US-Iran Talks: అమెరికా, ఇరాన్ దేశాల మధ్య చర్చలు జరుగుతున్నప్పటికీ.. ఇరాన్ దగ్గర ఉన్న యురేనియం నిల్వలు, వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకమైన ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్’ (హోర్ముజ్ జలసంధి)పై నియంత్రణ విషయంలో ఇరుపక్షాల మధ్య తీవ్ర విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి. అయితే, ప్రాంతీయంగా పెద్ద యుద్ధం రాకుండా నిరోధించేందుకు జరుగుతున్న ఈ చర్చల్లో కొంత పురోగతి కనిపిస్తోందని ఇరుదేశాలు సంకేతాలు ఇచ్చాయి. తాజా చర్చల రౌండ్లో “కొన్ని మంచి సంకేతాలు” కనిపించాయని అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి (సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్) మార్కో రూబియో తెలిపారు. అయితే అప్పుడే దీనిపై అతిగా ఆశలు పెట్టుకోవద్దని హెచ్చరిస్తూ.. రాబోయే కొద్ది రోజుల్లో ఏం జరుగుతుందో చూద్దాం అని విలేకరులతో అన్నారు. మరోవైపు, ఇప్పటివరకు ఎలాంటి ఒప్పందం కుదరలేదని, కానీ గత కొన్ని రోజులుగా ఇరుపక్షాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలు (అభిప్రాయభేదాలు) తగ్గుతూ వస్తున్నాయని ఇరాన్ ఉన్నతాధికార వర్గాలు వెల్లడించాయి.
అసలు వివాదమంతా ఇరాన్ తన సంపన్న యురేనియం నిల్వలను తన వద్దే ఉంచుకోవాలని పట్టుబట్టడం, అలాగే ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు గుండెకాయ లాంటి ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్’ జలసంధిలో షిప్పింగ్ నిబంధనలపై తనకే పూర్తి అధికారం ఉండాలని కోరడం వల్లే వస్తోంది. ప్రపంచంలోని ప్రధాన చమురు, గ్యాస్ రవాణా ఈ జలసంధి గుండానే సాగుతుంది. అయితే అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ విషయంలో చాలా కఠినంగా ఉన్నారు. ఇరాన్ దగ్గర ఉన్న అధిక సంపన్న యురేనియం నిల్వలను అమెరికా ఏదో ఒక రోజు స్వాధీనం చేసుకుంటుందని అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి (సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్) మార్కో రూబియో స్పష్టం చేశారు. ఈ యురేనియంను ఇరాన్ అణు ఆయుధాల తయారీకి వాడుతుందని అమెరికా నమ్ముతోంది. దానిని ఎలాగైనా సాధించి, ఆ తర్వాత నాశనం చేస్తాం తప్ప, ఇరాన్ దగ్గర మాత్రం ఉండనివ్వబోమని ట్రంప్ వైట్ హౌస్లో మీడియాతో వ్యాఖ్యానించారు.
అలాగే స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే ఓడలపై ఎలాంటి పన్నులు (టోల్స్) గానీ, ఆంక్షలు గానీ విధించడాన్ని ట్రంప్ తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. అది అంతర్జాతీయ జలమార్గమని, ప్రపంచ షిప్పింగ్ కోసం అది ఎప్పుడూ స్వేచ్ఛగా, తెరిచే ఉండాలని డిమాండ్ చేశారు. కానీ, ఇరాన్ మాత్రం తమ అణు కార్యక్రమం పూర్తిగా శాంతియుతమైనదని చెప్తోంది. యురేనియం విషయంలో తగ్గేదే లేదన్నట్లుగా ఇరాన్ అధికారులు వ్యవహరిస్తున్నారు. దేశం దాటించి యురేనియంను బయటకు పంపకూడదని ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ మొజ్తబా ఖమేనీ స్పష్టమైన ఆదేశాలు జారీ చేసినట్లు తెలుస్తోంది. అటు హోర్ముజ్ జలసంధిపై కూడా ఇరాన్ తన సార్వభౌమాధికారాన్ని గట్టిగా వినిపిస్తోంది. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్, ప్రాంతీయ మిత్రదేశాల మిలిటరీ చర్యల వల్ల అక్కడ భద్రతా వాతావరణం మారిపోయిందని, కాబట్టి తమ సముద్ర ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడానికి అంతర్జాతీయ చట్టాల ప్రకారం తగిన చర్యలు తీసుకునే హక్కు తమకు ఉందని ఇరాన్ డిప్యూటీ విదేశాంగ మంత్రి పేర్కొన్నారు.
మరోవైపు తెరవెనుక జరుగుతున్న దౌత్య చర్చలను వేగవంతం చేయడానికి పాకిస్తాన్ ప్రయత్నిస్తోంది. ఇందులో భాగంగా పాకిస్తాన్ ఆర్మీ చీఫ్ ఆసిమ్ మునీర్ త్వరలోనే ఇరాన్ రాజధాని టెహ్రాన్కు వెళ్లనున్నారు. అయితే ఈ చర్చల ఆలస్యం పట్ల అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సహనం నశిస్తోందని, అందువల్ల ఇరాన్-అమెరికా మధ్య సమాచార మార్పిడిని మరింత వేగవంతం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నామని చర్చల్లో పాల్గొంటున్న వర్గాలు తెలిపాయి. ఇరాన్ ఈ వారంలో అమెరికాకు ఒక కొత్త ప్రతిపాదనను పంపింది, కానీ అందులో గతంలో ట్రంప్ తిరస్కరించిన డిమాండ్లే ఉన్నాయి. హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ నియంత్రణ, యుద్ధ నష్టపరిహారం, ఆంక్షల తొలగింపు, ఫ్రీజ్ చేసిన ఇరాన్ ఆస్తుల విడుదల మరియు ప్రాంతం నుండి అమెరికా సైనికుల ఉపసంహరణ వంటి పాత డిమాండ్లనే ఇరాన్ మళ్ళీ చేర్చింది. ఒకవేళ చర్చలు సఫలం కాకపోతే, మళ్లీ ఇరాన్పై సైనిక దాడులు చేయడానికి అమెరికా సిద్ధంగా ఉందని ట్రంప్ పదే పదే హెచ్చరిస్తున్నారు. దానికి ప్రతిగా.. అమెరికా కనుక దాడులు చేస్తే, తమ ప్రతీకారం కేవలం ఈ ప్రాంతానికే పరిమితం కాదని, చాలా తీవ్రంగా ఉంటుందని ఇరాన్ విప్లవాత్మక బలగాలు (రివల్యూషనరీ గార్డ్స్) హెచ్చరించాయి. వారాల తరబడి చర్చలు జరుగుతున్నా, తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ ఉన్నప్పటికీ.. ఇరాన్ మాత్రం అణు ఆయుధ స్థాయికి దగ్గరగా ఉన్న యురేనియం నిల్వలను, క్షిపణులను, డ్రోన్ సామర్థ్యాలను అలాగే ఉంచుకోవడం అమెరికా, దాని మిత్రదేశాలకు పెద్ద తలనొప్పిగా మారింది.