ఇరాన్పై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఆంక్షలను మరింత కఠినతరం చేసింది. ఇరాన్తో చమురు, పెట్రోకెమికల్ ఉత్పత్తుల వ్యాపార లావాదేవీలు జరిపినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న నాలుగు భారతీయ కంపెనీలపై అమెరికా ఆంక్షలు విధించింది. వీటితో పాటు ఇరాన్తో సంబంధాలు కలిగి ఉన్న ముగ్గురు భారతీయ పౌరులపైనా చర్యలు తీసుకుంది. అమెరికా ట్రెజరీ శాఖ చేపట్టిన ‘ఆపరేషన్ ఎకనామిక్ అవుట్కాస్ట్’లో భాగంగా ఈ చర్యలు తీసుకున్నట్లు వెల్లడించింది. ఇరాన్కు చమురు, పెట్రోకెమికల్ ఆదాయాల ద్వారా అందుతున్న ఆర్థిక మద్దతును అడ్డుకోవడమే ఈ చర్యల ప్రధాన ఉద్దేశమని అమెరికా పేర్కొంది.
నాలుగు భారతీయ కంపెనీలపై ఆంక్షలు
ఇరాన్ నుంచి పెట్రోలియం, పెట్రోకెమికల్ ఉత్పత్తులను దిగుమతి చేసుకోవడంలో లేదా వాటి రవాణాకు సహకరించడంలో పాత్ర పోషించాయని ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న నాలుగు భారతీయ సంస్థలను అమెరికా లక్ష్యంగా చేసుకుంది.
1. సదాశివ్ ఓవర్సీస్ లిమిటెడ్
2024 ఫిబ్రవరి నుంచి 2025 జూన్ మధ్య సుమారు 69 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన ఇరాన్ పెట్రోలియం ఉత్పత్తులను దిగుమతి చేసుకున్నట్లు అమెరికా ఆరోపించింది.
2. పీపీ సాఫ్ట్టెక్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్
2024 జనవరి నుంచి 2025 జూన్ మధ్య సుమారు 25 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన ఇరాన్కు సంబంధించిన ఉత్పత్తుల లావాదేవీల్లో పాల్గొన్నట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
3. ప్రకృతిస్ ఇన్ఫ్రా ఇంపెక్స్ ఇండియా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్
2023 మే నుంచి 2026 ఫిబ్రవరి మధ్య సుమారు 25 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన లావాదేవీలతో సంబంధం ఉన్నట్లు అమెరికా పేర్కొంది.
4. పోర్ట్ఈజ్ పార్ట్నర్స్ LLP
భారత కస్టమ్స్ బ్రోకరేజ్ సంస్థ అయిన ఈ కంపెనీ ఇరాన్కు చెందిన పలు పెట్రోకెమికల్ ఉత్పత్తులను భారతదేశానికి తీసుకురావడంలో సహకరించిందని అమెరికా ఆరోపించింది.
ముగ్గురు భారతీయులపైనా చర్యలు
కంపెనీలతో పాటు వాటికి సంబంధించిన ముగ్గురు భారతీయులపైనా అమెరికా ఆంక్షలు విధించింది. పోర్ట్ఈజ్ పార్ట్నర్స్ LLP భాగస్వాములు ఇంద్రస్మియా అష్రఫ్మియా షేక్, హరీష్ రామచంద్ర రంగిలపై చర్యలు తీసుకున్నారు. అలాగే పీపీ సాఫ్ట్టెక్ డైరెక్టర్ ప్రశాంత్ గార్గ్ పైన ఆంక్షలు విధించినట్లు అమెరికా వెల్లడించింది. మొత్తంగా ఈ కేసులో సుమారు 120 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన దిగుమతులు, లావాదేవీలు ఉన్నట్లు అమెరికా అంచనా వేసింది.
‘ఆపరేషన్ ఎకనామిక్ అవుట్కాస్ట్’ అంటే ఏమిటి?
