Indian Economy : మిడిల్ ఈస్ట్లో (మధ్యప్రాచ్యం) నెలకొన్న ప్రస్తుత ఉద్రిక్త పరిస్థితుల నేపథ్యంలో దేశప్రజలందరూ డీజిల్, పెట్రోల్ వినియోగాన్ని తగ్గించాలని, వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ను ప్రోత్సహించాలని ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ పిలుపునిచ్చారు. ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ సంస్థలు వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ను ప్రోత్సహించి, ప్రజలు వ్యక్తిగత వాహనాలకు బదులు మెట్రో వంటి ప్రజా రవాణా వ్యవస్థలను ఉపయోగిస్తే.. అది కేవలం సామాన్యుడి జేబుకే కాదు, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా భారీ లాభాన్ని చేకూరుస్తుంది. ఇంధన దిగుమతులు తగ్గితే, దేశానికి విదేశీ మారక ద్రవ్యం (డాలర్లు) ఆదా అవుతుంది. చాలామంది ఈ విదేశీ మారక ద్రవ్యం అనేది ప్రభుత్వానికి సంబంధించిన విషయంగా భావిస్తారు. కానీ, దీని ప్రభావం నేరుగా సామాన్యుడి జేబుపై, దేశ భవిష్యత్తుపై ఎలా పడుతుందో ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
విదేశీ మారక ద్రవ్యం అంటే ఏమిటి?
విదేశీ మారక ద్రవ్యం అంటే మన దేశ కరెన్సీ (రూపాయి) కాకుండా ఇతర దేశాల కరెన్సీలు.. ముఖ్యంగా అమెరికన్ డాలర్, యూరో, పౌండ్, యెన్ వంటివి. భారతదేశం ఇతర దేశాలతో వ్యాపారం చేసేటప్పుడు చెల్లింపులు ఎక్కువగా విదేశీ కరెన్సీలోనే, అందులోనూ ప్రధానంగా డాలర్లలో జరుగుతాయి. ఉదాహరణకు, భారత్ విదేశాల నుండి ముడి చమురు కొనాలంటే డాలర్లలోనే డబ్బులు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఈ విధంగా దేశం వద్ద ఉండే విదేశీ కరెన్సీ నిల్వలనే ‘ఫారెక్స్ రిజర్వ్స్’ అంటారు. ఇది కేవలం డబ్బు దాచుకోవడం కాదు, దేశ ఆర్థిక భద్రతకు ఒక బలమైన రక్షణ కవచం లాంటిది.
భారతదేశానికి ఇది ఎందుకు అంత ముఖ్యం?
భారత్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద దిగుమతి దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. మన ఇంధన అవసరాల కోసం అత్యధికంగా ముడి చమురు, గ్యాస్ను విదేశాల నుంచే కొనుగోలు చేస్తాం. వీటితో పాటు బంగారం, ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులు, సెమీకండక్టర్ చిప్స్, అత్యాధునిక యంత్రాలు , సాంకేతికతను భారీగా దిగుమతి చేసుకుంటాం. ఒకవేళ దేశం వద్ద విదేశీ మారక నిల్వలు తగ్గిపోతే, దిగుమతులు చేసుకోవడం కష్టమవుతుంది. తద్వారా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో రూపాయి విలువ పడిపోయి, దేశంలో వస్తువుల ధరలు విపరీతంగా పెరిగిపోయి ఆర్థిక సంక్షోభం తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే దేశ ఆర్థిక ఆరోగ్యం బాగుండాలంటే ఈ నిల్వలు ఎంతో ముఖ్యం.
సులువైన దిగుమతులు , పరిశ్రమల వృద్ధి
బలమైన విదేశీ మారక నిల్వలు ఉండటం వల్ల దేశానికి కావలసిన ముడి చమురు, గ్యాస్, మందుల తయారీకి అవసరమైన ముడి పదార్థాలు , భారీ యంత్రాలను ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా సకాలంలో కొనుగోలు చేయవచ్చు. దీనివల్ల దేశంలో పరిశ్రమలు నిరంతరాయంగా నడుస్తాయి, రవాణా వ్యవస్థ సజావుగా సాగుతుంది , విద్యుత్ ఉత్పత్తికి ఆటంకం కలగదు. ఒకవేళ ఇవి తగ్గితే దిగుమతులు ప్రియమై, పెట్రోల్-డీజిల్ ధరలతో పాటు నిత్యావసరాల ధరలు కూడా ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. కాబట్టి ఈ నిల్వలు దేశ అవసరాలను తీర్చడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
రూపాయికి లభించే స్థిరత్వం , అంతర్జాతీయ నమ్మకం
దేశం వద్ద తగినంత ఫారెక్స్ రిజర్వ్స్ ఉన్నప్పుడు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో మన దేశ కరెన్సీపై నమ్మకం పెరుగుతుంది. భారత్ ఆర్థికంగా స్థిరంగా ఉందనే సంకేతం ప్రపంచ దేశాలకు వెళ్తుంది. దీనివల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో డాలర్తో పోలిస్తే రూపాయి విలువ పతనం కాకుండా స్థిరంగా ఉంటుంది. రూపాయి బలంగా ఉంటే విదేశాల నుండి వచ్చే వస్తువుల ధరలు అదుపులో ఉండి, దేశంలో ద్రవ్యోల్బణం లేదా ధరల పెరుగుదలపై నియంత్రణ సాధించవచ్చు. ఇది పరోక్షంగా సామాన్య మానవుడి ఖర్చులను అదుపులో ఉంచుతుంది.
