ఎన్నికల సంఘం (EC) చేపట్టిన స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR) ప్రక్రియపై దేశ రాజకీయాల్లో చర్చ మరింత వేడెక్కింది. ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ ప్రక్రియను సవాలు చేస్తూ లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీతో పాటు ఇండియా కూటమికి చెందిన పలువురు ప్రతిపక్ష నాయకులు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. మొత్తం 11 మంది నాయకులు ఈ పిటిషన్‌లో భాగస్వాములుగా ఉన్నట్లు సమాచారం. SIR అమలులో ఎన్నికల సంఘం అనుసరించిన విధానం, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ అధికారాలు, ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు, డిజిటల్ డేటాబేస్ విశ్వసనీయత వంటి అంశాలను పిటిషనర్లు ప్రశ్నించారు. SIR ప్రక్రియను చట్టవిరుద్ధమైనదిగా ప్రకటించాలని, దాని చట్టబద్ధతను సమగ్రంగా పరిశీలించాలని పిటిషన్‌లో కోరినట్లు కథనాలు వెల్లడించాయి. ఎన్నికల సంఘం తనకు ఉన్న అధికారాలను ఉద్దేశించిన ప్రయోజనాలకు మించి వినియోగించిందా అనే అంశాన్ని కూడా పరిశీలించాలని అభ్యర్థించినట్లు సమాచారం. అంతేకాకుండా, ఈ ప్రక్రియలో చోటుచేసుకున్నట్లు ఆరోపిస్తున్న లోపాలపై స్వతంత్ర విచారణ జరిపించాలని పిటిషనర్లు కోరారు.
SIRపై పిటిషన్‌లో ప్రధానంగా ప్రస్తావించిన అంశాలివే!
1. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ ఒంటరిగానే నిర్ణయాలు తీసుకున్నారా?
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేష్ కుమార్ ఇతర ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లకు తెలియకుండా లేదా వారి సమ్మతి లేకుండా కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారా అనే ప్రశ్నను పిటిషన్ లేవనెత్తారు.. సెప్టెంబర్ 23, 2026 నాటి ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదికను ఉటంకిస్తూ, గత పది నెలల్లో ఎన్నికల కమిషనర్ల మధ్య ఓటరు నమోదు, పేర్ల తొలగింపు, తిరిగి చేర్పులు, డేటా యాక్సెస్ వంటి అంశాల్లో కనీసం 14 సందర్భాల్లో అభ్యంతరాలు వ్యక్తమైనట్లు పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నారు. అయితే, నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగానే తీసుకున్నామని, అభిప్రాయ భేదాలు సాధారణ పరిపాలనా ప్రక్రియలో భాగమని ఎన్నికల సంఘం వాదిస్తున్నట్లు సమాచారం. ఈ నేపథ్యంలో నిర్ణయాలు తీసుకున్న విధానానికి సంబంధించిన రికార్డులను పరిశీలించాలని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు.
2. దేశవ్యాప్తంగా SIR అమలుకు ఎవరి ఆమోదం ఉంది?
2025 జూన్ 24న జారీ చేసిన ఉత్తర్వు దేశవ్యాప్త SIR అమలుకు సంబంధించినదా, దానికి అవసరమైన అధికారిక ఆమోదం ఎలా లభించింది అనే అంశాలను పిటిషన్ ప్రశ్నిస్తోంది. దేశవ్యాప్త SIRకు సంబంధించిన ఫైళ్లను కోరుతూ 2025 జూలై 28న సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) కింద దరఖాస్తు చేసినప్పటికీ, జూన్ 24 నాటి ఉత్తర్వు మాత్రమే అందించినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఆ ఉత్తర్వులో దేశవ్యాప్త SIR ప్రస్తావన ఉన్నప్పటికీ, అప్పటికి అమలుపై నిర్ణయం తీసుకోలేదని తొలి అప్పీలేట్ అథారిటీ పేర్కొన్నట్లు పిటిషన్‌లో ప్రస్తావించారట.. మరోవైపు, 2026 సెప్టెంబర్ 26న విడుదల చేసిన ప్రకటనలో ఏకగ్రీవ ఆమోదం లభించిందని ఎన్నికల సంఘం పేర్కొన్నట్లు తెలుస్తోంది.. ఈ నేపథ్యంలో అసలు నిర్ణయ ఫైళ్లు, ఆమోద ప్రక్రియకు సంబంధించిన పత్రాలను బయటపెట్టాలని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు.
