కేంద్ర ప్రభుత్వం లోక్సభలో మొత్తం సీట్ల సంఖ్యను 543 నుంచి 850కి పెంచాలని ప్రతిపాదించింది. ఇందులో రాష్ట్రాలకు 815 సీట్లు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు 35 సీట్లు కేటాయించాలని ఉంది. ప్రతిపాదిత 131వ రాజ్యాంగ సవరణ, ఆర్టికల్ 81ని సవరించి సీట్ల సంఖ్యను 850కి పెంచాలని కోరుతోంది. జనాభా ఆధారంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్) ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత ఈ మార్పు అమలు చేయబడుతుంది. ఈ చొరవను మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం (నారీ శక్తి వందన్ అధినియమ్ – 106వ సవరణ)తో కలిపి అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
Also Read:Modi-Trump: ప్రధాని మోడీకి ట్రంప్ ఫోన్.. 40 నిమిషాల పాటు సంభాషణ..
ఈ చట్టం ప్రకారం లోక్సభ, రాష్ట్ర శాసనసభలలో 33% సీట్లు మహిళలకు రిజర్వ్ చేయాలి (SC/ST సీట్లలో కూడా ఉప-రిజర్వేషన్ ఉంటుంది). మునుపటి చట్టంలో ఈ రిజర్వేషన్ తదుపరి జనాభా లెక్కలు (సెన్సస్), డీలిమిటేషన్ తర్వాత మాత్రమే అమలు కావాల్సి ఉండేది. కొత్త ప్రతిపాదనలో దీన్ని వేగవంతం చేసి, డీలిమిటేషన్ పూర్తయిన వెంటనే (2029 ఎన్నికల నుంచి) అమలు చేయాలని లక్ష్యం.
రాజ్యాంగ సవరణకు అవసరమైన మెజారిటీ
ఇది రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు కాబట్టి, లోక్సభలో ఆమోదం కోసం మొత్తం సభ్యులలో మూడింట రెండు వంతుల (దాదాపు 362 మంది ఎంపీల) మద్దతు అవసరం. ప్రభుత్వం ఈ ప్రతిపాదనకు వివిధ రాజకీయ పార్టీల నుంచి మద్దతు లభిస్తుందని ఆశిస్తోంది. సీట్ల సంఖ్య పెంచడం ద్వారా మహిళా రిజర్వేషన్ను అమలు చేయడం సులభం అవుతుందని, ఇది ఒక ముఖ్యమైన అడుగుగా పరిగణిస్తున్నారు.
దక్షిణం vs ఉత్తరం వివాదం
ఇదిలా ఉండగా, నియోజకవర్గాల పునర్విభజనకు సంబంధించిన రాజకీయ వివాదం మరోసారి తీవ్రమైంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం లోక్సభ సీట్ల పునర్విభజనకు సిద్ధమవుతుండగా, దక్షిణ భారత రాష్ట్రాల్లో ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. నియోజకవర్గాల పునర్విభజనకు సంబంధించి రాజకీయ వివాదం మరోసారి తీవ్రమైంది. జనాభా ఆధారంగానే సీట్లు పునర్విభజించాలని ప్రభుత్వం సన్నాహాలు చేస్తుండగా, దక్షిణ భారత రాష్ట్రాల్లో ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి.డీఎంకే నాయకుడు, తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి ఎం.కె. స్టాలిన్, తెలంగాణ సీఎం రేవంత్ రెడ్డి ఈ పునర్విభజన దక్షిణ రాష్ట్రాలకు అన్యాయం చేస్తుందని వాదిస్తున్నారు. జనాభా నియంత్రణలో విజయం సాధించిన దక్షిణ రాష్ట్రాలు సీట్లు కోల్పోయే అవకాశం ఉందని, అదే సమయంలో ఉత్తర భారత రాష్ట్రాలు ఎక్కువ సీట్లు పొందే అవకాశం ఉందని, దీనివల్ల పార్లమెంటులో రాజకీయ సమతుల్యత దెబ్బతింటుందని అంటున్నారు.
Also Read:బలం, ఆరోగ్యం, విటమిన్లు అన్నీ వీటిలో ఉన్నాయి. ఈ ఫుడ్స్ మిస్ అవ్వకండి!
ప్రధాన కారణాలు
దక్షిణ రాష్ట్రాలు కుటుంబ నియంత్రణ, అభివృద్ధి, విద్యలో ముందుండి జనాభా వృద్ధి తగ్గించాయి. ఉత్తర రాష్ట్రాలు (యూపీ, బీహార్, రాజస్థాన్ మొ.) జనాభా ఎక్కువగా పెరిగాయి. జనాభా ఆధారంగా సీట్లు కేటాయిస్తే ఉత్తర రాష్ట్రాలు ఎక్కువ సీట్లు పొందవచ్చు (ఉదా: యూపీ ప్రస్తుత 80 సీట్లు → గణనల ప్రకారం ఎక్కువ పెరగవచ్చు).
దక్షిణ రాష్ట్రాలు సీట్లు తగ్గకపోయినా (ప్రో-రాటా హామీ ఇచ్చారు), సాపేక్షంగా వాటి రాజకీయ బలం తగ్గుతుందని భయం.
రాజకీయ సమతుల్యత దెబ్బతింటుంది: పార్లమెంటులో ఉత్తర రాష్ట్రాల ప్రాబల్యం పెరిగి, దక్షిణ రాష్ట్రాలు (ఆర్థికంగా, అభివృద్ధిలో ముందుండి) తమ స్వరం తగ్గుతుందని వాదన.
అయితే, కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా ఈ ఆందోళనలను తోసిపుచ్చారు. డీలిమిటేషన్ వల్ల దక్షిణ రాష్ట్రాలకు ఎలాంటి నష్టం జరగదని, ప్రో-రాటా (నిష్పత్తి) ప్రాతిపదికన ఎవరి సీట్లు తగ్గవని, ఏ సీట్లు కోల్పోవని పేర్కొన్నారు. ఆర్టికల్ 82 ప్రకారం జనాభా లెక్కల ఆధారంగా సీట్లు, సరిహద్దులు తిరిగి నిర్ణయించబడతాయని స్పష్టం చేశారు. ప్రస్తుతం పార్లమెంటులో ఈ బిల్లులను (131వ సవరణ, డీలిమిటేషన్ బిల్లు) ప్రవేశపెట్టడానికి సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి. దక్షిణ భారతదేశంలో దీనికి రాజకీయ వ్యతిరేకత తీవ్రంగా కనిపిస్తోంది.