Supreme Court Divorce Ruling: విదేశాల్లో విడాకులు తీసుకుని భారత్‌లో రెండో వివాహం చేసుకోవాలనుకునే వారికి సుప్రీంకోర్టు కీలక విషయాన్ని స్పష్టం చేసింది. విదేశీ న్యాయస్థానం మంజూరు చేసిన విడాకులు భారతదేశంలో వాటంతట అవే చెల్లుబాటు కావని తేల్చి చెప్పింది. భారతీయ చట్టాలు నిర్దేశించిన నిబంధనలు, షరతులకు అనుగుణంగా ఉన్నప్పుడే విదేశీ విడాకులకు దేశంలో చట్టపరమైన గుర్తింపు లభిస్తుందని స్పష్టం చేసింది. అలా కాకుండా విదేశీ విడాకుల ఆధారంగా రెండో వివాహం చేసుకుంటే బహుభార్యత్వం (Bigamy) కేసులు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని హెచ్చరించింది.
సాధారణంగా ఒక వ్యక్తి భారతదేశంలో వివాహం చేసుకున్న తర్వాత ఉద్యోగం, వ్యాపారం లేదా ఇతర కారణాలతో విదేశాలకు వెళ్తుంటారు. అక్కడ కొన్ని సంవత్సరాల పాటు నివసించిన అనంతరం స్థానిక న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించి విడాకులు పొందుతుంటారు. అయితే ఆ విదేశీ విడాకుల ఉత్తర్వు ఆధారంగా భారత్‌లో మరో వివాహం చేసుకోవచ్చా? అనే సందేహం చాలామందిలో ఉంటుంది. ఈ అంశంపై సుప్రీంకోర్టు కీలక న్యాయ సూత్రాలను మరోసారి స్పష్టం చేసింది. విదేశీ కోర్టు విడాకులు మంజూరు చేసిందనే కారణంతో భారతదేశంలో మొదటి వివాహం రద్దయినట్లు భావించకూడదని పేర్కొంది. జస్టిస్ ప్రశాంత్ కుమార్ మిశ్రా, జస్టిస్ చంద్రశేఖర్‌లతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం ఈ అంశంపై కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. సివిల్ ప్రొసీజర్ కోడ్ (CPC), 1908లోని సెక్షన్ 13 ప్రకారం విదేశీ న్యాయస్థానాల తీర్పులు భారతదేశంలో గుర్తింపు పొందాలంటే నిర్దిష్ట నిబంధనలను పాటించాల్సి ఉంటుందని స్పష్టం చేసింది. విదేశీ కోర్టు ఇచ్చిన విడాకుల ఉత్తర్వు భారతీయ చట్టాలకు అనుగుణంగా ఉండటం కూడా తప్పనిసరి అని పేర్కొంది.
ప్రతి కారణంతో విదేశాల్లో పొందిన విడాకులు భారత్‌లో చెల్లవు
హిందూ వివాహ చట్టం, 1955 ప్రకారం వివాహం చేసుకున్న దంపతుల విషయంలో విదేశీ కోర్టు ఇచ్చిన విడాకుల ఉత్తర్వును భారతీయ చట్టాల ప్రకారం పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా వివాహ బంధం కోలుకోలేని విధంగా విచ్ఛిన్నమైందనే కారణంతో విదేశీ న్యాయస్థానం విడాకులు మంజూరు చేసినంత మాత్రాన అవి భారత్‌లో చెల్లుబాటు కావు. ఎందుకంటే ఈ కారణం హిందూ వివాహ చట్టం కింద సాధారణంగా విడాకులు మంజూరు చేయడానికి స్వతంత్ర చట్టబద్ధమైన కారణం కాదు. అందువల్ల విదేశీ కోర్టు నుంచి విడాకులు పొందిన వ్యక్తులు తమ మొదటి వివాహం పూర్తిగా ముగిసిపోయిందని భావించి తొందరపడి రెండో వివాహం చేసుకోకూడదు. విదేశీ కోర్టు విడాకులు మంజూరు చేసిన కారణాలు భారతీయ చట్టాల ప్రకారం కూడా చెల్లుబాటు అవుతాయా లేదా అనే విషయాన్ని ముందుగా నిర్ధారించుకోవాలి.
రెండో వివాహం చేసుకుంటే బహుభార్యత్వం కేసులు తప్పవా?