3. టీఎన్ శేషన్ కేసులో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ప్రస్తావన
ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయాధికారాల విషయంలో 1995లో టి.ఎన్. శేషన్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఇచ్చిన తీర్పును పిటిషనర్లు ప్రస్తావించినట్లు సమాచారం. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌కు మిగతా ఎన్నికల కమిషనర్ల కంటే అదనపు నిర్ణయాధికారం లేదన్న అంశాన్ని వారు ముందుకు తెచ్చారు.
అలాగే, 2023 చట్టంలోని సెక్షన్ 18 ప్రకారం సాధ్యమైనంతవరకు ఏకాభిప్రాయంతో, విభేదాలు ఉన్నప్పుడు మెజారిటీ ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాలన్న నిబంధనను పిటిషన్ ప్రస్తావించారట.. ఎన్నికల సంఘం సామూహిక నిర్ణయాధికారాన్ని సక్రమంగా వినియోగించిందా అనే అంశాన్ని పరిశీలించాలని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు.
4. ఆన్‌లైన్ ఫారం-6లో మార్పులు చట్టబద్ధమేనా?
2026 జూలైలో ఆన్‌లైన్ ఫారం-6లో మార్పులు చేసినట్లు పిటిషనర్లు ఆరోపిస్తున్నారు. కొత్తగా ఓటరుగా నమోదు కావాలనుకునే వ్యక్తులు లేదా వారి బంధువుల పేర్లు గత SIR ఓటర్ల జాబితాలో ఉన్నాయా అనే వివరాలను ప్రకటించాలని కోరినట్లు పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నారని సమాచారం. ఈ మార్పులకు అనుగుణంగా ఎన్నికల నమోదు నిబంధనలు, 1960ను సవరించలేదని పిటిషనర్లు వాదిస్తున్నారు.. సవరించిన ఫారాన్ని తాము ఆమోదించలేదని అక్టోబర్ 5న సుప్రీంకోర్టు మౌఖికంగా స్పష్టం చేసిందని కూడా పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నట్లు సమాచారం. ఈ అంశంపై కోర్టు అధికారిక రికార్డుల ఆధారంగా పరిశీలన జరపాలని వారు కోరుతున్నారు.
5. ECINET, ERONET డేటాబేస్‌లపై స్వతంత్ర ఆడిట్
ఎన్నికల సంఘం వినియోగిస్తున్న ECINET, ERONET డిజిటల్ వ్యవస్థల పనితీరుపై స్వతంత్ర సాంకేతిక ఆడిట్ నిర్వహించాలని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు. ఓటర్ల వివరాలను ఎవరు మార్చగలరు? మార్పులు చేసినప్పుడు వాటికి సంబంధించిన రికార్డులు భద్రపరుస్తున్నారా? తొలగించిన ఓటర్ల పేర్లను తిరిగి చేర్చేందుకు అవసరమైన సాంకేతిక సదుపాయాలు ఉన్నాయా? వంటి ప్రశ్నలను లేవనెత్తారు. సంబంధిత నివేదికలను ఉటంకిస్తూ, తొలగించిన ఓటర్ల వివరాలను పునరుద్ధరించడంలో సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయని పిటిషన్‌లో ఆరోపించినట్లు సమాచారం. ఎన్నికల సంఘం అంతర్గత సమీక్షకు బదులుగా స్వతంత్ర నిపుణులతో ఆడిట్ జరిపించాలని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు. అయితే, ఈ ఆరోపణలపై సాంకేతిక పరిశీలన ద్వారా వాస్తవాలు నిర్ధారించాల్సి ఉంటుంది.
