Explainer: ప్రమాదంలో పశ్చిమ కనుమలు…ఇంతటి విలయానికి అదే కారణమా…?

Western Ghats In Danger: పశ్చిమ కనుమలు ప్రమాదంలో పడ్డాయా? కేరళ నుంచి మహారాష్ట్ర వరకు వెస్ట్రన్ ఘాట్స్‌కు మునుపెన్నడు లేని ప్రమాదం పొంచి ఉందా? ఓవైపు భారీ వర్షాలు… మరోవైపు విరిగిపడుతున్న కొండ చరియలు.. ఇవన్నీ దేనికి సంకేతం? భారత పర్యావరణానికి వెన్నెముకలాగా ఉన్న పశ్చిమ కనుమలు ఇప్పుడెందుకు డేంజర్ బెల్స్ మోగిస్తున్నాయి? ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తింపు పొందిన పశ్చిమ కనుమల సమతుల్యత దెబ్బ తినడానికి ఎవరు బాధ్యులు? కొండలను తవ్వేస్తూ.. ప్రకృతిని విధ్వంసం చేస్తున్న మనిషి.. చివరికి చెల్లించుకునే మూల్యం ఏంటో మీకు తెలుసా…?

పశ్చిమ కనుమలు ఎందుకు కీలకం?

హిమాలయాల కంటే పురాతనమైన భౌగోళిక చరిత్ర కలిగిన పశ్చిమ కనుమలు భారత ఉపఖండంలో అత్యంత కీలకమైన పర్యావరణ వ్యవస్థగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. గుజరాత్‌లోని తాపీ నది లోయ నుంచి మొదలై మహారాష్ట్ర, గోవా, కర్ణాటక, కేరళ మీదుగా తమిళనాడు వరకు సుమారు 1,600 కిలోమీటర్ల పొడవునా ఈ పర్వత శ్రేణులు విస్తరించి ఉన్నాయి. ప్రపంచంలోని ఎనిమిది అత్యంత ప్రధానమైన జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లలో ఒకటిగా వీటిని చెబుతారు. మనదేశ రుతుపవన వ్యవస్థను.. ముఖ్యంగా నైరుతి రుతుపవనాల గమనాన్ని నియంత్రించడంలో పశ్చిమ కనుమల భౌగోళిక ఆకృతి అత్యంత కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. సముద్రం నుంచి వచ్చే తేమతో కూడిన గాలులను అడ్డుకుని భారత పశ్చిమ తీరంలో భారీ వర్షపాతాన్ని ఇవి కలగజేస్తాయి. గోదావరి, కృష్ణ, కావేరి లాంటి ప్రధాన నదులకు జన్మస్థానంగా ఉంటూ కోట్లాది మంది ప్రజల తాగునీటి.. వ్యవసాయ అవసరాలను ఈ పర్వత శ్రేణులు తీరుస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో అరుదైన వృక్ష, జంతు జాతులు నివసిస్తుండటమే కాకుండా, కాఫీ, టీ, యాలకులు, మిరియాలు వంటి వాణిజ్య పంటల ద్వారా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు విశేషమైన సహకారం అందుతోంది.

