ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ (ఐపీఎల్) ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఆదరణ పొందిన, సంపన్నమైన క్రికెట్ లీగ్‌గా పేరుగాంచింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న కోట్లాది మంది క్రికెట్ అభిమానులను అలరిస్తున్న ఈ పొట్టి ఫార్మాట్ లీగ్, త్వరలోనే తన 20వ సీజన్‌లోకి విజయవంతంగా అడుగుపెట్టడానికి సిద్ధమవుతోంది. ప్రతీ ఏటా కొత్త ఉత్సాహాన్ని, హోరాహోరీ పోరాటాలను అందించే ఐపీఎల్, రాబోయే కొత్త సీజన్ కోసం ఇప్పటి నుంచే సమాయత్తమవుతోంది. ఇందులో భాగంగా అన్ని ఫ్రాంచైజీలు తమ జట్లను మరింత బలంగా తీర్చిదిద్దడానికి అవసరమైన వ్యూహరచనలలో మునిగిపోయాయి.
మినీ వేలం, వేదిక వివరాలు
రాబోయే సీజన్ కోసం జట్ల ఎంపిక ప్రక్రియలో అత్యంత కీలకమైన వేలం పాటను ఈసారి భారతదేశంలోనే నిర్వహించాలని భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మందలి (బీసీసీఐ) నిర్ణయించింది. గత కొన్ని సీజన్లుగా వేలం ప్రక్రియ దుబాయ్, సౌదీ అరేబియా, అబుదాబి వంటి విదేశీ వేదికలలో జరిగింది. కానీ, ఈసారి మళ్లీ స్వదేశంలోనే, ముఖ్యంగా పర్యాటక ప్రాంతమైన గోవాలోని ప్రముఖ వేదిక వద్ద నిర్వహించేందుకు ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. డిసెంబర్ మధ్యలో ఈ మినీ వేలం జరిగే అవకాశం ఉంది. ఈసారి జరిగేది మెగా వేలం కాకుండా మినీ వేలం కావడం వల్ల ప్రధాన ఆటగాళ్లంతా ఆయా జట్లలోనే కొనసాగే అవకాశం కనిపిస్తోంది. టోర్నమెంట్ కూడా మార్చి మధ్యనాటి నుంచి మే ఆఖరు వరకు జరగవచ్చని ప్రచారం సాగుతోంది.
జట్టు కూర్పు, రిటెన్షన్ నిబంధనలు
మినీ వేలం అనగానే అభిమానులలో అలాగే యాజమాన్యాలలో కొన్ని సందేహాలు ఉంటాయి. సాధారణంగా మెగా వేలంలో నిర్దిష్ట సంఖ్యలో మాత్రమే ఆటగాళ్లను తమ వద్ద ఉంచుకోవడానికి (రిటైన్) అవకాశం ఉంటుంది. కానీ మినీ వేలంలో అలాంటి పరిమితులేవీ ఉండవు. ఫ్రాంచైజీలు తమకు కావలసినంత మంది ఆటగాళ్లను రీటైన్ చేసుకోవచ్చు. అయితే, ప్రతీ జట్టు గరిష్టంగా 25 మంది ఆటగాళ్లను మాత్రమే తమ స్క్వాడ్‌లో ఉంచుకోవడానికి అనుమతి ఉంటుంది. అందులోనూ విదేశీ ఆటగాళ్ల సంఖ్య 8 మందికి మించకూడదు.
ఈ నిబంధనల ప్రకారం ఫ్రాంచైజీలు తమ జట్టులోని వ్యూహాత్మక లోపాలను సరిదిద్దుకోవడానికి, అవసరం లేని ఆటగాళ్లను విడుదల చేసి కొత్త ఆటగాళ్లను కొనుగోలు చేయడానికి అవకాశం లభిస్తుంది. ఇందుకోసం జట్లు తాము ఉంచుకునే (రిటైన్), అలాగే వేలంలోకి విడుదల చేసే (రిలీజ్) ఆటగాళ్ల తుది జాబితాను నవంబర్ మధ్య నాటికల్లా బీసీసీఐకి అందజేయాల్సి ఉంటుంది.