ఇరాన్కు మిగిలి ఉన్న ఆర్థిక మార్గాలను మరింత కట్టడి చేయడానికి అమెరికా చేపట్టిన చర్యలకు ‘ఆపరేషన్ ఎకనామిక్ అవుట్కాస్ట్’ అనే పేరు పెట్టింది. అమెరికా ట్రెజరీ సెక్రటరీ స్కాట్ బెస్సెంట్ ప్రకారం, ఇరాన్కు లభిస్తున్న ఆర్థిక వనరులను దెబ్బతీయడమే లక్ష్యం. ఈ చర్యల్లో భాగంగా చమురు, పెట్రోకెమికల్స్తో పాటు షిప్పింగ్, బ్యాంకింగ్, టెక్నాలజీ, బంగారం, విమానయానం, డిజిటల్ ఆస్తులకు సంబంధించిన సంస్థలు, వ్యక్తులు, నౌకలను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు. ఈ విడతలో సుమారు 60 సంస్థలు, వ్యక్తులు, నౌకలపై ఆంక్షలు విధించినట్లు అమెరికా తెలిపింది.
భారత్పై ఎలాంటి ప్రభావం?
ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో భారత్-ఇరాన్ మధ్య ఆర్థిక సంబంధాలు గతంతో పోలిస్తే తగ్గినప్పటికీ, ఇరు దేశాల మధ్య కొన్ని కీలక రంగాల్లో సంబంధాలు కొనసాగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా చాబహార్ పోర్ట్ భారత్కు వ్యూహాత్మకంగా ఎంతో కీలకం. ఈ పోర్ట్ ద్వారా భారత్ ఆఫ్ఘనిస్తాన్, మధ్య ఆసియా ప్రాంతాలతో వాణిజ్య సంబంధాలను పెంచుకోవాలని చూస్తోంది. అలాగే బియ్యం, టీ, ఔషధాలు వంటి భారతీయ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులు కూడా ఇరాన్తో వాణిజ్యంలో ముఖ్యమైనవిగా ఉన్నాయి. అమెరికా ఆంక్షలు మరింత విస్తరించిన నేపథ్యంలో ఇరాన్తో సంబంధాలు ఉన్న భారతీయ దిగుమతిదారులు, కస్టమ్స్ బ్రోకర్లు, షిప్పింగ్ సంస్థలు, ఆర్థిక సంస్థలపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది.
అమెరికా-భారత్ సంబంధాలపై ప్రభావం ఉంటుందా?
ఇప్పటికే వాణిజ్య విధానాలు, సుంకాలు, రష్యాతో భారత్ కొనసాగిస్తున్న సంబంధాలు వంటి అంశాల కారణంగా అమెరికా-భారత్ సంబంధాల్లో కొన్ని సవాళ్లు కనిపిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఇరాన్తో వాణిజ్యానికి సంబంధించిన భారతీయ సంస్థలపై అమెరికా నేరుగా ఆంక్షలు విధించడం కొత్త ఉద్రిక్తతలకు దారితీసే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ చర్యలు నిర్దిష్ట కంపెనీలు, వ్యక్తులపై ఇరాన్కు సంబంధించిన లావాదేవీల నేపథ్యంలో తీసుకున్నవే తప్ప భారతదేశం మొత్తంపై విధించిన ఆంక్షలు కావు.
అమెరికా సందేశం స్పష్టం
ఇరాన్తో వ్యాపారం చేసే విషయంలో అమెరికా తాజా చర్యలు ఒక కీలక సందేశాన్ని ఇస్తున్నాయి. కేవలం ఇరాన్పై విధించిన ఆంక్షలను ఉల్లంఘించే సంస్థలనే కాకుండా, మధ్యవర్తులు, దిగుమతిదారులు, కస్టమ్స్ బ్రోకర్లు, షిప్పింగ్ కంపెనీలు, ఆర్థిక సంస్థలు వంటి ఇరాన్ వాణిజ్యానికి సహకరించే విదేశీ సంస్థలను కూడా అమెరికా లక్ష్యంగా చేసుకునే అవకాశం ఉందని తాజా చర్యలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. దీంతో ఇరాన్తో వాణిజ్య సంబంధాలు కొనసాగిస్తున్న భారతీయ సంస్థలు తమ లావాదేవీలపై మరింత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.