ఇటీవలి కాలంలో ఈ అద్భుతమైన పర్యావరణ వ్యవస్థ తీవ్రమైన సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వల్ల కురుస్తున్న అసాధారణ కుండపోత వర్షాలకు తోడు.. నియంత్రణ లేని మనిషి అవసరాలు… పశ్చిమ కనుమల్లో భౌగోళిక స్థిరత్వాన్ని పూర్తిగా దెబ్బతీస్తున్నాయి. దీని పర్యవసానంగా మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, కేరళ రాష్ట్రాల్లో భారీ కొండచరియలు విరిగిపడటం, మట్టి చరియలు కొట్టుకుపోవడం, ఆకస్మిక వరదలు సంభవించి ప్రాణాలు కోల్పోయిన భయానక పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. 2018 నుంచి ప్రతి సంవత్సరం వర్షాకాలంలో పశ్చిమ కనుమల ప్రాంతంలో ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సర్వసాధారణంగా మారిపోయాయి. 2024 జూలైలో కేరళలోని వాయనాడ్ జిల్లాలో జరిగిన పెను విపత్తును చూసి యావత్ ప్రపంచం దిగ్ర్భాంతి చెందింది. ఇప్పుడు కూడా అలాంటి ఆందోళనకర పరిస్థితులే కనిపిస్తున్నాయి. నిర్మాణంలో ఉన్న సొరంగం ప్రాజెక్టు వద్ద మళ్లీ కొండచరియలు విరిగిపడి ప్రాణనష్టం సంభవించడం పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది. ఈ వరుస విపత్తులు పశ్చిమ కనుమల పర్యావరణ సమతుల్యత ఏ స్థాయిలో దెబ్బతిన్నదో స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

కేరళలో ప్రకృతి వైపరిత్యాలకు కారణమేంటి?

పశ్చిమ కనుమల పరిధిలో ఇటీవల చోటుచేసుకున్న ప్రకృతి వైపరిత్యాలను విశ్లేషిస్తే పరిస్థితి తీవ్రత అర్థమవుతుంది. 2024 జూలై 30 అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత కేరళలోని వాయనాడ్ జిల్లా మేప్పాడి సమీపంలోని ముండక్కై, చూరల్మల, అట్టమల గ్రామాలు ఆకస్మిక బురద శిథిలాల ప్రవాహంలో పూర్తిగా తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి. కేవలం 48 గంటల వ్యవధిలోనే ఆ ప్రాంతంలో 586 మిల్లీమీటర్ల అత్యంత భారీ వర్షపాతం నమోదు అయింది. సుమారు 5.17 నుంచి 5.72 మిలియన్ ఘనపు మీటర్ల పరిమాణంలో మట్టి, బండరాళ్లు, వృక్షాలతో కూడిన శిథిలాలు సెకనుకు 28 మీటర్ల వేగంతో కిందకు దూసుకువచ్చాయి. ఈ మహా విపత్తులో 420 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోగా 397 మంది గాయపడ్డారు.

అలాగే మహారాష్ట్రలో 2023 జూలైలో రాయ్‌గఢ్ జిల్లాలోని ఇర్షల్వాడి గ్రామంపై భారీ కొండచరియలు విరిగిపడ్డాయి. ఈ ఘటనలో 29 మంది మరణించగా, 57 మంది గల్లంతయ్యారు. జూలై 2024లో కర్ణాటకలోని ఉత్తర కన్నడ జిల్లా అంకోలా తాలూకాలోని శిరూర్ వద్ద 66వ నెంబర్ జాతీయ రహదారి వెంబడి భారీ మట్టి చరియలు విరిగిపడి గంగావళి నదిలోకి చొచ్చుకెళ్లాయి. ఈ ఘటనలో హైవే పై ఉన్న గ్యాస్ ట్యాంకర్, లారీలు నదిలో కొట్టుకుపోయి 9 మందికి పైగా మరణించారు. తాజాగా కేరళలోని వాయనాడ్ జిల్లాలో కోజికోడ్-వాయనాడ్ జిల్లాలను అనుసంధానించే అనక్కంపొయిల్–కల్లాడి–మెప్పాడి సొరంగ మార్గం ప్రాజెక్టు వద్ద నిర్మాణ పనులు జరుగుతుండగా కుండపోత వర్షాలకు కొండచరియలు విరిగిపడ్డాయి.

