బాణసంచా, డీజేలు, లేజర్ బీమ్స్పై బాంబే హైకోర్టు తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది. పండుగలను శబ్ద, వాయు కాలుష్యానికి కారణం కాకుండా జరుపుకోవచ్చని బాంబే హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ప్రజా రహదారులపై బాణసంచా కాల్చడాన్ని పూర్తిగా నిషేధిస్తూ ఆదేశాలు జారీ చేసింది. మతపరమైన ఊరేగింపుల్లో లౌడ్స్పీకర్లు, డీజేలు, లేజర్ బీమ్స్ వినియోగం కూడా పూర్తిగా అనవసరమని వ్యాఖ్యానించింది. గణేశ్ ఉత్సవాల సందర్భంగా ఈ అంశంపై విచారణ చేపట్టిన జస్టిస్ గిరీష్ కులకర్ణి, జస్టిస్ నీలా గోఖలేలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ వ్యాఖ్యలు చేసింది.
‘దేవుడి ఆశీర్వాదం కోసం డీజేలు, బాణసంచా అవసరమా?’
లౌడ్స్పీకర్లు, బాణసంచా ఉపయోగించడం వల్ల దేవుడి నుంచి అదనపు ఆశీర్వాదాలు లభిస్తాయా? అని హైకోర్టు ప్రశ్నించింది. బాధ్యతాయుతమైన సమాజంగా ఇలాంటి వాటికి ముగింపు పలకాల్సిన అవసరం ఉందని వ్యాఖ్యానించింది. పండుగల సమయంలో శబ్ద, వాయు కాలుష్యం లేకుండా వేడుకలు నిర్వహించవచ్చని పేర్కొంది. ఇందుకు పండర్పూర్కు జరిగే ‘వారీ’ యాత్రను ఉదాహరణగా కోర్టు ప్రస్తావించింది. ఎలాంటి లౌడ్స్పీకర్లు, పెద్ద శబ్దాలు లేకుండా ఆ యాత్ర ప్రశాంతంగా సాగుతుందని తెలిపింది.
బాణసంచాకు అనుమతి లేదు
ఊరేగింపుల సమయంలో రోడ్లపై బాణసంచా కాల్చడం ప్రమాదకరమే కాకుండా విషపూరిత కాలుష్యానికి కారణమవుతుందని కోర్టు పేర్కొంది. ‘‘ముంబై వంటి నగరంలో ప్రజా రహదారులపై బాణసంచా కాల్చడానికి ఎందుకు అనుమతించాలి? ముంబైలో ఈ సమయంలోనే వాయు కాలుష్యం పెరిగి పొగమంచు వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. దీన్ని ఆపాల్సిన అవసరం ఉంది. పగలైనా, రాత్రయినా ప్రజా రహదారులపై బాణసంచా కాల్చకూడదు’’ అని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
ఊరేగింపుల సమయంలో తీవ్ర శబ్ద, వాయు కాలుష్యంపై హైకోర్టు సుమోటోగా కేసు స్వీకరించింది. విచారణ సందర్భంగా మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం తరఫున అడ్వొకేట్ జనరల్ మిలింద్ సాఠే వాదనలు వినిపించారు. సెప్టెంబర్ 9 నుంచి 26 వరకు అనుమతి లేకుండా ఐదుగురికి మించి వ్యక్తులు గుమిగూడడాన్ని ముంబై పోలీసులు నిషేధించారని ఆయన తెలిపారు. బాణసంచా, లౌడ్స్పీకర్లపైనా పూర్తి నిషేధం అమల్లో ఉందని చెప్పారు. అయితే ఈ నిబంధనలు క్షేత్రస్థాయిలో అమలవుతున్నాయా? అని కోర్టు ప్రశ్నించింది. నిబంధనలు కాగితాలపై మాత్రమే బాగున్నాయని, వాటి ఉల్లంఘనలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయని వ్యాఖ్యానించింది.
నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే చర్యలు
ప్రజా రహదారులపై బాణసంచా కాల్చడాన్ని ఇకపై నిషేధిస్తూ ఆదేశాలు జారీ చేస్తామని ధర్మాసనం తెలిపింది. ఊరేగింపుల సమయంలో శబ్ద తీవ్రతను నియంత్రించేందుకు అధికారులు అన్ని చర్యలు తీసుకోవాలని, నిబంధనలు ఉల్లంఘించే వారిపై చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించింది. పోలీసుల నుంచి అనుమతి పొందిన అన్ని కార్యక్రమాలు, ఊరేగింపుల నిర్వాహకులు ఆ అనుమతిని స్పష్టంగా కనిపించేలా ప్రదర్శించాలని ఆదేశించింది. ఈ నిబంధన అన్ని పండుగలకు వర్తిస్తుందని పేర్కొంది.
ఊరేగింపులకు అనుమతి కోరే నిర్వాహకుల నుంచి ప్రభుత్వం భారీ మొత్తంలో సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ తీసుకునే విషయాన్ని పరిశీలించాలని హైకోర్టు సూచించింది. గణేశ్ మండపాలకు నిధుల కొరత లేదని, నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ను జప్తు చేసేలా నిబంధనలు రూపొందిస్తే అది నిరోధకంగా పనిచేస్తుందని కోర్టు పేర్కొంది. తాము ఎలాంటి పండుగ లేదా వేడుకలకు వ్యతిరేకం కాదని హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. అయితే వేడుకల పేరుతో నిబంధనలను ఉల్లంఘించడం, ఇతర పౌరులకు ఇబ్బంది కలిగించడం ఆమోదయోగ్యం కాదని తెలిపింది. మతపరమైన భావాలను ప్రజల భద్రత, పర్యావరణ పరిరక్షణతో సమతుల్యం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని కోర్టు పేర్కొంది. ఎవరి ప్రాణాలకు లేదా ఆరోగ్యానికి ముప్పు కలిగేలా వేడుకలు నిర్వహించకూడదని స్పష్టం చేసింది.
శబ్ద కాలుష్యం లేకుండా వేడుకలు నిర్వహించలేమా? అని కోర్టు ప్రశ్నించింది. ఒకేసారి అనేక ఊరేగింపులు జరిగితే శబ్ద కాలుష్యం ఏ స్థాయికి చేరుతుందో ఊహించుకోవచ్చని వ్యాఖ్యానించింది. ప్రజలు కూడా స్వీయ నియంత్రణ పాటించాలని సూచించింది. ముంబై ఇప్పటికే అనేక సమస్యలను ఎదుర్కొంటోందని పేర్కొంది. ‘‘వాళ్లు తమ వేడుకలు జరుపుకోవచ్చు. వేడుకలకు మేము వ్యతిరేకం కాదు. కానీ నిబంధనలు ఉండాలి, వాటిని కచ్చితంగా పాటించాలి. ప్రస్తుతం అసలు నియంత్రణే లేనట్టుగా ఉంది. ప్రజల్లో ఉన్న ఈ భావన మారాలి’’ అని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. చట్టాలు ఉన్నప్పటికీ వాటిని కఠినంగా అమలు చేయడమే ప్రధాన సమస్యగా ఉందని కోర్టు పేర్కొంది. ఈ విషయంలో ప్రభుత్వం నిస్సహాయత వ్యక్తం చేయడం సరికాదని స్పష్టం చేసింది.