6. కోట్లాది ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపుపై ఆందోళన
వివిధ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లోని ఓటర్ల జాబితాల నుంచి సుమారు 13 కోట్ల పేర్లు తొలగించారంటూ మరో కేసులో ప్రస్తావించిన అంశాలను ఈ పిటిషన్ ఉదహరించినట్లు తెలుస్తోంది.. అయితే, ఈ సంఖ్య తుది జాబితా నుంచి తొలగించిన ఓటర్ల సంఖ్య కాదని ఎన్నికల సంఘం వివరణ ఇచ్చినట్లు సమాచారం.
ముసాయిదా జాబితాల దశలో గైర్హాజరైనవారు, వేరే ప్రాంతాలకు వెళ్లినవారు, మరణించినవారు లేదా ఒకటి కంటే ఎక్కువ చోట్ల పేర్లు ఉన్నట్లు గుర్తించినవారిని ఈ సంఖ్య సూచిస్తుందని ఎన్నికల సంఘం చెబుతుండగా.. ఈ ప్రక్రియలో అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లు పొరపాటున తొలగిపోయే ప్రమాదం ఉందా అనే అంశంపై విచారణ జరపాలని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు.
7. ఫారం-7 ద్వారా సామూహిక అభ్యంతరాలు.. రక్షణ చర్యలు అవసరమా?
ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేర్ల తొలగింపును కోరేందుకు ఉపయోగించే ఫారం-7 ద్వారా పెద్ద సంఖ్యలో అభ్యంతరాలు దాఖలైన అంశంపై పిటిషన్ ఆందోళన వ్యక్తం చేసినట్లు సమాచారం. కొన్ని సందర్భాల్లో నకిలీ పేర్లు, తప్పుడు ప్రకటనలు ఉపయోగించారనే ఆరోపణలను కూడా ప్రాస్తావించారట.. నిర్దిష్ట వర్గాలకు చెందిన వ్యక్తులు, మహిళలను లక్ష్యంగా చేసుకుని అభ్యంతరాలు దాఖలు చేసినట్లు పిటిషనర్లు ఆరోపిస్తున్నారని సమాచారం. సరైన నోటీసు ఇవ్వకుండా, సంబంధిత వ్యక్తులకు తమ వాదన వినిపించే అవకాశం కల్పించకుండా పేర్లు తొలగించే పరిస్థితులు ఏర్పడకూడదని వారు కోరుతున్నారు. ఓటర్ల హక్కులను కాపాడేందుకు కఠినమైన రక్షణ చర్యలు, జవాబుదారీతనం అవసరమని పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నారట..
8. పంజాబ్‌లో 20.66 లక్షల పేర్లపై అభ్యంతరం
పంజాబ్‌లో ఓటర్ల జాబితాల సవరణను ఉదాహరణగా చూపిస్తూ, 2026 జూన్‌లో సుమారు 2.14 కోట్ల మంది ఓటర్లు ఉండగా, ఆగస్టు 13న విడుదలైన ముసాయిదా జాబితాలో 20.66 లక్షల పేర్లు కనిపించలేదని పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నట్లు సమాచారం. అలాగే, 12.80 లక్షల మంది ఓటర్లను పాత జాబితాలతో అనుసంధానించలేకపోవడంతో వారి నుంచి పత్రాలు కోరినట్లు పేర్కొన్నారు.. తుది జాబితాను అక్టోబర్ 12న ప్రచురించాల్సి ఉందని పిటిషన్‌లో ప్రస్తావించినట్లు సమాచారం. అర్హులైన ఓటర్లకు అవసరమైన పత్రాలు సమర్పించేందుకు తగిన సమయం, పేర్లు తిరిగి చేర్చుకునేందుకు సమర్థవంతమైన పరిష్కార మార్గాలు ఉండాలని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు.
