Grandfather’s Property: తాత ఆస్తిలో మనవడికి వాటా ఉంటుందా? తండ్రికి వారసత్వంగా వచ్చిన ఆస్తిపై కొడుకు హక్కు కోరవచ్చా? తండ్రి తన ఆస్తి నుంచి కొడుకును తప్పించవచ్చా? ఇలాంటి ప్రశ్నలపై సుప్రీంకోర్టు కీలక స్పష్టత ఇచ్చింది. హిందూ వారసత్వ చట్టం ప్రకారం తండ్రికి తన తండ్రి నుంచి వారసత్వంగా వచ్చిన ఆస్తి కొన్ని పరిస్థితుల్లో ఆయన వ్యక్తిగత ఆస్తిగా మారుతుందని, అలాంటి ఆస్తిపై మనవడికి పుట్టుకతోనే హక్కు ఉండదని అత్యున్నత న్యాయస్థానం పేర్కొంది. తండ్రికి వారసత్వంగా వచ్చిన ఆస్తిపై ఆయనకు పూర్తి యాజమాన్య హక్కులు ఉంటాయని, చట్టప్రకారం వారసత్వంగా ఆస్తి పొందిన సందర్భంలో తన కుమారులను కూడా ఆ ఆస్తి నుంచి మినహాయించవచ్చని స్పష్టం చేసింది.
29 ఏళ్ల న్యాయపోరాటానికి ముగింపు
దాదాపు 29 సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతున్న ఆస్తి వివాదానికి సుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో ముగింపు పలికింది. జస్టిస్ ఆగస్టిన్ జార్జ్ మసీహ్, జస్టిస్ సునీతా అగర్వాల్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ కేసును విచారించింది. 1997లో ఒక వ్యక్తి తన తండ్రి ఆస్తిలో వాటా కోరుతూ న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించాడు. తన తండ్రికి చెందిన ఆస్తి పూర్వీకుల నుంచి వచ్చిన ఆస్తి అని, అది ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి కాబట్టి తనకు కూడా అందులో వాటా రావాలని వాదించాడు. అయితే ఈ వాదనను సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించలేదు. తండ్రి ఆస్తి విభజన కోరుతూ కుమారుడు దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌ను కొట్టివేసింది.
హిందూ వారసత్వ చట్టం ఏం చెబుతోంది?
ఈ కేసులో హిందూ వారసత్వ చట్టం, 1956లోని సెక్షన్ 8 కీలకంగా మారింది. ఈ సెక్షన్ ప్రకారం హిందూ పురుషుడు వీలునామా రాయకుండా మరణిస్తే, ఆయన ఆస్తి చట్టంలో పేర్కొన్న వారసులకు బదిలీ అవుతుంది. అలా తండ్రి నుంచి వారసత్వంగా ఆస్తి పొందిన కుమారుడు ఆ ఆస్తికి పూర్తి యజమాని అవుతాడని ధర్మాసనం వివరించింది. ఈ విధంగా సెక్షన్ 8 ప్రకారం వచ్చిన ఆస్తిపై అతని కుమారుడికి పుట్టుకతోనే సహ యాజమాన్య హక్కు ఏర్పడదని పేర్కొంది. అందువల్ల తండ్రి జీవించి ఉన్న సమయంలోనే తాత ఆస్తిలో తనకు వాటా కావాలని మనవడు కోరలేడని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
క్లాస్-1 వారసులకే మొదటి ప్రాధాన్యత
హిందూ వారసత్వ చట్టంలోని క్లాస్-1 వారసుల అంశాన్ని కూడా సుప్రీంకోర్టు ప్రస్తావించింది. చట్టంలోని షెడ్యూల్ ప్రకారం క్లాస్-1 వారసులకు ఆస్తిపై హక్కులు ఉంటాయి. అయితే తండ్రి ద్వారా మనవడికి తాత ఆస్తిలో నేరుగా వాటా లభిస్తుందని ప్రతి సందర్భంలో భావించకూడదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా తండ్రి జీవించి ఉండి, సెక్షన్ 8 ప్రకారం వారసత్వంగా పొందిన ఆస్తికి ఆయనే పూర్తి యజమానిగా ఉన్నప్పుడు, ఆయన కుమారుడు ఆస్తిలో జన్మహక్కు ఉందని చెప్పలేడు.
తండ్రి తన కొడుకును ఆస్తి నుంచి తప్పించవచ్చా?
సుప్రీంకోర్టు తీర్పులోని ముఖ్యమైన అంశం ఇదే. తండ్రి తన తండ్రి నుంచి సెక్షన్ 8 ప్రకారం వారసత్వంగా పొందిన ఆస్తికి పూర్తి యజమాని అయినప్పుడు, ఆ ఆస్తిపై ఆయనకు చట్టబద్ధమైన హక్కులు ఉంటాయి. అలాంటి ఆస్తిలో తన కుమారుడికి పుట్టుకతోనే వాటా ఏర్పడదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. కాబట్టి ఆస్తి స్వభావం, వారసత్వం పొందిన విధానం, వర్తించే చట్ట నిబంధనలను బట్టి తండ్రి తన కుమారుడిని ఆస్తి హక్కుల నుంచి మినహాయించవచ్చు.
అన్ని పూర్వీకుల ఆస్తులకు ఇదే నిబంధనా?
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం తెలుసుకోవాలి. సుప్రీంకోర్టు తీర్పును అన్ని రకాల తాత ఆస్తులకు వర్తింపజేయకూడదు. తండ్రికి సెక్షన్ 8 ప్రకారం వ్యక్తిగత యాజమాన్యంగా వచ్చిన వారసత్వ ఆస్తికి, హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబంలోని సహవారసత్వ ఆస్తికి మధ్య చట్టపరంగా తేడా ఉంటుంది.
మితాక్షర హిందూ ఉమ్మడి కుటుంబంలో నిజమైన పూర్వీకుల సహవారసత్వ ఆస్తి (Coparcenary Property) విషయంలో కుమారుడికి పుట్టుకతోనే హక్కులు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల ఆస్తి ఎలా వచ్చింది? ఎప్పుడు వచ్చింది? అది వ్యక్తిగత ఆస్తా లేదా ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తా? అనే అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే వారసత్వ హక్కులపై నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.