పశ్చిమ కనుమలలో పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతినడానికి ఏ ఒక్క కారణాన్నో నిందించలేం. భౌగోళిక అస్థిరత, వాతావరణ మార్పుల వల్ల ఏర్పడిన తీవ్ర వర్షపాతం, అత్యంత వినాశకరమైన మానవ ప్రమేయం కలగలిసి ఈ దుస్థితికి దారితీశాయని శాస్త్రీయ విశ్లేషణలు… భౌగోళిక అధ్యయనాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. వాయనాడ్ వంటి ప్రాంతాల్లో దశాబ్దాలుగా పర్యావరణ నిబంధనలను ఉల్లంఘించడం వల్ల నేల తన సహజ సామర్థ్యాన్ని కోల్పోయింది. పశ్చిమ కనుమల భౌగోళిక నిర్మాణం అత్యంత సున్నితమైనది. ఇక్కడి పర్వత వాలులు చాలా నిటారుగా ఉంటాయి.

వాయనాడ్ వంటి ప్రాంతాల్లో ఉపరితల మట్టి పొరల మందం ఏకంగా 30 మీటర్ల వరకు ఉంటుంది. ఈ మందపాటి మట్టి కింద పగుళ్లు ఉన్న రాతి పొర ఉంటుంది. భారీ వర్షాలు కురిసినప్పుడు, ఈ మట్టి పొరలు విపరీతంగా నీటిని గ్రహిస్తాయి. దీంతో వాటి బరువు అనూహ్యంగా పెరుగుతుంది. మట్టి కింద ఉన్న రాతి పొర మధ్య ఉండే బంకమట్టి పొర తడిగా ఉన్నప్పుడు జారే స్వభావాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. దీని వల్ల ఘర్షణ పూర్తిగా తగ్గిపోయి గురుత్వాకర్షణ శక్తి కారణంగా లక్షలాది టన్నుల మట్టి రాళ్లు వేగంగా కిందకు జారిపడతాయి.

వాతావరణ మార్పులు.. అరేబియా సముద్రం వేడెక్కడం పశ్చిమ కనుమల విధ్వంసంలో ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తున్నాయి. చారిత్రాత్మకంగా పశ్చిమ తీరంలో కురిసే వర్షం స్ట్రాటిఫార్మ్ మేఘాల వల్ల ఏర్పడేది. ఇది తక్కువ తీవ్రతతో, ఎక్కువ సమయం పాటు స్థిరంగా కురిసేది. కానీ సముద్ర జలాలు వేడెక్కడం వల్ల వాతావరణంలో థర్మోడైనమిక్ అస్థిరత విపరీతంగా పెరిగి అత్యంత లోతైన మంచుతో కూడిన మేఘాల వృద్ధి జరుగుతోంది. ఈ మేఘాల కారణంగా కొద్ది గంటల వ్యవధిలోనే ఒక ప్రదేశంలో వందలాది మిల్లీమీటర్ల కుండపోత వర్షం కురుస్తోంది.

పశ్చిమ కనుమల వినాశనంలో సహజ కారణాల కంటే మానవులు సృష్టించిన పర్యావరణ విధ్వంసమే అత్యంత ప్రమాదకరమైన పాత్ర పోషించింది. బ్రిటీష్ వలస పాలనా కాలం నుంచి పశ్చిమ కనుమలలో విస్తృతంగా సహజ అడవులను నరికివేసి వాణిజ్య పంటలైన టీ, కాఫీ, రబ్బరు, యాలకుల తోటలను పెంచడం ప్రారంభించారు. సహజ అడవులలోని భారీ వృక్షాల వేర్లు నేల లోపలి రాతి పొరల వరకు చొచ్చుకుపోయి మట్టిని గట్టిగా పట్టి ఉంచుతాయి. కానీ రబ్బరు, టీ వంటి వాణిజ్య పంటల వేర్లు పైపొరలకే పరిమితం కావడం వల్ల, భారీ వర్షాలకు మట్టిని పట్టి ఉంచే సామర్థ్యం వాటికి ఉండదు. కేరళలో 59% కొండచరియల ప్రమాదాలు ఈ వాణిజ్య ప్లాంటేషన్లు ఉన్న ప్రాంతాల్లోనే జరిగాయి. అడవుల నిర్మూలన వల్ల చెట్ల వేర్లు అందించే భౌగోళిక స్థిరత్వం పూర్తిగా నశించింది. పర్వత ప్రాంతాల్లో ఇళ్లు, హోటళ్లు, పర్యాటక రిసార్టుల నిర్మాణం కోసం విచక్షణారహితంగా కొండలకు గాయం చేయడం… పర్యావరణ వ్యవస్థను కోలుకోలేని విధంగా దెబ్బతీసింది. నీరు సహజంగా ప్రవహించే కాలువలను లోయలను నిర్మాణాలతో మూసివేయడం వల్ల వర్షపు నీరు మట్టిలోకి ఇంకిపోయి భూగర్భ పీడనాన్ని పెంచుతోంది. రహదారుల విస్తరణ, సొరంగాల నిర్మాణం తీవ్రమైన నష్టాన్ని కలుగజేస్తోంది.

