ఒక చిన్నారికి జ్వరం వచ్చింది. మందులు వాడుతున్నారు. జ్వరం తగ్గిపోతే పిల్లాడు మళ్లీ మామూలుగా ఆడుకుంటాడని ఇంట్లో అందరూ అనుకుంటున్నారు. కానీ ఇంతలోనే ఆ పిల్లాడు అయోమయంగా ప్రవర్తించడం మొదలుపెడితే?
మాటలకు స్పందించకపోతే? ఫిట్స్ వస్తే? ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కొన్ని గంటల్లోనే మెదడుకు తీవ్రమైన నష్టం జరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఫ్లూ, కోవిడ్ వంటి వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ల తర్వాత కొందరు పిల్లల్లో కనిపిస్తున్న అరుదైన మెదడు వ్యాధి ఇప్పుడు పరిశోధకులను కలవరపెడుతోంది. ఈ వ్యాధి పేరు అక్యూట్ నెక్రోటైజింగ్ ఎన్సెఫలోపతి. పేరు కాస్త కష్టంగా అనిపించినా, దీని ప్రభావం తెలుసుకోవడం ముఖ్యం. మెదడులో తీవ్రమైన వాపు ఏర్పడి, అక్కడి కణజాలం దెబ్బతినడమే ఈ వ్యాధిలో ప్రధాన సమస్య. ఆరోగ్యంగా ఉన్న పిల్లల్లో కూడా వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ తర్వాత ఇది బయటపడవచ్చు. పరిస్థితి వేగంగా దిగజారితే ఫిట్స్ రావడం, స్పృహ కోల్పోవడం, ప్రాణాలకు ముప్పు ఏర్పడటం వంటి పరిణామాలు ఎదురుకావచ్చు.
ఇటీవల ఫ్రాంటియర్స్ ఇన్ న్యూరాలజీ జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనం ఈ సమస్యపై కీలకమైన వివరాలను బయటపెట్టింది. గతంలో నమోదైన 138 మంది చిన్నారుల కేసులను పరిశోధకులు విశ్లేషించారు. వారిలో 63 మందికి ఫ్లూకు కారణమయ్యే ఇన్‌ఫ్లుయెంజా వైరస్, మరో 58 మందికి కోవిడ్‌కు కారణమయ్యే సార్స్ కోవ్ టూ వైరస్ సోకినట్లు గుర్తించారు. మిగిలిన 17 కేసుల్లో ఇతర శ్వాసకోశ వైరస్‌లు ఉన్నట్లు నమోదైంది. అంటే ఈ పరిశీలనలోని కేసుల్లో దాదాపు 90 శాతం ఫ్లూ, కోవిడ్ వైరస్‌లతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. అయితే ఈ వైరస్‌లు మెదడును ఎలా దెబ్బతీస్తాయి?
దీనికి సంబంధించి శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలిస్తున్న ఒక ముఖ్యమైన అంశం మన శరీర రోగనిరోధక వ్యవస్థ. వైరస్‌ను ఎదుర్కోవడానికి శరీరం ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు కొన్నిసార్లు ఆ ప్రతిస్పందన అతిగా మారవచ్చు. దీంతో శరీరంలో తీవ్రమైన వాపు ఏర్పడి, మెదడును రక్షించే సహజమైన అవరోధం దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ రక్షణ వ్యవస్థను రక్త మెదడు అవరోధం అంటారు. ఇది రక్తంలోని హానికర పదార్థాలు మెదడులోకి చేరకుండా అడ్డుకుంటుంది.
ఈ రక్షణకు నష్టం జరిగితే మెదడులో వాపు పెరిగి కణజాలం దెబ్బతినవచ్చు. ఈ ప్రభావం ముఖ్యంగా మెదడు లోపలి భాగంలో ఉండే థాలమస్ అనే ప్రాంతంలో కనిపిస్తుంది. మనకు అందే ఇంద్రియ సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేయడంలో, మెలకువను నియంత్రించడంలో ఈ భాగం ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. కొందరు పిల్లల్లో మెదడుకాండం లాంటి ఇతర ప్రాంతాలకూ నష్టం కలగవచ్చు. మరి తల్లిదండ్రులు ఏం గమనించాలి?
మొదట జ్వరం, దగ్గు, వాంతులు లేదా విరేచనాలు కనిపించవచ్చు. ఆ తర్వాత పిల్లవాడు అసాధారణంగా మగతగా ఉండటం, మాటలకు స్పందించకపోవడం, అయోమయంగా ప్రవర్తించడం లేదా ఫిట్స్ రావడం వంటి లక్షణాలు బయటపడవచ్చు. పరిశీలించిన కేసుల్లో దాదాపు 95 శాతం మంది పిల్లల్లో స్పృహకు సంబంధించిన మార్పులు, 69 శాతం మందిలో ఫిట్స్ నమోదయ్యాయి. ఇవి ఈ వ్యాధి వచ్చిన పిల్లల గణాంకాలు మాత్రమే. సాధారణంగా ఫ్లూ లేదా కోవిడ్ వచ్చిన పిల్లలందరికీ ఇలాంటి లక్షణాలు వస్తాయని దీని అర్థం కాదు.
ఈ వ్యాధి తీవ్రతను మరో విషయం తెలియజేస్తోంది. పరిశీలించిన 138 మంది చిన్నారుల్లో 54 మంది మరణించారు. అంటే ఆ కేసుల్లో మరణాల శాతం దాదాపు 39గా ఉంది.
ప్రాణాలతో బయటపడిన కొందరు పిల్లల్లో కూడా కదలికలు, జ్ఞాపకశక్తి, ఆలోచనా సామర్థ్యం, ఎదుగుదలకు సంబంధించిన సమస్యలు మిగిలాయి. అయితే ఇవి గతంలో నమోదైన తీవ్రమైన కేసుల ఆధారంగా వచ్చిన గణాంకాలు. ఫ్లూ లేదా కోవిడ్ సోకిన పిల్లలకు మరణ ప్రమాదం ఇంత ఎక్కువగా ఉంటుందని ఈ అధ్యయనం చెప్పడం లేదు. ఆ వైరస్‌లు సోకిన మొత్తం పిల్లల్లో ఎంతమందికి ఈ వ్యాధి వస్తుందో కూడా పరిశోధకులు నిర్ధారించలేదు. అందుకే ఈ పరిశోధన చెప్పే ముఖ్యమైన విషయం భయపడమని కాదు, అప్రమత్తంగా ఉండమని. ఫ్లూ, కోవిడ్ వంటి ఇన్ఫెక్షన్లు వచ్చినప్పుడు పిల్లల ఆరోగ్యాన్ని గమనించాలి. ముఖ్యంగా ఫిట్స్ రావడం, స్పృహ తగ్గడం, అసాధారణమైన మగత కనిపించడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
ఇలాంటి సందర్భాల్లో వైద్యులు ఎంఆర్ఐ స్కానింగ్ ద్వారా మెదడులో ఏర్పడిన మార్పులను పరిశీలించవచ్చు. జ్వరం సాధారణంగా కనిపించినా, దాని తర్వాత పిల్లల ప్రవర్తనలో వచ్చే తీవ్రమైన మార్పులను తేలికగా తీసుకోకూడదు. ఈ అరుదైన వ్యాధిని ముందుగానే గుర్తించడం, సకాలంలో వైద్యం అందించడం అత్యంత కీలకం.