Monsoon 2026: కొన్ని వారాలుగా మందగించిన రుతుపవనాల గమనం, పెరుగుతున్న వర్షపాత లోటు తర్వాత.. భారతదేశ నైరుతి రుతుపవనాలు (Southwest Monsoon) ఎట్టకేలకు పుంజుకోవడానికి సిద్ధమవుతున్నాయి. ఈ వారంలో బంగాళాఖాతంతో పాటు మధ్య భారతదేశంపై ఏర్పడబోయే రెండు ప్రధాన వాతావరణ వ్యవస్థలను వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు నిశితంగా గమనిస్తున్నారు. ఇవి దేశంలోని అనేక ప్రాంతాలలో విస్తారంగా వర్షాలు కురవడానికి మరియు ఉత్తర భారతదేశంలో ఎంతో కాలంగా ఎదురుచూస్తున్న రుతుపవనాల స్థిరత్వానికి అనుకూలమైన పరిస్థితులను సృష్టించబోతున్నాయి. జూన్ చివరి వారానికి చేరుకున్నప్పటికీ, రుతుపవనాలు ఉత్తర భారతదేశంలో ఇంకా పూర్తిగా విస్తరించలేదు. ఢిల్లీ-ఎన్సిఆర్ (Delhi-NCR), హర్యానా, రాజస్థాన్ వంటి ప్రాంతాలు తీవ్రమైన ఉక్కపోత, వేడితో అల్లాడుతున్నాయి. అక్కడక్కడ కురిసే కొన్ని ఉరుముల జల్లులు మినహా పెద్దగా ఉపశమనం లభించలేదు. ఈ ప్రాంతంలో తేమ క్రమంగా పెరుగుతున్నప్పటికీ, ఒక వ్యవస్థీకృత రుతుపవన వలయం (Monsoon Circulation) ఏర్పడకపోవడం వల్ల విస్తారంగా వర్షాలు కురవలేదు. అయితే, రాబోయే రోజుల్లో ఈ పరిస్థితి పూర్తిగా మారబోతోందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
హిమాలయాల నుంచి కిందకు దిగివస్తున్న ద్రోణి:
భారతదేశంలో రుతుపవన వర్షాలను శాసించే అత్యంత కీలకమైన అల్పపీడన పట్టి ‘రుతుపవన ద్రోణి’ (Monsoon Trough) ప్రస్తుతం సాధారణ స్థానానికి భిన్నంగా హిమాలయాల పాదాల చెంతకు (ఉత్తర దిశగా) వెళ్ళిపోయింది. దీనివల్ల వర్షాలు కురిసే జోన్ ఇండో-గంగా మైదానాలకు దూరంగా జరిగి, ఢిల్లీ, దాని పరిసర రాష్ట్రాలలో రుతుపవనాల రాక ఆలస్యమైంది. అయితే, తాజా వాతావరణ నమూనాల ప్రకారం.. ఈ ద్రోణి రాబోయే రోజుల్లో క్రమంగా దక్షిణాది వైపు ప్రయాణించనుంది. ఇది తన సాధారణ స్థానానికి చేరుకోవడంతో వాతావరణంలో అస్థిరత పెరిగి పంజాబ్, హర్యానా, ఢిల్లీ-ఎన్సిఆర్, రాజస్థాన్, పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్లలో జూలై 1 నుంచి జూలై 5 మధ్య విస్తారంగా ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన భారీ వర్షాలు ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల ఉష్ణోగ్రతలు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.
బంగాళాఖాతంలో జంట అల్పపీడనాలు:
రుతుపవనాల పునరుద్ధరణ కేవలం ద్రోణి వల్ల మాత్రమే కాకుండా, ఈ వారంలో బంగాళాఖాతంలో ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా రెండు బ్యాక్-టు-బ్యాక్ అల్పపీడనాలు (Low-pressure areas) ఏర్పడబోతున్నాయి. ఇవి మధ్య భారతదేశం గుండా ప్రయాణించి వాతావరణంలోకి భారీగా తేమను నెట్టడం ద్వారా రుతుపవన చలనాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తాయి. దీని ప్రభావంతో తూర్పు, మధ్య, పశ్చిమ భారతదేశంలో వర్షాల తీవ్రత పెరుగుతుంది. ఈ తాజా వాతావరణ మార్పుల వల్ల పశ్చిమ తీరంలో మళ్లీ భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే ఈ సీజన్ లో మంచి వర్షాలు చూసిన ముంబై నగరంలో.. ఈ వారం మధ్యలో వర్షాల తీవ్రత మరింత పెరగనుంది. వాతావరణ అంచనాల ప్రకారం, ముంబై మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్ (MMR) లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో వారాంతానికి దాదాపు 500 మి.మీ వరకు భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. ఈ రుతుపవనాల తిరుగుప్రయాణం దేశంలో ఉన్న వర్షపాత లోటును భర్తీ చేయడానికి సహాయపడుతుందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. అయితే, సుదీర్ఘకాలం పాటు కురిసే భారీ వర్షాల కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాలలో స్థానిక వరదలు, నీరు నిలిచిపోవడం, రవాణా వ్యవస్థకు అంతరాయాలు కలిగే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు. దాదాపు నెల రోజుల నిరీక్షణ తర్వాత, ఎట్టకేలకు భారతీయ రుతుపవన ఇంజన్ మళ్లీ వేగం పుంజుకుంటోంది. అంచనాలు నిజమైతే, జూలై మొదటి వారం దేశవ్యాప్తంగా విస్తారమైన వర్షాలతో మురిపించనుంది.