Spiritual: రామాయణంలో రావణుడు అంటే చాలా మందికి ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది సీతాపహరణ, శ్రీరాముడితో యుద్ధం, లంక వినాశనం. కానీ అదే రావణుడు పరమశివుడికి అత్యంత ప్రియమైన భక్తుడిగా కూడా పురాణాల్లో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకున్నాడు. శివుడి అనుగ్రహం కోసం అతడు చేసిన ఘోర తపస్సు, తన తలలను సైతం సమర్పించిన భక్తి, ఆత్మలింగాన్ని లంకకు తీసుకెళ్లాలనే సంకల్పం ఇప్పటికీ పురాణాల్లో విశేషంగా చెప్పబడుతుంటాయి. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, భారతదేశంతో పాటు శ్రీలంకలో కూడా రావణుడితో సంబంధం ఉన్నట్లు విశ్వసించే పలు ఆలయాలు నేటికీ భక్తుల పూజలను అందుకుంటున్నాయి. మరి ఆ ఆలయాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి? వాటి వెనుక ఉన్న పౌరాణిక కథలు ఏమిటి?
రాజస్థాన్లోని ఉదయ్పూర్ సమీపంలోని అవర్ఘర్ కొండలపై ఉన్న కమల్నాథ్ మహాదేవ ఆలయం రావణుడి భక్తికి ప్రతీకగా చెప్పబడుతుంది. పురాణాల ప్రకారం, కైలాస పర్వతంపై దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసిన రావణుడికి పరమశివుడు ఆత్మలింగాన్ని వరంగా ప్రసాదించాడు. అయితే లంకకు తీసుకెళ్తున్న సమయంలో దానిని ఎక్కడా నేలపై ఉంచకూడదనే షరతు విధించాడు. ప్రయాణంలో అలసిపోయిన రావణుడు ఒక చోట ఆ లింగాన్ని కాసేపు నేలపై ఉంచగా, అది అక్కడే స్థిరపడిపోయిందని చెబుతారు. అనంతరం ప్రతిరోజూ వంద కమల పువ్వులతో శివుడిని పూజిస్తూ తిరిగి లింగాన్ని పొందాలని ప్రార్థించేవాడని పురాణ కథనం.
ఒకరోజు బ్రహ్మదేవుడు రావణుడి భక్తిని పరీక్షించేందుకు వంద కమలాల్లో ఒక పువ్వును మాయం చేశాడని చెబుతారు. శివారాధనలో లోపం రాకూడదని భావించిన రావణుడు వందవ కమలానికి బదులుగా తన తలనే సమర్పించేందుకు సిద్ధమయ్యాడని పురాణాలు వివరిస్తాయి. ఆ అపూర్వ భక్తికి సంతోషించిన మహాదేవుడు అతనికి దర్శనమిచ్చి వరాలు ప్రసాదించాడని, అప్పటి నుంచి ఆ క్షేత్రం కమల్నాథ్ మహాదేవ ఆలయంగా ప్రసిద్ధి చెందిందని విశ్వాసం.
జార్ఖండ్లోని డియోఘర్లో ఉన్న బాబా బైద్యనాథ్ జ్యోతిర్లింగం కూడా రావణుడితో అనుబంధం కలిగిన క్షేత్రంగా భావిస్తారు. పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాల్లో ఒకటైన ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన పురాణ కథ కూడా ఆత్మలింగంతోనే ముడిపడి ఉంటుంది. శివలింగాన్ని మధ్యలో భూమిపై ఉంచవద్దనే నిబంధనను రావణుడు పాటించలేకపోవడంతో, ఆ లింగం అక్కడే స్థిరపడిపోయిందని విశ్వసిస్తారు. దానిని ఎంత ప్రయత్నించినా కదిలించలేకపోయిన రావణుడు కోపంతో భూమిలోకి మరింత బలంగా నెట్టాడని, అందుకే ఈ జ్యోతిర్లింగం భూమిలో కొంత భాగం కూరుకుపోయినట్లుగా కనిపిస్తుందని స్థానిక విశ్వాసం.
రావణుడు కేవలం శివభక్తుడే కాకుండా శక్తి ఉపాసకుడిగా కూడా పురాణాల్లో ప్రస్తావించబడతాడు. శ్రీలంకలోని త్రికోణమలిలో ఉన్న శంకరీ దేవి ఆలయం ఈ విషయాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. ఇది అష్టాదశ శక్తిపీఠాల్లో ఒకటిగా అనేక మంది భక్తులు భావిస్తారు. సతీదేవి పాద ముద్రలు ఈ ప్రాంతంలో పడినట్లు హిందూ విశ్వాసం. ఈ ఆలయంలో శక్తిదేవిని రావణుడే ప్రతిష్ఠించాడని స్థానిక పురాణాలు చెబుతున్నాయి. నవరాత్రుల సమయంలో వేలాది మంది భక్తులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.
చరిత్ర, పురాణాలు, స్థానిక విశ్వాసాలు కలిసిన ఈ క్షేత్రాలు రావణుడి వ్యక్తిత్వంలోని మరో కోణాన్ని మన ముందుకు తీసుకువస్తాయి. రామాయణంలో ప్రతినాయకుడిగా నిలిచిన రావణుడు, భక్తి విషయంలో మాత్రం అసాధారణమైన స్థానం సంపాదించుకున్నాడనే విషయాన్ని ఈ గాథలు గుర్తు చేస్తాయి. పురాణ కథనాలను విశ్వాసంగా భావించే కోట్లాది మంది భక్తులకు ఈ ఆలయాలు నేటికీ ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. అందుకే రావణుడి పేరు వినగానే యుద్ధం మాత్రమే కాదు, పరమశివుడిపై అతనికి ఉన్న అచంచల భక్తి కూడా సమానంగా గుర్తుకు వస్తుంది.