పశ్చిమ కనుమలలో నియంత్రణ లేకుండా జరుగుతున్న రాతి క్వారీలు, మైనింగ్ పనులు పర్యావరణ సమతుల్యతను అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతీస్తున్నాయి. క్వారీలలో పేలుడు పదార్థాలను ఉపయోగించి కొండలను బద్దలు కొట్టడం వల్ల భౌగోళిక స్థిరత్వం దెబ్బతింటుంది. ఈ పేలుళ్ల వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే సూక్ష్మ ప్రకంపనలు పర్వతాల లోపల ఉన్న సహజ పగుళ్లను మరింత విస్తృతం చేస్తాయి, తద్వారా భారీ వర్షాలు కురిసినప్పుడు మట్టి రాళ్లు సులభంగా విడిపోయి కిందకు పడిపోతాయి. ఉపరితల మట్టిని విచక్షణారహితంగా తొలగించడం వల్ల వృక్షసంపద పెరగడానికి అవకాశం లేకుండా పోతోంది. క్వారీల నుంచి వెలువడే వ్యర్థాలు నదులు, సెలయేళ్లలో కలుస్తుండటం వల్ల జల వనరులు కలుషితమై స్థానిక జీవజాలం నాశనమవుతోంది. 2024 వాయనాడ్ విపత్తు తర్వాత ఓపెన్-సోర్స్ శాటిలైట్ ఇమేజరీ ద్వారా నిర్వహించిన అధ్యయనంలో విస్తుపోయే నిజాలు వెలుగుచూశాయి. అత్యంత ప్రమాదకరమైన వాయనాడ్ జిల్లాలోనే కనీసం 48 రాతి క్వారీలు ఉన్నట్లు ఉపగ్రహ చిత్రాలు నిర్ధారించాయి. వీటిలో 15 క్వారీలు చట్టవిరుద్ధంగా పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంతాల పరిధిలోనే పనిచేస్తున్నాయి.

2010లో ప్రముఖ పర్యావరణవేత్త ప్రొఫెసర్ మాధవ్ గాడ్గిల్ నేతృత్వంలో పశ్చిమ కనుమల ఎకాలజీ ఎక్స్‌పర్ట్ ప్యానెల్ ఏర్పాటైంది. ఈ కమిటీ పశ్చిమ కనుమలను సంరక్షించడానికి అత్యంత పటిష్టమైన, పర్యావరణ అనుకూలమైన నివేదికను 2011 ఆగస్టులో సమర్పించింది. గాడ్గిల్ కమిటీ మొత్తం 1,29,037 చదరపు కిలోమీటర్ల పశ్చిమ కనుమల ప్రాంతాన్ని పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంతంగా ప్రకటించాలని సిఫార్సు చేసింది. జాతీయ స్థాయిలో వెస్ట్రన్ ఘాట్స్ ఎకాలజీ అథారిటీని ఏర్పాటు చేయాలని సిఫార్సు చేసింది. అయితే ఈ నివేదికను కేరళ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, గోవా, గుజరాత్, తమిళనాడుప్రభుత్వాలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాయి. ఈ కఠినమైన సిఫార్సులు అమలైతే ఆర్థికాభివృద్ధి, వ్యవసాయం ఆగిపోతాయని, మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు నిలిచిపోతాయని, రైతులు తమ భూములను ఖాళీ చేయాల్సి వస్తుందని మైనింగ్ లాబీలు రాజకీయ నాయకులు ప్రజల్లో తీవ్రమైన భయాలను సృష్టించారు. ఫలితంగా గాడ్గిల్ నివేదిక ఆచరణ సాధ్యం కాదని పేర్కొంటూ ప్రభుత్వాలు దానిని అటకెక్కించాయి.

