ఇజ్రాయెల్కు భారీ స్థాయిలో ఆయుధాలను విక్రయించేందుకు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రభుత్వం సిద్ధమవుతున్నట్లు అంతర్జాతీయ మీడియా కథనాలు వెల్లడించాయి. దాదాపు 2.8 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన ఈ ప్యాకేజీలో 40 వేల భారీ బాంబులు, మరో 20 వేల I-2000 పెనిట్రేటర్ వార్హెడ్లు ఉన్నట్లు సమాచారం. ఈ ప్రతిపాదనను అమెరికా కాంగ్రెస్కు చెందిన సంబంధిత కమిటీలకు అనధికారికంగా వివరించినట్లు ‘ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్’, రాయిటర్స్ కథనాలు పేర్కొన్నాయి. అయితే ఈ ఆయుధ ఒప్పందం ఇంకా తుది దశకు చేరలేదు. ప్రతిపాదనపై అమెరికా స్టేట్ డిపార్ట్మెంట్, ఇజ్రాయెల్ రాయబార కార్యాలయం బహిరంగంగా స్పందించలేదు.
ప్యాకేజీలో ఏ ఆయుధాలున్నాయి?
ప్రతిపాదిత ఆయుధ ప్యాకేజీలో ప్రధానంగా మూడు రకాల భారీ ఆయుధాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 20 వేల MK-84 బాంబులు, 20 వేల BLU-117 బాంబులు, 20 వేల I-2000 పెనిట్రేటర్ వార్హెడ్లు ఉన్నాయి. MK-84 అనేది సుమారు 2,000 పౌండ్ల బరువు, అంటే దాదాపు 900 కిలోల బరువున్న భారీ సాధారణ బాంబు. ఇది భారీ పేలుడు, శకలాల ప్రభావాన్ని కలిగించేలా రూపొందించారు. అమెరికా సైనిక వర్గాల్లో దీనిని ‘హామర్’ అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు.
దీనిని సాధారణ గైడెన్స్ లేని గ్రావిటీ బాంబుగా ఉపయోగించవచ్చు. అలాగే JDAM (Joint Direct Attack Munition) వంటి గైడెన్స్ కిట్లను అమర్చడం ద్వారా ఉపగ్రహ ఆధారిత మార్గదర్శక ఆయుధంగా మార్చవచ్చు. దీంతో లక్ష్యాన్ని మరింత కచ్చితంగా ఎంచుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే బాంబులోని భారీ పేలుడు పదార్థం కారణంగా దాని విధ్వంసక ప్రభావం మాత్రం అలాగే ఉంటుంది. ఇజ్రాయెల్ గాజా, లెబనాన్లో MK-84 బాంబులను విస్తృతంగా ఉపయోగించినట్లు ‘ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్’ నివేదించింది. జనసాంద్రత ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో వీటి వినియోగంపై మానవతా సంస్థలు, ఆయుధ నిపుణులు ఆందోళనలు వ్యక్తం చేసినట్లు కథనం పేర్కొంది.
ప్రతిపాదిత ప్యాకేజీలో మరో 20 వేల BLU-117 బాంబులు ఉన్నాయి. ఇవి MK-84 కుటుంబానికి చెందిన థర్మల్ ప్రొటెక్టెడ్ వెర్షన్గా పేర్కొంటారు. అధిక ఉష్ణోగ్రతల పరిస్థితుల్లో బాంబు ముందుగానే పేలే ప్రమాదాన్ని తగ్గించేలా వీటికి ప్రత్యేక పూత ఉంటుంది. ముఖ్యంగా నిల్వ, రవాణా, నిర్వహణ సమయంలో ఈ రక్షణ ఉపయోగపడుతుంది. అయితే MK-84 కుటుంబానికి చెందిన బాంబుగా దాని ప్రధాన పేలుడు సామర్థ్యం కొనసాగుతుంది. ఈ ఒప్పందంలో 20 వేల I-2000 పెనిట్రేటర్ వార్హెడ్లు కూడా ఉండటం ప్రత్యేకంగా చర్చనీయాంశమైంది. సాధారణ బాంబులు ప్రధానంగా ఉపరితలంపై పేలుడు ప్రభావం చూపేలా రూపొందిస్తే.. పెనిట్రేటర్ ఆయుధాలు బలమైన నిర్మాణాలు, భూమి పొరలను ఛేదించి ఆ తర్వాత పేలేలా రూపొందిస్తారు. పటిష్టమైన కమాండ్ సెంటర్లు, భూగర్భ స్థావరాలు, ఇతర రక్షిత మౌలిక వసతులపై వీటిని ఉపయోగించేందుకు వీలుంటుంది. అయితే ఈ ఆయుధాలను ఇజ్రాయెల్ ఏ నిర్దిష్ట లక్ష్యాలపై ఉపయోగించనుందో ప్రస్తుత నివేదికలు వెల్లడించలేదు.