భారతీయ చట్టాల ప్రకారం మొదటి వివాహం చెల్లుబాటుగా కొనసాగుతున్న సమయంలో మరో వివాహం చేసుకుంటే అది చట్టపరమైన సమస్యలకు దారితీస్తుంది. విదేశీ కోర్టు ఇచ్చిన విడాకుల ఉత్తర్వును మాత్రమే చూపించి రెండో వివాహం చేసుకున్న వ్యక్తికి బహుభార్యత్వం ఆరోపణల నుంచి ఆటోమేటిక్‌గా రక్షణ లభించదు. భారతదేశంలో మొదటి వివాహం చట్టబద్ధంగా రద్దు కాలేదని తేలితే, సంబంధిత చట్ట నిబంధనల ప్రకారం క్రిమినల్ చర్యలు ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు. అంతేకాదు, వివాహం తర్వాత ఒక వ్యక్తి విదేశీ పౌరసత్వం పొందినప్పటికీ భారతీయ చట్టాల పరిధికి సంబంధించిన ఈ అంశం మారిపోదు. విదేశీ పౌరసత్వం పొందడం, విదేశాల్లో విడాకులు తీసుకోవడం లేదా తిరిగి భారత్‌కు వచ్చి మరో వివాహం చేసుకోవడం వల్ల మొదటి వివాహం దానంతట అదే రద్దయినట్లు కాదు. భారతీయ చట్టాల ప్రకారం ఆ వివాహం చెల్లుబాటులో ఉందా లేదా అనేది పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
విదేశీ విడాకులకు భారత్‌లో గుర్తింపు రావాలంటే ఈ షరతులు తప్పనిసరి
విదేశీ న్యాయస్థానం ఇచ్చిన విడాకుల ఉత్తర్వుకు భారతదేశంలో చట్టపరమైన గుర్తింపు లభించాలంటే కొన్ని ముఖ్యమైన నిబంధనలు పాటించాలి. మొదటగా, విడాకులు మంజూరు చేయడానికి ఉపయోగించిన కారణం భారతీయ చట్టాలు గుర్తించిన కారణాల్లో ఒకటై ఉండాలి. క్రూరత్వం, జీవిత భాగస్వామిని విడిచిపెట్టడం, వ్యభిచారం వంటి చట్టబద్ధమైన కారణాలతో పాటు, సంబంధిత చట్టం అనుమతించే సందర్భాల్లో పరస్పర అంగీకారంతో విడాకులు పొందిన అంశాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. అలాగే విదేశీ కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు ఏకపక్షంగా ఉండకూడదు. అంటే మరో జీవిత భాగస్వామికి సరైన సమాచారం, న్యాయపరమైన అవకాశం కల్పించకుండా లేదా వారి వాదనలు వినకుండా తీర్పు ఇచ్చినట్లయితే దానికి భారతదేశంలో గుర్తింపు లభించకపోవచ్చు. ముఖ్యంగా విదేశీ న్యాయస్థానం అధికార పరిధిని అంగీకరించని జీవిత భాగస్వామిపై ఆ తీర్పును బలవంతంగా అమలు చేయలేరు. విదేశీ కోర్టు విచారణలో సహజ న్యాయ సూత్రాలు పాటించడం కూడా తప్పనిసరి. ఇరు పక్షాలకు తమ వాదనలు వినిపించే అవకాశం కల్పించాలి. అదేవిధంగా మోసం, తప్పుడు సమాచారం లేదా ఇతర అక్రమ మార్గాల ద్వారా విడాకుల ఉత్తర్వును పొందినట్లయితే అలాంటి తీర్పుకు భారతదేశంలో చట్టపరమైన గుర్తింపు లభించదు.
రెండో పెళ్లికి ముందు జాగ్రత్త తప్పనిసరి
మొత్తంగా చూస్తే విదేశాల్లో విడాకులు తీసుకున్నంత మాత్రాన భారతదేశంలో రెండో వివాహం చేసుకోవడానికి ఆటోమేటిక్‌గా అనుమతి లభించదు. విదేశీ కోర్టు ఇచ్చిన ఉత్తర్వు భారతీయ చట్టాలకు, సివిల్ ప్రొసీజర్ కోడ్‌లోని సెక్షన్ 13 నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉందో లేదో పరిశీలించాలి. ముఖ్యంగా హిందూ వివాహ చట్టం కింద వివాహం చేసుకున్నవారు రెండో పెళ్లికి ముందు తమ విడాకుల ఉత్తర్వు భారతదేశంలో చెల్లుబాటు అవుతుందో లేదో న్యాయ నిపుణుల ద్వారా నిర్ధారించుకోవడం అవసరం. లేకపోతే రెండో వివాహం కారణంగా క్రిమినల్ కేసులు, న్యాయపరమైన చిక్కులు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.