Modi-Xi Jinping Meeting: 2020లో తూర్పు లడఖ్లోని గల్వాన్ లోయలో చోటుచేసుకున్న తీవ్ర ఘర్షణల తర్వాత, భారత్-చైనా సంబంధాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్న సంగతి తెలిసిందే. సరిహద్దుల్లో ఉద్రిక్తతలు పెరగడమే కాకుండా దౌత్య, ఆర్థిక సంబంధాలు కూడా అట్టడుగు స్థాయికి పడిపోయాయి. అయితే, నాలుగేళ్ల వైరం తర్వాత మళ్లీ ఇరుదేశాల మధ్య సఖ్యత కుదురుతోందన్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఢిల్లీ వేదికగా సెప్టెంబర్ 12, 13 తేదీల్లో జరిగే 18వ బ్రైక్స్ (BRICS) దేశాల అధినేతల శిఖరాగ్ర సదస్సుకు హాజరయ్యేందుకు చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్పింగ్ భారత్కు రానున్నారు. ఏడేళ్ల సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత, అలాగే గల్వాన్ ఘర్షణల అనంతరం భారత్లో పర్యటించడం ఇదే తొలిసారి కావడం విశేషం. ఈ సదస్సు సందర్భంగా భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ, చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్పింగ్ మధ్య ద్వైపాక్షిక భేటీ జరిగే అవకాశాలు పుష్కలంగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. ఇటీవలే కిర్గిజిస్తాన్లోని బిష్కెక్లో జరిగిన షాంఘై సహకార సంస్థ (SCO) సదస్సులో ఈ ఇద్దరు నేతలు కలసి కరచాలనం చేసుకున్నప్పటికీ, ప్రత్యేకంగా ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరపలేదు. ఈ నేపథ్యంలో ఢిల్లీలో జరగబోయే భేటీ అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.
ఈ కీలక భేటీకి ముందే ఇరుదేశాల మధ్య ముమ్మర దౌత్య సంప్రదింపులు జరిగాయి. భారత జాతీయ భద్రతా సలహాదారు (NSA) అజిత్ దోవల్ చైనాలో పర్యటించి ఉన్నత స్థాయి చర్చలు జరిపారు. అలాగే సరిహద్దు వ్యవహారాలపై ఏర్పాటైన దౌత్య, సైనిక బృందాలు (WMCC), ప్రత్యేక ప్రతినిధులు కూడా భేటీ అయి పరిస్థితిని సమీక్షించారు. వాస్తవాధీన రేఖ (LAC) వెంట ఉన్న పలు వివాదాస్పద ప్రాంతాల నుంచి సైన్యాలను ఉపసంహరించుకోవడంతో సరిహద్దుల్లో కొంత ఉపశమనం లభించింది. ఈ ప్రాథమిక పురోగతి ఆధారంగానే ఇప్పుడు అగ్రనేతల మధ్య చర్చలకు బాటలు పడ్డాయి. ఇక, సరిహద్దుల్లో ఉద్రిక్తతలు కొంత తగ్గినప్పటికీ, ప్రధానంగా అరుణాచల్ ప్రదేశ్ విషయంలో రెండు దేశాల మధ్య ఘర్షణ వాతావరణం ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ను చైనా ‘జాంగ్నాన్’ (దక్షిణ టిబెట్) అని పిలుస్తూ, దానిపై తన హక్కులను చాటుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. అక్కడ ఉన్న ప్రదేశాలకు సొంతంగా పేర్లు పెట్టడం వంటి చర్యలకు దిగుతోంది. ఇటీవల ఆ రాష్ట్రంలోని అప్పర్ సుబన్సిరి రీజియన్ పరిధిలో చైనా సైనిక కార్యకలాపాలు, దూకుడు పెరిగినట్లు వార్తలు రావడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. అయితే చైనా వైఖరిని భారత్ ఎప్పటికప్పుడు గట్టిగా తిప్పి కొడుతోంది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ భారత్లో অবিচ্ছেద్య భాగమని స్పష్టం చేస్తూ, అక్కడి 27 ప్రాంతాలకు ప్రామాణిక భారతీయ పేర్లను అధికారికంగా ఖరారు చేసింది. సరిహద్దుల్లో శాంతిభద్రతలు నెలకొంటేనే మిగిలిన ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు మెరుగవుతాయని న్యూదిల్లీ స్పష్టమైన సందేశాన్ని ఇస్తోంది.
ఒకవేళ మోదీ-జిన్పింగ్ భేటీ ఖరారైతే, ప్రధానంగా సరిహద్దు వివాదాల పరిష్కారం, భవిష్యత్తులో గల్వాన్ వంటి ఘటనలు పునరావృతం కాకుండా ఉండేందుకు తగిన యంత్రాంగాల ఏర్పాటుపై చర్చించనున్నారు. వీటితో పాటు ప్రాంతీయ భద్రత, ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, సాంస్కృతిక సంబంధాల పునరుద్ధరణ కూడా ఎజెండాలో ఉండే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ విధిస్తున్న సుంకాల విధానాలు, పశ్చిమాసియాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల వల్ల ఏర్పడుతున్న ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి కూడా ఈ రెండు ఆసియా దిగ్గజాల మధ్య చర్చలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. సరిహద్దుల్లో శాంతిని కాపాడుకుంటూనే, దేశ వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలకు భంగం కలగకుండా చైనాతో ఆర్థిక సంబంధాలను సమతుల్యం చేసుకోవాలని భారత్ భావిస్తోంది. మరోవైపు, బ్రైక్స్ వంటి బహుపాక్షిక వేదికలపై తన పట్టును బలపరుచుకోవడానికి, భారత్తో సత్సంబంధాలు కలిగి ఉండటం చైనాకు కూడా అత్యవసరంగా మారింది. ఇప్పటికైతే ఈ భేటీపై ఇరుదేశాల నుంచి అధికారిక ప్రకటన వెలువడాల్సి ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచ దృష్టి అంతా ఇప్పుడు ఈ సదస్సుపైనే ఉంది.