భారీ బాంబుల సరఫరాపై అమెరికా విధానంలో ట్రంప్ ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయం ఇప్పుడు మరోసారి చర్చకు వచ్చింది. 2024లో అప్పటి బైడెన్ ప్రభుత్వం ఇజ్రాయెల్కు పంపాల్సిన 1,800 MK-84, 1,700 MK-82 బాంబుల సరఫరాను తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది. జనసాంద్రత అధికంగా ఉన్న రఫా ప్రాంతంలో భారీ బాంబుల వినియోగం వల్ల పెద్ద సంఖ్యలో పౌరులు ప్రాణాలు కోల్పోయే ప్రమాదం ఉందన్న ఆందోళనలే ఇందుకు కారణంగా పేర్కొన్నారు. 2025 జనవరిలో రెండోసారి అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత ట్రంప్ ఆ నిలిపివేతను ఎత్తివేశారు. అనంతరం ఇజ్రాయెల్కు భారీ స్థాయిలో మరిన్ని ఆయుధాల సరఫరాకు అమెరికా అనుమతులు ఇచ్చింది. 2025లో 35,500కు పైగా భారీ బాంబులతో దాదాపు 3 బిలియన్ డాలర్ల ఆయుధ విక్రయం జరిగినట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. జనవరిలో మరో 6.67 బిలియన్ డాలర్ల ఆయుధ, సైనిక సహాయ ప్యాకేజీకి కూడా అనుమతి లభించింది.
సైనిక మద్దతు కొనసాగింపేనా?
ట్రంప్ ప్రతిపాదించిన తాజా ప్యాకేజీ అమెరికా–ఇజ్రాయెల్ మధ్య కొనసాగుతున్న సైనిక సహకారానికి మరో ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది. గాజా, ఇరాన్, లెబనాన్ వంటి అంశాల్లో ట్రంప్, ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహూ మధ్య విధానపరమైన విభేదాలు ఉన్నట్లు కథనాలు వచ్చినప్పటికీ.. రక్షణ రంగంలో ఇరు దేశాల సహకారం కొనసాగుతున్నట్లు తాజా ప్రతిపాదన సూచిస్తోంది. ఈ ఒప్పందాన్ని ‘మిలిటరీ సేల్’గా పేర్కొంటున్నప్పటికీ.. ఇందులో గణనీయమైన భాగం Foreign Military Financing (FMF) కార్యక్రమం ద్వారా నిధులు సమకూరే అవకాశం ఉంది. FMF కింద అమెరికా ప్రభుత్వం భాగస్వామ్య దేశాలకు ఆర్థిక సహాయం అందిస్తుంది. ఆ నిధులతో అమెరికా తయారీ రక్షణ పరికరాలను కొనుగోలు చేయవచ్చు. ఇజ్రాయెల్కు అందుతున్న అమెరికా భద్రతా సహాయంలో ఇది కీలక భాగం.
2016లో కుదిరిన అమెరికా–ఇజ్రాయెల్ అవగాహన ఒప్పందం ప్రకారం 2019–2028 ఆర్థిక సంవత్సరాల మధ్య ప్రతి ఏడాది 3.8 బిలియన్ డాలర్ల భద్రతా సహాయం అందించేందుకు అమెరికా కట్టుబడి ఉంది. ఇందులో 3.3 బిలియన్ డాలర్లు FMF గ్రాంట్లు కాగా.. మరో 500 మిలియన్ డాలర్లు సంయుక్త క్షిపణి రక్షణ కార్యక్రమాలకు కేటాయిస్తారు.
