Supreme Court: దేశంలో స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పక్షపాత ఎన్నికల నిర్వహణకు ఓటరు జాబితా సవరణ కీలకమని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఎన్నికల కమిషన్ చేపట్టిన స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR) ప్రక్రియ రాజ్యాంగబద్ధమైనదేనని, దీనిపై వచ్చిన సవాళ్లను తిరస్కరిస్తూ అత్యున్నత న్యాయస్థానం కీలక తీర్పు వెలువరించింది. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్య కాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం, జస్టిస్ జోయ్మాల్య బాగ్చీతో కలిసి ఈ తీర్పు ఇచ్చింది. ఎన్నికల కమిషన్కు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324తో పాటు ప్రజాప్రతినిధుల చట్టం-1950 కింద ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక సవరణ చేపట్టే పూర్తి అధికారం ఉందని ధర్మాసనం పేర్కొంది.
SIR ప్రక్రియ చట్టబద్ధమే
సాధారణ ఓటరు జాబితా సవరణ ప్రక్రియకు భిన్నంగా ఉందనే కారణంతో SIRను చెల్లనిదిగా ప్రకటించలేమని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. ప్రజాప్రతినిధుల చట్టంలోని సెక్షన్ 21(3) ప్రకారం ఎన్నికల కమిషన్ అవసరమైనప్పుడు ప్రత్యేక సవరణ చేపట్టవచ్చని తెలిపింది. ఈ ప్రక్రియ ద్వారా ఎన్నికల కమిషన్ తన రాజ్యాంగబద్ధ బాధ్యతను నిర్వర్తిస్తోందని, ఇది స్వేచ్ఛాయుత ఎన్నికల లక్ష్యాన్ని మరింత బలపరుస్తుందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.
ఓటరు జాబితా సవరణ ఎన్నికల ప్రక్రియలో భాగమే
ఓటరు జాబితాలో పేర్లు చేర్చడం, తొలగించడం వంటి ప్రక్రియలు ఎన్నికల కమిషన్ పరిధిలోనే వస్తాయని కోర్టు తెలిపింది. అవసరమైతే సందేహాస్పద పౌరసత్వం ఉన్న వ్యక్తుల వివరాలను పరిశీలించే అధికారం కూడా ఈసీకి ఉందని పేర్కొంది. అయితే ఎన్నికల కమిషన్ పౌరసత్వాన్ని నిర్ణయించే సంస్థ కాదని, అవసరమైతే ఆ వివరాలను కేంద్ర ప్రభుత్వానికి పంపించవచ్చని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
SIR ప్రక్రియలో న్యాయబద్ధత పాటించారు
SIR సమయంలో ప్రజలకు పలు అవకాశాలు కల్పించారని కోర్టు గుర్తుచేసింది. పేర్లు చేర్చుకోవడం, సవరణలు చేయించడం, అభ్యంతరాలు తెలపడం, అప్పీలు చేసుకునే అవకాశం వంటి అన్ని న్యాయసమ్మత చర్యలు అమలు చేశారని తెలిపింది. ఓటర్లను పత్రాలు సమర్పించమని అడగడం ద్వారా వారి పౌరసత్వాన్ని తిరస్కరించినట్లుకాదని సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది. సందేహాస్పద అంశాలపై వ్యక్తిగత విచారణలు జరపడం, నోటీసులు ఇవ్వడం వంటి చర్యలు న్యాయసమ్మత ప్రక్రియలో భాగమేనని తెలిపింది.
బీహార్లో తొలి దశ అమలు
ప్రత్యేక ఓటరు జాబితా సవరణ కార్యక్రమాన్ని తొలి దశలో బీహార్ లో అమలు చేసినట్లు కోర్టు విచారణలో వెల్లడైంది. ఈ ప్రక్రియలో దాదాపు 65 లక్షల పేర్లు డ్రాఫ్ట్ ఓటరు జాబితా నుంచి తొలగించినట్లు ఎన్నికల కమిషన్ తెలిపింది. 2002 లేదా 2003 ఓటరు జాబితాల్లో పేర్లు లేని వారు తమ కుటుంబ అనుబంధాలను నిరూపించే పత్రాలు సమర్పించాలని SIR నోటిఫికేషన్లో పేర్కొన్నట్లు విచారణలో ప్రస్తావనకు వచ్చింది.
పిటిషనర్ల వాదనలు తిరస్కరణ
ఈ భారీ స్థాయి ఓటరు జాబితా సవరణ చేపట్టే అధికారం ఎన్నికల కమిషన్కు లేదంటూ పలు పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి. అయితే ఓటరు జాబితాల నిర్వహణ పూర్తిగా ఎన్నికల కమిషన్ రాజ్యాంగబద్ధ బాధ్యత పరిధిలోనే వస్తుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. దీంతో దేశవ్యాప్తంగా ఎన్నికల కమిషన్ చేపడుతున్న ప్రత్యేక ఓటరు జాబితా సవరణ కార్యక్రమాలకు సుప్రీంకోర్టు గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చినట్లైంది.