ట్రేడింగ్ విండో, జట్టు పర్స్ లిమిట్
వేలం పాట ప్రారంభం కావడానికి ముందే జట్లు ఒకరితో ఒకరు ఆటగాళ్లను మార్చుకునేందుకు (ట్రేడింగ్) వీలుగా ప్రత్యేక విండో అందుబాటులో ఉంటుంది. ఈ ట్రేడింగ్ ద్వారా జట్లు తమకు కావాల్సిన ఆటగాళ్లను నేరుగా ఒప్పందం ద్వారా పొందవచ్చు. ఈ విండో వేలం ప్రారంభానికి వారం రోజుల ముందు వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ఆ తర్వాత మళ్లీ వేలం ముగిసిన వారం రోజులకు ప్రారంభమై టోర్నీ ప్రారంభానికి నెల రోజుల ముందు వరకు కొనసాగుతుంది.
అంతేకాకుండా.. ప్రతీ సీజన్‌కు ఆటగాళ్ల కొనుగోలు కోసం బీసీసీఐ నిర్ణయించే మొత్తం బడ్జెట్ (పర్స్) పరిమితి క్రమంగా పెరుగుతూ వస్తోంది. రాబోయే సీజన్ నాటికి ప్రతీ ఫ్రాంచైజీకి అందుబాటులో ఉండే జీతాల పరిమితిని రూ.157 కోట్లుగా నిర్ణయించడం జరిగింది. ఇందులో నుంచి రిటైన్ చేసుకున్న ఆటగాళ్ల జీతాల మొత్తాన్ని మినహాయించగా మిగిలిన మొత్తంతో జట్లు వేలంలో కొత్త ఆటగాళ్లను కొనుగోలు చేస్తాయి.
నిబంధనలలో మార్పులు..
ఐపీఎల్ టోర్నమెంట్ సరళిని సులభతరం చేసేందుకు, వేలం ప్రక్రియలో పారదర్శకతను పెంచేందుకు కొన్ని ప్రత్యేక నిబంధనలను వర్తింపజేస్తున్నారు. మినీ వేలంలో రైట్ టు మ్యాచ్ (RTM) కార్డ్స్ అందుబాటులో ఉండవు. దీని అర్థం ఏమిటంటే—ఒక జట్టు తమ పాత ఆటగాడిని వేలంలోకి వదిలేసిన తర్వాత, అతడిని మళ్లీ దక్కించుకోవాలంటే మిగిలిన జట్లతో సమానంగా వేలంలో పాల్గొని ఎక్కువ ధరకు పాడుకోవాల్సిందే తప్ప, నేరుగా మ్యాచింగ్ ధరతో సొంతం చేసుకునే అవకాశం ఉండదు.
అలాగే.. వేలంలో భారీ ధరకు అమ్ముడై, ఆ తర్వాత వ్యక్తిగత లేదా స్పష్టమైన కారణాలు లేకుండా టోర్నమెంట్ నుంచి తప్పుకునే ఆటగాళ్లపై బీసీసీఐ కఠిన చర్యలు తీసుకోనుంది. అలాంటి వారికి లీగ్ లో పాల్గొనకుండా రెండు సీజన్ల పాటు నిషేధం విధించే ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయి. దీనివల్ల ఫ్రాంచైజీలు ఎదుర్కొనే అస్పష్టతను, నష్టాలను నివారించవచ్చు.
ఇక ఇటీవల ఎంతో చర్చనీయాంశమైన ‘ఇంపాక్ట్ ప్లేయర్’ నిబంధనపై కూడా బీసీసీఐ సమీక్ష నిర్వహిస్తోంది. ఈ నియమంపై మ్యాచ్‌లలోని ఉత్కంఠత పెరిగినప్పటికీ, ఆల్ రౌండర్ల పాత్ర తగ్గపోతోందనే అభిప్రాయం కూడా వ్యక్తమవుతోంది. అందువల్ల ఈ నియమాన్ని కొనసాగించాలా లేదా అనే దానిపై కూడా త్వరలోనే స్పష్టత రానుంది. మొత్తానికి 20వ సీజన్ ఐపీఎల్ సరికొత్త ఉత్సాహంతో, వ్యూహాత్మక మార్పులతో అభిమానులకు మరోసారి క్రికెట్ విందును అందించడానికి సమాయత్తమవుతోంది.