గాజా, లెబనాన్లో భారీ బాంబుల వినియోగంపై ఇప్పటికే అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చ జరిగింది. 2,000 పౌండ్ల బాంబులు భారీ పేలుడు ప్రభావాన్ని కలిగించగలవని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా జనసాంద్రత అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో వీటి వినియోగం వల్ల చుట్టుపక్కల భవనాలు, మౌలిక వసతులు తీవ్రంగా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. ఇజ్రాయెల్ మాత్రం హమాస్, ఇతర సాయుధ సంస్థలనే తమ సైనిక చర్యలు లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నాయని, 2023 అక్టోబర్లో హమాస్ నేతృత్వంలో జరిగిన దాడి తర్వాత తమ చర్యలు ఆత్మరక్షణలో భాగమని చెబుతోంది. మరోవైపు గాజాలో భారీగా పౌరులు మరణించారని, విస్తృత స్థాయిలో విధ్వంసం జరిగిందని పాలస్తీనా అధికారులు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు పేర్కొంటున్నాయి. గైడెన్స్ వ్యవస్థలు బాంబుల లక్ష్య నిర్దేశనను మరింత కచ్చితంగా చేయగలిగినా.. భారీ పేలుడు సామర్థ్యం ఉన్న ఆయుధాలను నివాస ప్రాంతాల సమీపంలో ఉపయోగించినప్పుడు పౌరులపై ప్రభావం పూర్తిగా తొలగిపోదని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
కాంగ్రెస్ ఆమోదం కీలకం
ఈ ప్రతిపాదనను అమెరికా కాంగ్రెస్కు చెందిన ఆయుధ బదిలీలను పర్యవేక్షించే కమిటీలకు అనధికారికంగా తెలియజేసినట్లు సమాచారం. అమెరికా చట్టాల ప్రకారం భారీ విలువైన రక్షణ విక్రయాలకు కాంగ్రెస్కు సమాచారం ఇవ్వడం, సమీక్ష ప్రక్రియను పూర్తి చేయడం అవసరం. సెనేట్ ఫారిన్ రిలేషన్స్ కమిటీ, హౌస్ ఫారిన్ అఫైర్స్ కమిటీ నాయకులు ఈ ప్రతిపాదనపై సమాచారం కోరే అవకాశం ఉంది. ఆయుధ విక్రయానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న సభ్యులు అధికారిక నోటిఫికేషన్ తర్వాత Joint Resolutions of Disapproval తీసుకురావచ్చు. అయితే ఇలాంటి తీర్మానాలకు రెండు సభల్లో తగిన మద్దతు అవసరం ఉండటంతో పాటు.. అధ్యక్షుడి వీటో వంటి అంశాలు కూడా ప్రభావం చూపుతాయి.
అమెరికా ఆయుధ నిల్వలపై ప్రభావం?
పశ్చిమాసియాలో అమెరికా సైనిక కార్యకలాపాలు, మిత్రదేశాలకు ఆయుధాల సరఫరా నేపథ్యంలో అమెరికా ఆయుధ నిల్వలపై కూడా ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. భారీ బాంబులు అధునాతన క్షిపణులతో పోలిస్తే సాంకేతికంగా తక్కువ క్లిష్టమైనవైనా.. పెద్ద సంఖ్యలో తయారు చేయడానికి ముడి పదార్థాలు, పేలుడు పదార్థాలు, పారిశ్రామిక సామర్థ్యం, రవాణా వ్యవస్థ అవసరం. ఈ 2.8 బిలియన్ డాలర్ల ప్రతిపాదనలోని మొత్తం 40 వేల బాంబులను ఒకేసారి సరఫరా చేయాల్సిన అవసరం ఉండకపోవచ్చు. తయారీ, రవాణా ప్రక్రియ అనేక సంవత్సరాల పాటు కొనసాగవచ్చని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం ఈ ఆయుధ ప్యాకేజీ కేవలం ప్రతిపాదన దశలోనే ఉంది. తుది ఆమోదం, కాంగ్రెస్ సమీక్ష, సరఫరా షెడ్యూల్, ఆయుధాల భవిష్యత్ వినియోగం తదుపరి నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.