ప్రస్తుత పర్యావరణ విధ్వంసక రేటు ఇలాగే కొనసాగితే వాయనాడ్ తరహా ప్రకృతి వైపరీత్యాలు భవిష్యత్తులో మరింత తీవ్రంగా పునరావృతమయ్యే ప్రమాదం ఉందని శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. పశ్చిమ కనుమల భరించే సామర్థ్యాన్ని మించి జరుగుతున్న అభివృద్ధి పనులు మున్ముందు వినాశనానికి దారితీస్తాయని ఐఐటీ ధార్వాడ్ నిర్వహించిన తాజా అధ్యయనం స్పష్టం చేసింది. గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల ఉద్గారాలు ప్రస్తుత స్థాయిలో కొనసాగితే కర్ణాటక పశ్చిమ కనుమలలో కొండచరియలు విరిగిపడే అత్యంత ప్రమాదకర జోన్ల విస్తీర్ణం అనూహ్యంగా పెరుగుతుంది. కర్ణాటక పశ్చిమ కనుమల్లో అటవీ విస్తీర్ణం 2024 లో 46.72% ఉండగా, వేగవంతమైన పట్టణీకరణ వల్ల 2050 నాటికి అది 35.71% కి పడిపోతుందని అధ్యయనం అంచనా వేసింది.

పశ్చిమ కనుమల ప్రస్తుత దుస్థితి కేవలం ఒక సహజ ప్రకృతి విలయం మాత్రమే కాదు, దశాబ్దాలుగా మానవులు పర్యావరణంపై చేసిన అకృత్యాలకు పరాకాష్ట. వాయనాడ్, కల్లాడి, శిరూర్, ఇర్షల్వాడి ప్రాంతాల్లో చోటుచేసుకున్న ఘోర ప్రమాదాలు.. అభివృద్ధి పేరుతో ప్రకృతిని కొల్లగొడితే జరిగే వ్యవస్థాగత వైఫల్యాలకు సజీవ సాక్ష్యాలు. ఈ వైపరీత్యాలను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవడానికి, భవిష్యత్ తరాలకు ఈ అత్యంత విలువైన జీవవైవిధ్య సంపదను సురక్షితంగా అందించడానికి.. సమగ్రమైన వ్యూహాలు అవసరం.

పశ్చిమ కనుమలు ప్రమాదంలో ఉన్నాయన్నది నిస్సందేహం. గాడ్గిల్ కమిటీ హెచ్చరించినట్లుగా పర్యావరణాన్ని నాశనం చేస్తూ సాధించే ఏ అభివృద్ధీ సుస్థిరమైనది కాదు. స్థానిక ప్రజల జీవనోపాధితో పర్యావరణ పరిరక్షణను అనుసంధానం చేస్తూ ప్రకృతికి ఎదురెళ్లకుండా దానికి అనుగుణంగా ప్రణాళికలు రచించినప్పుడే ఇటువంటి పెను విపత్తులను భవిష్యత్తులో అరికట్టగలం… ఈ ప్రాచీన పర్వత శ్రేణుల సమతుల్యాన్ని కాపాడగలం.