అమెరికా, ఇరాన్ల మధ్య ఆదివారం శాంతి ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగే అవకాశం ఉందని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ వెల్లడించారు. ఇరు దేశాల మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలను తగ్గించే దిశగా ఇది కీలక ముందడుగు అవుతుందని పేర్కొన్నారు. ట్రూత్ సోషల్లో చేసిన పోస్టులో ట్రంప్ మాట్లాడుతూ, ఈ ఒప్పందం కుదిరితే ప్రపంచంలోని అత్యంత కీలక సముద్ర వాణిజ్య మార్గాల్లో ఒకటైన హార్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి అంతర్జాతీయ నౌకా రవాణాకు తెరవడానికి మార్గం సుగమం అవుతుందని తెలిపారు.
హోర్ముజ్ జలసంధి తిరిగి తెరుచుకోనుందా?
“భవిష్యత్తులో చాలా కాలం పాటు ఇరాన్తో పాటు మొత్తం మధ్యప్రాచ్య దేశాలతో కలిసి పనిచేయడానికి మేము ఎదురుచూస్తున్నాం. ఈ ప్రక్రియ త్వరగా, సులభంగా, సజావుగా పూర్తవుతుందని ఆశిస్తున్నాం” అని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలక పాత్ర పోషించే హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా ప్రపంచ చమురు రవాణాలో అధిక భాగం జరుగుతుంది. అందువల్ల ఈ జలమార్గం పునరుద్ధరణ ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై సానుకూల ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
ఇరాన్కు అణ్వాయుధాలు ఉండవు: ట్రంప్
ఈ ప్రతిపాదిత ఒప్పందం ద్వారా ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను సంపాదించకుండా నిరోధిస్తామని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. “వారికి ఇకపై అణ్వాయుధాలు అవసరం లేదు. కొనుగోలు చేయడం, అభివృద్ధి చేయడం లేదా మరే ఇతర రూపంలోనైనా వాటిని కలిగి ఉండే అవకాశం ఉండదు” అని అన్నారు. ఈ ఒప్పందం “అణ్వాయుధాలు లేని రక్షణ గోడ”లా పనిచేస్తుందని, భవిష్యత్తులో కూడా ఇరాన్ అటువంటి సామర్థ్యాలను పొందకుండా అడ్డుకుంటుందని ట్రంప్ తెలిపారు.
ఎలాంటి ఆర్థిక చెల్లింపులు ఉండవు
ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా ఇరాన్కు ప్రత్యక్ష ఆర్థిక సహాయం లేదా నగదు చెల్లింపులు ఉండవని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. “ఒబామా హయాంలో జరిగినట్లుగా వందల బిలియన్ల డాలర్ల చెల్లింపులు, అందులో 1.7 బిలియన్ డాలర్ల నగదు బదిలీలు ఈసారి ఉండవు. ఈ ఒప్పందంలో డబ్బు చేతులు మారదు” అని ట్రంప్ వ్యాఖ్యానించారు.
చర్చలు విఫలమైతే ఇతర మార్గాలు కూడా
దౌత్యపరమైన చర్చలపై ఆశాభావం వ్యక్తం చేసిన ట్రంప్, అవి ఫలించకపోతే ఇతర ప్రత్యామ్నాయాలు కూడా సిద్ధంగా ఉన్నాయని హెచ్చరించారు. ఇరాన్ అణు మౌలిక సదుపాయాలు, ముఖ్యంగా భూగర్భ అణు కేంద్రాల అంశాలపై చర్చలు కేంద్రీకృతమవుతాయని, అవసరమైతే అధునాతన సైనిక సామర్థ్యాలను వినియోగించే అవకాశాన్ని కూడా ఆయన ప్రస్తావించారు. శాంతి ప్రక్రియ విఫలమైతే తాను “అంతిమ ప్రత్యామ్నాయం”ను అమలు చేస్తానని ట్రంప్ పేర్కొన్నప్పటికీ, దాని గురించి మరిన్ని వివరాలు వెల్లడించలేదు.
జెనీవాలో సంతకాలపై ఊహాగానాలు
అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య శాంతి ఒప్పందం “మునుపెన్నడూ లేనంత దగ్గరగా” ఉందని వార్తలు వెలువడిన కొద్ది రోజులకే ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది. దీంతో మధ్యప్రాచ్యంలో మూడు నెలలకు పైగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్త పరిస్థితులకు ముగింపు పలికే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.
ఈ ఒప్పందంపై అమెరికా తరఫున ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారని ట్రంప్ ఇప్పటికే ప్రకటించారు. యూరప్లోని ఏదో ప్రాంతంలో ఈ వారాంతంలో సంతకాలు జరుగుతాయని పేర్కొన్నారు. అమెరికన్ మీడియా సంస్థలు సీబీఎస్, ఆక్సియోస్ కథనాల ప్రకారం, స్విట్జర్లాండ్లోని జెనీవాలో ఆదివారం ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగే అవకాశముందని, జేడీ వాన్స్, ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మొహమ్మద్ బాకర్ ఖాలిబాఫ్ సమక్షంలో ఈ కార్యక్రమం నిర్వహించవచ్చని వెల్లడించాయి.
ఇరాన్ ఖండన
అయితే, ఈ అమెరికన్ మీడియా కథనాలను ఇరాన్ వెంటనే ఖండించింది. టెహ్రాన్కు చెందిన పాక్షిక అధికారిక ఫార్స్ న్యూస్ ఏజెన్సీ, అలాంటి తేదీ లేదా వేదిక ఇప్పటివరకు ఖరారు కాలేదని పేర్కొంది. “స్విట్జర్లాండ్లో సంతకాలు లేదా ముఖాముఖి సమావేశంపై వస్తున్న ఊహాగానాలు అమెరికా ప్రతిపాదనలను తప్పుగా అర్థం చేసుకోవడమే” అని ఫార్స్ తన వర్గాల సమాచారాన్ని ఉటంకించింది.
అనంతరం ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి సయ్యద్ అబ్బాస్ అరాఘ్చి మాట్లాడుతూ, ఒప్పందం ఖరారైతే రిమోట్ విధానంలో సంతకాలు చేసే అవకాశాన్ని కొట్టిపారేయలేమని చెప్పారు. అయితే, ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన షరతులు నెరవేరినప్పుడే తుది ఒప్పందంపై సంతకాలు జరుగుతాయని స్పష్టం చేశారు. మొత్తంగా, అమెరికా-ఇరాన్ శాంతి ఒప్పందంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆసక్తి నెలకొంది. అయితే తుది నిర్ణయం వెలువడే వరకు ఈ అంశంపై అధికారిక ప్రకటనలకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.