర్తించే చట్టబద్ధమైన/నియంత్రణ అవసరాలకు లోబడి ఉంటుంది. సరళంగా చెప్పాలంటే, బ్యాంకు ఖాతాల్లోకి రూ. 2,000 నోట్లతో కూడిన డిపాజిట్లపై ఎలాంటి పరిమితులు ఉండవు, అయితే బ్యాంకులు అటువంటి లావాదేవీలు నగదు లావాదేవీ రిపోర్టింగ్ (CTR) , అనుమానాస్పద లావాదేవీ రిపోర్టింగ్ (STR) అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉండేలా చూస్తాయి.
*ఒకేసారి రూ. 20,000 మార్పిడి పరిమితి ఎలా?
రూ. 2,000 నోట్లను ఇతర డినామినేషన్లకు మార్చుకోవడానికి ఏ వ్యక్తి అయినా ఏదైనా బ్యాంక్ బ్రాంచ్కు వెళితే, ఒకేసారి రూ. 20,000 వరకు పరిమితి ఉందని గమనించాలి. “ప్రజలు రూ. 2000 నోట్లను ఒకేసారి రూ. 20,000 పరిమితి వరకు మార్చుకోవచ్చు” అని ఆర్బీఐ తెలిపింది. అదనంగా, రూ. 2,000 నోట్ల మార్పిడిని ఒక ఖాతాదారునికి రోజుకు రూ.4,000 పరిమితి వరకు బిజినెస్ కరస్పాండెంట్ల ద్వారా కూడా చేయవచ్చు.
మార్పిడి సౌకర్యం కోసం ఏదైనా రుసుము ఉందా? మార్పిడి సౌకర్యం ఉచితంగా అందించబడుతుంది.
*రూ.20,000 కంటే ఎక్కువ విలువైన రూ.2000 నోట్లను మార్చుకోవాలంటే?
రూ.2000 నోట్లను ఒకేసారి రూ.20,000 వరకు మార్చుకునేందుకు ఖాతాదారులకు ఫారమ్లు లేదా ఐడీ ప్రూఫ్ అవసరం లేదని స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ఇటీవల సర్క్యులర్లో పేర్కొంది. అయితే, ఒక వ్యక్తి రూ. 20,000 కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో రూ. 2,000 నోట్లను డిపాజిట్ చేయాలనుకుంటే, వారు ఫారమ్ లేదా రిక్విజిషన్ స్లిప్ను పూరించాలి.
*మీకు రూ. 20,000 కంటే ఎక్కువ అవసరం అయితే ఏ ఫారమ్ను పూరించకూడదనుకుంటే?
వ్యక్తులు నగదు మార్పిడికి బదులుగా దానిని జమ చేయవచ్చు. వారు ఆ మొత్తాన్ని విత్డ్రా చేసుకోవచ్చు. ఎందుకంటే రూ.2,000 నోట్ల డిపాజిట్లను పరిమితులు లేకుండా చేయవచ్చు.“పరిమితులు లేకుండా ఖాతాలలో డిపాజిట్ చేయవచ్చు. రూ. 2,000 నోట్లను బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ చేయవచ్చు. ఈ డిపాజిట్లపై నగదు అవసరాలు డ్రా చేసుకోవచ్చు, ”అని ఆర్బీఐ తెలిపింది.
*సీనియర్ సిటిజన్లు, వికలాంగుల సంగతేంటి?
నోట్ల మార్పిడి లేదా డిపాజిట్ చేయాలనుకునే సీనియర్ సిటిజన్లు, వికలాంగులకు అసౌకర్యాన్ని తగ్గించడానికి ఏర్పాట్లు చేయాలని ఆర్బీఐ బ్యాంకులను స్పష్టంగా ఆదేశించింది. నిజానికి ఆర్బీఐ రూ.2,000 నోట్లను మార్చుకునేందుకు/జమ చేయాలని కోరుతూ సీనియర్ సిటిజన్లు, వికలాంగులు తదితరులకు అసౌకర్యాన్ని తగ్గించేందుకు ఏర్పాట్లు చేయాలని బ్యాంకులను ఆదేశించింది. వాస్తవానికి, నోట్ల మార్పిడికి వచ్చే ప్రజలకు కనీస సౌకర్యాలు కల్పించాలని ఆర్బీఐ బ్యాంకులను కూడా కోరింది. “బ్యాంకులు వేసవి కాలాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని బ్రాంచ్ల వద్ద షేడెడ్ వెయిటింగ్ స్పేస్, డ్రింకింగ్ వాటర్ సదుపాయం మొదలైన వాటికి తగిన మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించాలని సూచించింది” అని ఆర్బీఐ తెలిపింది.
*సెప్టెంబరు 30లోగా రూ.2,000 నోట్లను డిపాజిట్/మార్చుకోలేకపోతే ఏమవుతుంది?
విదేశాల్లో ఉంటున్న భారతీయులు లేదా సుదీర్ఘ సెలవులు లేదా ఉద్యోగాల కోసం వెళ్లిన వారు చాలా మంది ఉన్నారని ఆర్బీఐ గవర్నర్ స్పష్టం చేశారు.
