ఫిబ్రవరి 28, 2026న అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ సంయుక్త దాడుల్లో (ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ) ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ మరణించారు. నేడు ఈ విషయాన్ని ఇరాన్ మీడియా నిర్ధారించింది. ఇది ఇరాన్ చరిత్రలో ఒక భారీ భూకంపం. 37 ఏళ్ల పాలన తర్వాత ఆయన మరణంతో ఇరాన్లో పవర్ వాక్యూమ్ (అధికార శూన్యత) ఏర్పడింది. దీనితో యుద్ధ భయాలు పెరిగాయి. రాజకీయ మార్పులు తీవ్రంగా చర్చనీయాంశమయ్యాయి.
యుద్ధ భయాలు
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడులు ఇరాన్ సైనిక స్థావరాలు, ప్రభుత్వ భవనాలు, ఖమేనీ కాంపౌండ్పై జరిగాయి. ఇరాన్ రిటాలియేటరీ స్ట్రైక్లు (ప్రతీకార దాడులు) ఇజ్రాయెల్, అమెరికా బేస్లపై (బహ్రెయిన్, కతార్, UAE, సౌదీ అరేబియా మొదలైనవి) చేసింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా యుద్ధం విస్తరిస్తుందనే భయాలు పెరిగాయి. ఇరాన్ ప్రాక్సీలు (హెజ్బుల్లా, హమాస్, హౌతీలు) బలహీనమైన స్థితిలో ఉన్నాయి, కానీ IRGC (ఇస్లామిక్ రెవల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్) హార్డ్లైనర్లు యుద్ధాన్ని కొనసాగిస్తారని అంచనా.
ట్రంప్ “రెజీమ్ చేంజ్” (పాలన మార్పు) కోసం ఇరాన్ ప్రజలను రోడ్లపైకి రమ్మని పిలుపునిచ్చారు. ఇది ఇరాన్లో భయం, ఆశలు కలిగిస్తోంది. జనవరి 2026 నిరసనల తర్వాత ప్రజలు మళ్లీ రోడ్లపైకి వస్తారా? లేదా IRGC మరింత కఠినంగా అణచివేస్తుందా?
ఆయిల్ సప్లై డిసరప్షన్, మధ్యప్రాచ్యంలో విస్తృత యుద్ధం భయాలు పెరిగాయి. యూరప్, చైనా, రష్యా నాయకులు డీ-ఎస్కలేషన్ (తగ్గింపు) కోసం పిలుపునిచ్చారు.
రాజకీయ మార్పులు
ఖమేనీ మరణంతో సుప్రీం లీడర్ స్థానం ఖాళీ అయింది. ఇరాన్ రాజ్యాంగం ప్రకారం అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్ కొత్త లీడర్ను ఎన్నుకోవాలి. కానీ ప్రస్తుతం పవర్ వాక్యూమ్ ఉంది. CIA అంచనా ప్రకారం, ఖమేనీ మరణం తర్వాత IRGC (రెవల్యూషనరీ గార్డ్) హార్డ్లైనర్లు అధికారం చేపట్టవచ్చు. వారు 1979 రివల్యూషన్ విలువలను కాపాడుతారు, మరింత కఠిన విధానాలు అమలు చేయవచ్చు. ఇటీవలి నివేదికల్లో లారిజానీ (SNSC సెక్రటరీ) దేశాన్ని నడిపిస్తున్నట్టు పేర్కొన్నారు. ఆయన ప్రాగ్మాటిక్ హార్డ్లైనర్గా, ఖమేనీ తర్వాత కీలక పాత్ర పోషించవచ్చు. ఖమేనీ కుమారుడు మొజ్తబా, కొందరు ఆయనను వారసుడిగా చూస్తున్నారు, కానీ ఇది వివాదాస్పదం. హసన్ రౌహానీ, మహమ్మద్ బాగర్ గలిబాఫ్ వంటి వారు కంటింజెన్సీ ప్లాన్లలో ఉన్నారు. కానీ IRGC ఆధిపత్యం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు.
Also Read:Vijay-Rashm : పెళ్లి చేసుకున్న ఆనందంలో ‘విరోష్’ అదిరిపోయే నిర్ణయం..
రెజీమ్ చేంజ్ సాధ్యమేనా? ట్రంప్, నెతన్యాహు ఇరాన్ ప్రజలు తమ పాలన తీసుకోవాలని పిలుపునిచ్చారు. కానీ ఇరాన్లో ఆర్గనైజ్డ్ ఆపోజిషన్ లేదు. IRGC రూథ్లెస్గా (కఠినంగా) అణచివేస్తుందని నిపుణులు అంచనా. ఇరాన్ ఆర్థిక సంక్షోభం, నిరసనలు (జనవరి 2026లో వందలాది మరణాలు) తర్వాత ఈ మార్పు దేశాన్ని మరింత అస్థిరంగా మార్చవచ్చు. రెజీమ్ కొనసాగవచ్చు లేదా కొత్త రూపంలో మారవచ్చు. సెక్యులర్ రిపబ్లిక్, మోనార్కీ (రెజా పహ్లవీ మద్దతుదారులు) లేదా అస్థిర హైబ్రిడ్. ఖమేనీ మరణం ఇరాన్కు ఒక టర్నింగ్ పాయింట్. యుద్ధం విస్తరిస్తుందా? IRGC హార్డ్లైనర్లు అధికారం చేపట్టి మరింత కఠినంగా మారతారా? లేదా ప్రజలు రెజీమ్ను తిరగ్గొట్టి కొత్త ఇరాన్ను నిర్మిస్తారా? ఇప్పుడు పరిస్థితి అస్థిరంగా ఉంది. ప్రపంచం గమనిస్తోంది. ఇరాన్ భవిష్యత్తు మధ్యప్రాచ్యం, ప్రపంచ భద్రతపై పెను ప్రభావం చూపనున్నట్లు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.