9. EVMలపై కూడా స్వతంత్ర సమీక్ష కోరిన పిటిషనర్లు
ఈ పిటిషన్ SIR ప్రక్రియకే పరిమితం కాలేదని.. ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ మెషీన్ల (EVMల) సాంకేతిక నిర్మాణం, వినియోగం, పనితీరు, నిర్వహణ విధానాలపై కూడా స్వతంత్ర సమీక్ష జరపాలని పిటిషనర్లు కోరినట్లు సమాచారం. EVMలకు సంబంధించిన విధానాలను అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు, ఉత్తమ పద్ధతులతో పోల్చి పరిశీలించాలని వారు అభ్యర్థించినట్లు తెలుస్తోంది.. అయితే, ఈ అంశాలపై పిటిషనర్లు లేవనెత్తిన అభ్యంతరాలు మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నాయని, వాటి ఆధారంగా EVMల పనితీరులో లోపాలు ఉన్నట్లు నిర్ధారించలేమని గమనించాలి.
10. విశ్రాంత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలో కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలి
SIR అమలు, ఎన్నికల డేటాబేస్‌ల పనితీరు, EVMలకు సంబంధించిన అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించేందుకు విశ్రాంత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలో స్వతంత్ర కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలని పిటిషనర్లు కోరినట్లు సమాచారం. ఈ కమిటీలో సాంకేతిక నిపుణులు, ఇతర సంబంధిత రంగాలకు చెందిన ప్రముఖులు ఉండాలని అభ్యర్థించారట.. ఎన్నికల సంఘం ప్రక్రియలపై స్వతంత్ర పరిశీలన జరగడం ద్వారా పారదర్శకత పెరుగుతుందని పిటిషనర్లు భావిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది.
11. ఇది కేవలం పరిపాలనా వివాదం కాదు.. రాజ్యాంగ అంశం
ఎన్నికల సంఘం అంతర్గత పరిపాలనా విధానాలపై మాత్రమే ఈ వివాదం పరిమితం కాదని పిటిషనర్లు వాదిస్తున్నట్లు సమాచారం. స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పక్షపాత ఎన్నికలను నిర్వహించే బాధ్యత కలిగిన రాజ్యాంగ సంస్థ తన అధికారాలను చట్టబద్ధంగా వినియోగిస్తోందా లేదా అన్నదే ప్రధాన ప్రశ్నగా పిటిషన్‌లో ప్రస్తావించినట్లుగా తెలుస్తోంది. ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు హక్కుకు ఉన్న ప్రాధాన్యం దృష్ట్యా, ఓటర్ల జాబితాల సవరణలో పారదర్శకత, సరైన విధానాలు, అర్హులైన ఓటర్ల హక్కుల రక్షణ అత్యంత కీలకమని పిటిషనర్లు పేర్కొంటున్నట్లు సమాచారం.
12. స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పక్షపాత ఎన్నికలు రాజ్యాంగ మౌలిక నిర్మాణంలో భాగం
స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పక్షపాత ఎన్నికలు భారత రాజ్యాంగ మౌలిక నిర్మాణంలో అంతర్భాగమని ఇండియా కూటమి తన పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నట్లు తెలుస్తోంది.. ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించాలంటే ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రంగా, పారదర్శకంగా, చట్టబద్ధమైన విధానాలను అనుసరిస్తూ పనిచేయాలని పిటిషనర్లు వాదిస్తున్నారు. ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయాలు, అధికారాల వినియోగం, ఓటర్ల జాబితాల సవరణ ప్రక్రియను న్యాయస్థానం పరిశీలించాలని వారు కోరినట్లు సమాచారం. ఈ పిటిషన్‌పై కోర్టు ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకుంటుందన్నది తదుపరి పరిణామాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
SIRపై పిటిషన్ దాఖలు చేసిన 11 మంది నాయకులు వీరే!
