దీపావళి పండుగ అనగానే వెలుగులు, స్వీట్లు, కాకరపువ్వులు, బాణసంచా సందడే గుర్తుకొస్తుంది. అయితే, పండుగ వేళ బయటకు వెళ్లొచ్చాక లేదా బాణసంచా కాల్చే ప్రాంతాల్లో తిరిగిన తర్వాత తలనొప్పి, తలలో భరించలేని బరువుగా అనిపించడం వంటి సమస్యలు చాలా మందికి ఎదురవుతుంటాయి. సాధారణంగా గాలి కాలుష్యం వల్ల ఊపిరితిత్తులు, శ్వాసకోశ సమస్యలు మాత్రమే వస్తాయని అనుకుంటాం. కానీ, కలుషిత గాలి వల్ల నాడీ వ్యవస్థ (న్యూరోలాజికల్ హెల్త్) పై కూడా తీవ్ర ప్రభావం పడుతుందని, తలనొప్పులు రావడానికి ఇది ఒక ముఖ్య కారణమని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
బాణసంచా పొగ తలనొప్పికి ఎలా దారితీస్తుంది?
ఈ అంశంపై ‘ఏషియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్’ శ్వాసకోశ , స్లీప్ మెడిసిన్ విభాగం డైరెక్టర్ డాక్టర్ మానవ్ మంచందా మాట్లాడారు. బాణసంచా కాల్చడం వల్ల గాల్లోకి విడుదలయ్యే సన్నని ధూళి కణాలు (PM2.5), రసాయనాలు, ఘాటైన వాయువులు మన శరీరంలోకి చేరినప్పుడు నాడీ వ్యవస్థలో వాపు (Inflammation), ఆక్సిడేటివ్ స్ట్రెస్ ఏర్పడతాయి. ఇది మైగ్రేన్ ఉన్నవారికి మరింత తీవ్రమైన నొప్పులను ప్రేరేపిస్తుంది.
కేవలం కాలుష్యమే కాదు.. అలవాట్లూ కారణమే!
పండుగ సమయంలో వచ్చే ప్రతి తలనొప్పి కాలుష్యం వల్లే కాదని డాక్టర్ మంచందా స్పష్టం చేశారు. పండుగ హడావుడిలో నిద్రలేమి, సరిపడా నీళ్లు తాగకపోవడం, మానసిక ఒత్తిడి, ఎక్కువ కాంతివంతమైన దీపాల వెలుగులో ఉండటం, దినచర్య మారడం వల్ల కూడా తలనొప్పి వస్తుంటుంది. కేవలం కాలుష్యమే కాకుండా ఈ జీవనశైలి మార్పులు కూడా నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతాయి.
సాధారణ తలనొప్పా? మైగ్రేనా? ఎలా గుర్తుపట్టాలి?
మైగ్రేన్ , సాధారణ కాలుష్య తలనొప్పికి స్పష్టమైన తేడాలున్నాయి. మైగ్రేన్ బాధితులలో తలలో ఒకవైపు తీవ్రమైన ఉడుకుతున్నట్లు ఉండే నొప్పి రావడం, కాంతి , శబ్దాలను అస్సలు తట్టుకోలేకపోవడం, వికారం లేదా వాంతులు అయ్యే భావన కలగడం, కొద్దిపాటి శారీరక శ్రమ చేసినా నొప్పి మరింత ఎక్కువ కావడం జరుగుతుంది. అదే సమయంలో సాధారణ కాలుష్య తలనొప్పి ఉన్నవారికి తలలో మందకొడిగా నొప్పి ఉండటం, తల బరువుగా అనిపించడం, కళ్లలో మంటలు రావడం , తల తిరగడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
తలనొప్పి నుంచి రక్షణ పొందే మార్గాలు
ఈ సమస్యల నుంచి రక్షించుకోవడానికి కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించడం చాలా అవసరం. పొగ , కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో, ముఖ్యంగా బాణసంచా కాల్చే ప్రాంతాల్లో ఎక్కువ సమయం గడపకుండా బయటకు వెళ్లడం తగ్గించాలి. బయట పొగ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఇంటి కిటికీలు, తలుపులు మూసి ఉంచాలి , వీలైతే ఇండోర్ ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్లు వాడాలి. రోజంతా సరిపడా నీరు తాగుతూ శరీరాన్ని డీహైడ్రేషన్‌కు గురికాకుండా చూసుకోవడంతో పాటు వేడుకల మధ్య తగినంత నిద్రపోవడం చాలా ముఖ్యం. ఇప్పటికే మైగ్రేన్ సమస్య ఉన్నవారు వైద్యులు సూచించిన మందులను క్రమం తప్పకుండా వాడాలి.
ఎప్పుడు వైద్యుడిని సంప్రదించాలి?
సాధారణ తలనొప్పి అని ఎప్పుడూ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన తలనొప్పి రావడం, నొప్పితో పాటు శరీరం బలహీనపడటం, స్పృహ తప్పినట్లు లేదా గందరగోళంగా అనిపించడం, చూపు మందగించడం, మాట్లాడటంలో ఇబ్బంది కలగడం వంటి ప్రమాదకర లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం (Medical Emergency) పొందాలని డాక్టర్ హెచ్చరిస్తున్నారు.