ఆర్థిక సంక్షోభాల నుండి రక్షణ కవచం
ప్రపంచంలో ఎప్పుడు ఎలాంటి పరిస్థితులు వస్తాయో ఊహించలేం. యుద్ధాలు, మహమ్మారులు లేదా అంతర్జాతీయ ఆర్థిక మాంద్యం వంటి అత్యవసర సమయాల్లో ఏ దేశాల వద్ద అయితే విదేశీ మారక నిల్వలు బలంగా ఉంటాయో, ఆ దేశాలు సురక్షితంగా ఉంటాయి. అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు అకస్మాత్తుగా పెరిగినా.. ఈ రిజర్వ్ ఫండ్ నుండి చెల్లింపులు చేసి దేశాన్ని సంక్షోభం నుండి కాపాడుకోవచ్చు. కోవిడ్ మహమ్మారి సమయంలో బలమైన ఆర్థిక సన్నాహాలు ఎంత అవసరమో ప్రపంచం చూసింది. ఇటువంటి కష్టకాలంలో విదేశీ మారక నిల్వలు మార్కెట్లో గందరగోళాన్ని తగ్గించి, పెట్టుబడిదారుల నమ్మకాన్ని కాపాడతాయి.
విదేశీ పెట్టుబడుల వెల్లువ , ఉపాధి అవకాశాలు
విదేశీ మారక నిల్వలు బలంగా ఉన్న దేశాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి అంతర్జాతీయ కంపెనీలు ఎంతగానో మొగ్గు చూపుతాయి. ఎందుకంటే ఆ దేశ ఆర్థిక విధానాలు స్థిరంగా ఉంటాయని, తమ పెట్టుబడులకు ఎలాంటి ఢోకా ఉండదని భావిస్తారు. దీనివల్ల విదేశీ కంపెనీలు భారతదేశంలో ఫ్యాక్టరీలు ఏర్పాటు చేయడానికి ముందుకు వస్తాయి. తద్వారా సరికొత్త టెక్నాలజీ దేశంలోకి రావడమే కాకుండా దేశ యువతకు లక్షలాది కొత్త ఉద్యోగ అవకాశాలు లభిస్తాయి, ఇది దేశ భవిష్యత్తు ప్రగతికి పునాది వేస్తుంది.
అభివృద్ధి పథకాలకు లభించే రాకెట్ వేగం
దేశ ఆర్థిక పరిస్థితి బలంగా ఉన్నప్పుడు ప్రభుత్వం సంక్షోభాలను ఎదుర్కొనేందుకే పరిమితం కాకుండా, దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలపై దృష్టి పెట్టగలుగుతుంది. రోడ్లు, రైల్వేలు, ఓడరేవులు, రక్షణ రంగం, డిజిటల్ టెక్నాలజీ , గ్రీన్ ఎనర్జీ వంటి రంగాల్లో మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు నిధులు సులభంగా అందుబాటులోకి వస్తాయి. ఒకవేళ విదేశీ మారక నిల్వలు బలహీనంగా ఉంటే ప్రభుత్వం ముందుగా సంక్షోభాన్ని మేనేజ్ చేయడానికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సి వస్తుంది, కానీ నిల్వలు బాగుంటే దేశం వేగంగా అభివృద్ధి పథంలో దూసుకుపోతుంది.
భారత్కు ఈ నిల్వలు ఎలా వస్తాయి?
మన దేశంలోకి విదేశీ కరెన్సీ ప్రధానంగా కొన్ని నిర్దిష్ట మార్గాల ద్వారా వస్తుంది. మన దేశంలో తయారైన వస్తువులను విదేశాలకు ఎగుమతి చేయడం ద్వారా, అలాగే భారతీయ ఐటీ కంపెనీలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అందించే సేవల ద్వారా అత్యధిక ఆదాయం లభిస్తుంది. దీనితో పాటు విదేశాల్లో ఉద్యోగాలు చేస్తున్న భారతీయులు తమ కుటుంబాల కోసం దేశానికి పంపే డబ్బు కూడా దీనికి ఒక పెద్ద వనరుగా ఉంది. విదేశీ పర్యాటకులు భారత్ను సందర్శించడం ద్వారా కూడా మనకు విదేశీ మారక ద్రవ్యం లభిస్తుంది.
ప్రధాని మోదీ పిలుపులోని అసలు అంతరార్థం
ప్రధాని మోదీ ఎప్పుడైనా ‘లోకల్ ఫర్ వోకల్’, ‘స్వదేశీని అవలంబించడం’ లేదా ‘దిగుమతులను తగ్గించడం’ వంటి నినాదాలు ఇచ్చినప్పుడు.. దాని వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశం భారతదేశాన్ని ఆర్థికంగా స్వావలంబన దిశగా తీసుకెళ్లడమే. మనం ఎంత తక్కువ దిగుమతులు చేసుకుని, ఎక్కువ ఎగుమతులు చేస్తామో.. అంతగా దేశ సంపద దేశంలోనే ఉంటుంది. భారతదేశం కేవలం వస్తువులను కొనే వినియోగదారు దేశంగానే కాకుండా, ప్రపంచానికి వస్తువులను అమ్మే ఉత్పాదక దేశంగా మారాలనేదే ఆయన పిలుపులోని ముఖ్య సందేశం. ఇందులో భాగంగానే ఇంధన పొదుపు పాటించడం ద్వారా దేశ నిర్మాణంలో ప్రతి పౌరుడు భాగస్వామి కావాలని ఆయన కోరుతున్నారు.