రాహుల్ గాంధీతో పాటు ఇండియా కూటమికి చెందిన వివిధ ప్రతిపక్ష పార్టీల నాయకులు ఈ పిటిషన్‌లో భాగస్వాములుగా ఉన్నట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు.
1. రాహుల్ గాంధీ – కాంగ్రెస్, ప్రధాన పిటిషనర్
2. మల్లికార్జున్ ఖర్గే – కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు
3. సౌగతా రాయ్ – తృణమూల్ కాంగ్రెస్ (TMC)
4. అఖిలేష్ యాదవ్ – సమాజ్‌వాదీ పార్టీ
5. తేజస్వీ ప్రసాద్ యాదవ్ – రాష్ట్రీయ జనతాదళ్ (RJD)
6. సంజయ్ రౌత్ – శివసేన (ఉద్ధవ్ బాలాసాహెబ్ థాకరే వర్గం)
7. ఎం.ఏ. బేబీ – కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్)
8. డి. రాజా – కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (CPI)
9. మహువా మాజీ – ఝార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా (JMM)
10. సుప్రియా సూలే – నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ (శరద్ పవార్ వర్గం)
11. ఇ.టి. మహమ్మద్ బషీర్ – ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్ (IUML)
సుప్రీంకోర్టుకు రాహుల్ గాంధీ, ఖర్గే ఎందుకు వెళ్లారు?
పిటిషన్ దాఖలైన కొద్దిసేపటి తర్వాత రాహుల్ గాంధీ, కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున్ ఖర్గే సుప్రీంకోర్టుకు చేరుకోవడం కూడా చర్చకు దారితీసింది. పిటిషన్‌ను న్యాయ బృందం దాఖలు చేసిన తర్వాత వారిద్దరూ కోర్టుకు ఎందుకు వెళ్లారనే ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, పిటిషన్‌పై సంతకాలు చేసేందుకు వారిద్దరూ సుప్రీంకోర్టుకు వెళ్లినట్లు సంబంధిత వర్గాలు తెలిపాయి. సంతకాలు పూర్తయిన తర్వాత రాహుల్ గాంధీ, ఖర్గే కోర్టు నుంచి బయటకు వచ్చారని, వారితో పాటు సీనియర్ న్యాయవాది అభిషేక్ మను సింఘ్వీ కూడా ఉన్నారని చెబుతున్నారు.. అయితే, పిటిషన్ దాఖలు, సంతకాలు, అధికారిక నమోదు ప్రక్రియకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను కోర్టు రికార్డుల ద్వారా నిర్ధారించాల్సి ఉంటుంది.
ఇక సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయంపైనే ఉత్కంఠ
మొత్తంగా, SIR ప్రక్రియలో ఎన్నికల సంఘం అధికారాల వినియోగం, ఓటర్ల జాబితాల నుంచి పేర్ల తొలగింపు, డిజిటల్ డేటాబేస్‌ల విశ్వసనీయత, EVMలపై స్వతంత్ర సమీక్ష వంటి పలు అంశాలను ఈ పిటిషన్‌లో లేవనెత్తినట్లు తెలుస్తోంది.. అర్హులైన ఓటర్ల హక్కులను కాపాడటంతో పాటు ఎన్నికల ప్రక్రియలో పారదర్శకత ఉండాలని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు. అయితే, పిటిషన్‌లో చేసిన ఆరోపణలు ఇంకా న్యాయస్థానంలో నిర్ధారణ కావాల్సి ఉంది. ఎన్నికల సంఘం వాదనలు, సంబంధిత పత్రాలు, చట్టపరమైన అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయం వెలువడుతుంది. ఈ నేపథ్యంలో SIRపై దాఖలైన పిటిషన్ తదుపరి విచారణ, కోర్టు స్పందనపై రాజకీయ వర్గాల్లో ఆసక్తి నెలకొంది.