US-Iran Tensions: మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్త పరిస్థితులు మరోసారి తీవ్రరూపం దాల్చే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్పై ఘాటు హెచ్చరికలు జారీ చేయడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. ఇరాన్ గనుక గంభీరమైన చర్చలకు ముందుకు రాకపోతే, అమెరికా అత్యంత భారీ స్థాయిలో సైనిక దాడి చేపడుతుందని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. దీంతో ఇప్పటికే ఉద్రిక్తంగా ఉన్న మధ్యప్రాచ్య పరిస్థితులు మరింత సంక్లిష్టంగా మారే అవకాశం ఉందని అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. జూన్లో కుదిరిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ఆశించిన ఫలితాలు ఇవ్వకపోవడంతో పరిస్థితి మళ్లీ ఉద్రిక్తంగా మారింది. ముఖ్యంగా ప్రపంచ చమురు రవాణాకు కీలక మార్గమైన హార్మూజ్ జలసంధి చుట్టూ నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఈ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే నౌకలపై ఇరాన్ దాడులు జరిపినట్లు ఆరోపణలు రావడంతో అమెరికా దీనిని అత్యంత సున్నితమైన అంశంగా పరిగణిస్తోంది.
ఒక ఇంటర్వ్యూలో మాట్లాడిన ట్రంప్, ఇరాన్పై ఇప్పటివరకు తగినంత ఒత్తిడి తీసుకురాలేదని వ్యాఖ్యానించారు. అమెరికా సైన్యం వరుసగా ఇరాన్ సైనిక స్థావరాలపై దాడులు కొనసాగిస్తోందని, అవసరమైతే మరింత కఠిన చర్యలు తీసుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు చెప్పారు. ఇజ్రాయెల్ కూడా సన్నద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుత పరిస్థితిలో దాని ప్రత్యక్ష జోక్యం అవసరం లేదని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఇదే సమయంలో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు బ్యారెల్కు 100 డాలర్లకు పైగా చేరడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
2026 ఫిబ్రవరిలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ కలిసి ‘ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ’ పేరుతో ఇరాన్పై భారీ సైనిక దాడులు నిర్వహించాయి. ఈ దాడుల్లో పలువురు కీలక ఇరాన్ నాయకులు మరణించినట్లు సమాచారం. దీనికి ప్రతిగా ఇరాన్ క్షిపణులు, డ్రోన్లతో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ స్థావరాలపై దాడులు జరిపింది. లెబనాన్లోని హిజ్బుల్లా కూడా ఇజ్రాయెల్పై దాడులను తీవ్రతరం చేయడంతో వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా, లక్షలాది మంది నిరాశ్రయులయ్యారు. ఏప్రిల్లో కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం కుదిరినప్పటికీ, అది ఎక్కువ కాలం కొనసాగలేదు. హార్మూజ్ జలసంధి గుండా వెళ్లే వాణిజ్య నౌకల భద్రతపై మళ్లీ ఆందోళనలు మొదలయ్యాయి. ఈ మార్గంలో రవాణా అంతరాయం ఏర్పడితే ఆసియా, యూరప్, అమెరికా దేశాల్లో ఇంధన సరఫరాపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అమెరికా ప్రభుత్వం దీనిని తమకు సంబంధించిన ‘రెడ్ లైన్’ అంశంగా ప్రకటించింది.
ట్రంప్ హెచ్చరికల వెనుక వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలు కూడా ఉన్నాయని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాన్ని నిలిపివేయడం, అలాగే హిజ్బుల్లా, హమాస్ వంటి సంస్థలకు మద్దతు ఉపసంహరించుకోవడం కోసం ఒత్తిడి తెచ్చే ప్రయత్నమని వారు భావిస్తున్నారు. అదే సమయంలో గల్ఫ్ దేశాలతో సంబంధాలను బలోపేతం చేయడం, ప్రపంచ చమురు ధరలను నియంత్రణలో ఉంచడం కూడా అమెరికా లక్ష్యాల్లో ఒకటిగా చెబుతున్నారు. మరోవైపు, ఇరాన్ ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ సైనికంగా బలంగా ఉందని అంచనా. తమపై దాడి జరిగితే హార్మూజ్ జలసంధిని మూసివేస్తామని ఇప్పటికే పలుమార్లు హెచ్చరించింది. అలాగే హిజ్బుల్లా, హౌతీలు వంటి అనుబంధ బలగాల ద్వారా ప్రాంతీయ స్థాయిలో ప్రతిస్పందించే సామర్థ్యం కూడా ఇరాన్కు ఉంది.
ఇజ్రాయెల్ మాత్రం ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని తమ భద్రతకు అతిపెద్ద ముప్పుగా భావిస్తోంది. అందుకే ఇరాన్ అణు సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా నిర్వీర్యం చేయాలని ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు నిరంతరం కోరుతున్నారు. గల్ఫ్ దేశాలు బహిరంగంగా శాంతిని కోరుతున్నప్పటికీ, పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తున్నాయి. యుద్ధం మరింత విస్తరిస్తే ముడి చమురు ధరలు బ్యారెల్కు 150 నుంచి 200 డాలర్ల వరకు చేరే అవకాశం ఉందని మార్కెట్ విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ద్రవ్యోల్బణం, ఇంధన ధరల పెరుగుదల, సరఫరా గొలుసుల్లో అంతరాయం వంటి ప్రభావాలు భారత్ సహా అనేక దేశాలపై పడే అవకాశం ఉంది.
ప్రస్తుతం పరిస్థితి మూడు దిశల్లో కొనసాగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. మొదటిది దౌత్య చర్చల ద్వారా పరిష్కారం, రెండోది పరిమిత సైనిక దాడులు, మూడోది పూర్తిస్థాయి యుద్ధం. అయితే మూడో పరిస్థితి అత్యంత ప్రమాదకరమని హెచ్చరిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ప్రపంచ దేశాల దృష్టి మొత్తం చర్చల ద్వారానే ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడం, హార్మూజ్ జలసంధి ద్వారా చమురు సరఫరాలను యథావిధిగా కొనసాగించడం, మరో భారీ యుద్ధాన్ని నివారించడంపైనే ఉంది. అయితే మధ్యప్రాచ్య పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, చిన్న సంఘటన కూడా పెద్ద సంక్షోభానికి దారితీసే అవకాశం ఉందని అంతర్జాతీయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.