Passport Citizenship Controversy: పాస్పోర్ట్ కేవలం ఒక ప్రయాణ పత్రం మాత్రమేనని, అది పౌరసత్వానికి నిశ్చయాత్మకమైన రుజువు కాదని విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) చేసిన ప్రకటన దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ దుమారానికి దారితీసింది. 2026 జూన్ 24న నిర్వహించిన పాస్పోర్ట్ సేవా దివస్ కార్యక్రమంలో ఈ వ్యాఖ్యలు వెలువడగా, ప్రతిపక్ష పార్టీలు ప్రభుత్వ వైఖరిని తీవ్రంగా ప్రశ్నిస్తున్నాయి.
విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, పాస్పోర్ట్ను భారత పౌరులకు మాత్రమే జారీ చేసినప్పటికీ, అది చట్టపరంగా పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారించే తుది పత్రం కాదు. పాస్పోర్ట్ జారీకి ముందు పోలీసు ధృవీకరణ, పలు పత్రాల పరిశీలన జరిగినప్పటికీ, పౌరసత్వాన్ని 1955 పౌరసత్వ చట్టం ప్రకారం మాత్రమే నిర్ణయిస్తారని స్పష్టం చేసింది. అంతర్జాతీయ ప్రయాణాన్ని సులభతరం చేయడమే పాస్పోర్ట్ ప్రధాన ఉద్దేశమని పేర్కొంది.
ఈ ప్రకటనపై ప్రతిపక్షాలు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశాయి. మాజీ కేంద్ర మంత్రి కపిల్ సిబల్ స్పందిస్తూ, పాస్పోర్ట్ కూడా పౌరసత్వానికి రుజువు కాకపోతే సాధారణ ప్రజలు తమ పౌరసత్వాన్ని ఎలా నిరూపించుకోవాలని ప్రశ్నించారు. ఏఐఎంఐఎం అధినేత అసదుద్దీన్ ఒవైసీ, ప్రముఖ రచయిత జావేద్ అక్తర్ కూడా ఇదే అంశంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ముఖ్యంగా ఓటర్ల జాబితా సవరణలు, పౌరసత్వ అంశాలపై దేశవ్యాప్తంగా చర్చ జరుగుతున్న సమయంలో ఈ ప్రకటన రావడం మరింత వివాదాస్పదంగా మారింది.
అయితే, ప్రభుత్వం మాత్రం కొత్తగా ఎలాంటి విధాన మార్పు చేయలేదని చెబుతోంది. బీజేపీ నాయకుడు అమిత్ మాల్వీయా మాట్లాడుతూ, విదేశాంగ శాఖ కేవలం చట్టపరమైన వాస్తవాలను మాత్రమే పునరుద్ఘాటించిందన్నారు. పౌరసత్వాన్ని నిరూపించడానికి జనన ధృవీకరణ పత్రం, కుటుంబ పత్రాలు, ఓటరు జాబితాలు, విద్యా ధృవీకరణ పత్రాలు, భూమి రికార్డులు, పాస్పోర్ట్ తదితర పత్రాలను కలిపి పరిశీలిస్తారని వివరించారు.
మరోవైపు, చట్టపరంగా కూడా పాస్పోర్ట్ ఒక్కటే పౌరసత్వానికి తుది ఆధారం కాదని న్యాయ నిపుణులు చెబుతున్నారు. 2013లో బొంబాయి హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పులో కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేసింది. పౌరసత్వం అనేది ఒక్క పత్రంపై కాకుండా, పలు ఆధారాల సమాహారంపై ఆధారపడి నిర్ణయించబడుతుందని కోర్టు పేర్కొంది. ప్రస్తుతం ఈ అంశం సోషల్ మీడియా నుంచి రాజకీయ వేదికల వరకు చర్చనీయాంశంగా మారింది. పాస్పోర్ట్పై విదేశాంగ శాఖ చేసిన ఈ వివరణ ప్రజల్లో గందరగోళాన్ని పెంచిందా? లేక చట్టపరమైన వాస్తవాలను మాత్రమే వెల్లడించిందా? అన్న అంశంపై రాజకీయ, న్యాయ వర్గాల్లో తీవ్ర చర్చ కొనసాగుతోంది.