Union Budget 2026: మరికొన్ని నిమిషాల్లో పార్లమెంట్లో బడ్జెట్ను ప్రవేశ పెట్టనున్నారు. ఇప్పటికే ఆర్థిక శాఖ మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఫుల్గా ప్రిపేర్ అయ్యారు. ఆమె వరుసగా తొమ్మిదోసారి కేంద్ర బడ్జెట్ను ప్రవేశపెట్టనున్నారు. ఈ బడ్జెట్లో కస్టమ్స్ సంస్కరణలు, ఆర్థిక లోటు నియంత్రణలో తదుపరి దశపై మార్కెట్ల దృష్టి కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఈ బడ్జెట్కు సంబంధించి మనం ఏం గమనించాలో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం..
ఆర్థిక లోటు (Fiscal Deficit)
FY26 ఆర్థిక లోటును జీడీపీలో 4.4 శాతంగా అంచనా వేశారు. ఇది ఆర్థిక క్రమశిక్షణ దిశగా ప్రభుత్వ ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తోంది. FY27కు సంబంధించి మార్గనిర్దేశం కీలకం కానుంది. మార్కెట్ అంచనాల ప్రకారం ఇది సుమారు 4 శాతం స్థాయికి చేరవచ్చని భావిస్తున్నారు.
మూలధన వ్యయం (Capex)
FY26లో క్యాపెక్స్ రూ.11.2 లక్షల కోట్లుగా ఉంది. ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు ఇంకా పూర్తిగా ఊపందుకోకపోవడంతో, ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాల ఖర్చు వృద్ధికి కీలకంగా మారింది. అందువల్ల ఈ మొత్తాన్ని 10–15 శాతం పెంచి రూ.12 లక్షల కోట్లకు పైగా తీసుకెళ్లే అవకాశం ఉంది.
ఋణ తగ్గింపు (Debt Roadmap)
గత బడ్జెట్లో FY27 నుంచి ఋణం–జీడీపీ నిష్పత్తిని క్రమంగా తగ్గించే విధానాన్ని అనుసరిస్తామని సీతారామన్ ప్రకటించారు. మొత్తం ప్రభుత్వ ఋణం ప్రస్తుతం జీడీపీలో సుమారు 85 శాతం ఉండగా, కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా దాదాపు 57 శాతం. దీన్ని 60 శాతం ప్రమాణం దిశగా ఎలా, ఎప్పుడు తీసుకెళ్తారన్నదే మార్కెట్లు గమనించనున్న ప్రధాన అంశం.
అప్పుల కార్యక్రమం (Borrowing Programme)
FY26లో కేంద్ర ప్రభుత్వ స్థూల మార్కెట్ అప్పు రూ.14.80 లక్షల కోట్లుగా నిర్ణయించారు. ఇది ఆర్థిక క్రమశిక్షణతో పాటు బాండ్ యీల్డ్లపై పడే ఒత్తిడిని కూడా సూచించే కీలక సంఖ్య.
పన్ను ఆదాయం (Tax Revenue)
FY26లో స్థూల పన్ను వసూళ్లు రూ.42.7 లక్షల కోట్లుగా అంచనా వేశారు. ఇది FY25తో పోలిస్తే సుమారు 11 శాతం వృద్ధి.
జీఎస్టీ వసూళ్లు
FY26లో జీఎస్టీ ఆదాయం రూ.11.78 లక్షల కోట్లుగా ఉండే అంచనా ఉంది. ఇది ఏడాది వారీగా 11 శాతం పెరుగుదల. సెప్టెంబర్ 2025 తర్వాత చేసిన రేటు మార్పులు వినియోగం, అనుసరణను పెంచే అవకాశముండటంతో FY27 అంచనాలు మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
నామమాత్ర జీడీపీ వృద్ధి (Nominal GDP Growth)
FY26కు మొదట 10.1 శాతం నామమాత్ర జీడీపీ వృద్ధిని అంచనా వేసినా, ద్రవ్యోల్బణం తగ్గడం వల్ల దీన్ని సుమారు 8 శాతానికి సవరించారు. FY27కు 10.5–11 శాతం వృద్ధి అంచనా వేయవచ్చని భావిస్తున్నారు. ఇది వృద్ధి, ద్రవ్యోల్బణ అంచనాలపై స్పష్టత ఇస్తుంది.
ద్రవ్యోల్బణ పరిస్థితి (Inflation Outlook)
FY26 (ఏప్రిల్–డిసెంబర్)లో సగటు సీపీఐ ద్రవ్యోల్బణం సుమారు 1.7 శాతంగా నమోదైంది. ఆహారం, ఇంధన ధరలు తగ్గడం ఇందుకు కారణం. FY27లో ఇది రిజర్వ్ బ్యాంక్ లక్ష్యమైన 4 శాతం పరిధికి మళ్లే అవకాశం ఉంది. ఇది బడ్జెట్ నిర్ణయాలతో పాటు వడ్డీ రేట్లపై అంచనాలను ప్రభావితం చేయనుంది.
ఖర్చుల ప్రాధాన్యాలు (Spending Priorities)
గ్రామీణాభివృద్ధి, సామాజిక రంగాలపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టనుంది. G RAM G వంటి ఫ్లాగ్షిప్ పథకాలు, ఆరోగ్యం, విద్య వంటి రంగాలకు కేటాయింపులు కొనసాగుతాయని అంచనా. వృద్ధి, సమగ్రత ప్రభుత్వ వ్యూహంలో కీలక స్థంభాలుగా ఉండనున్నాయి.