థైరాయిడ్ వైకల్యం ప్రస్తుతం సమాజంలో విస్తృతంగా కనిపిస్తున్న ఒక ప్రధాన ఆరోగ్య సమస్య. ఈ వ్యాధిని ప్రారంభంలోనే గుర్తించడం ద్వారా సకాలంలో సరైన చికిత్స పొందేందుకు అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి థైరాయిడ్ గ్రంథి ప్రాముఖ్యతను తెలుసుకోవడం, దాని లక్షణాలను గుర్తించడం , అవసరమైన నిర్ధారణ పరీక్షలు చేయించుకోవడం ప్రతి ఒక్కరికీ ఎంతో అవసరం.
థైరాయిడ్ అంటే ఏమిటి? దాని ప్రాముఖ్యత
థైరాయిడ్ అనేది మెడ ముందు భాగంలో, గడ్డం కింద సీతాకోకచిలుక ఆకారంలో ఉండే ఒక చిన్న అంతఃస్రావ గ్రంథి. ఇది శరీరం సరిగ్గా పనిచేయడానికి అవసరమైన థైరాక్సిన్ (T4) , ట్రైఅయోడోథైరోనిన్ (T3) అనే హార్మోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ హార్మోన్లు శరీరంలో జీవక్రియలను (Metabolism) నియంత్రించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అంతేకాకుండా శరీర శక్తి ఉత్పాదన, ఉష్ణోగ్రత సమతుల్యత, గుండె పనితీరు , బరువు నిర్వహణలోనూ థైరాయిడ్ హార్మోన్లు ప్రధాన పాత్ర వహిస్తాయి. భారతదేశంలో దాదాపు 10 నుంచి 11 శాతం మంది పెద్దలు హైపోథైరాయిడిజంతో, అలాగే 1 నుంచి 2 శాతం మంది హైపర్థైరాయిడిజంతో బాధపడుతున్నారు. ముఖ్యంగా పురుషులతో పోలిస్తే మహిళలకు, గర్భిణులకు , సంతానోత్పత్తి వయస్సులో ఉన్నవారికి ఈ సమస్య వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
థైరాయిడ్ లోపాల లక్షణాలు
థైరాయిడ్ గ్రంథి పనితీరు మందగించడం (హైపోథైరాయిడిజం) లేదా అతిగా పనిచేయడం (హైపర్థైరాయిడిజం) ఆధారంగా లక్షణాలు భిన్నంగా ఉంటాయి. నిరంతర అలసట, నీరసం, హఠాత్తుగా బరువు పెరగడం, పొడి చర్మం, జుట్టు పలచబడటం, మలబద్ధకం, మానసిక ఒత్తిడి లేదా కుంగుబాటు, ఋతుక్రమంలో మార్పులు , చలిని తట్టుకోలేకపోవడం వంటివి హైపోథైరాయిడిజం ప్రధాన సంకేతాలుగా చెప్పవచ్చు. మరోవైపు వేగంగా బరువు తగ్గడం, గుండె స్పందనలు పెరగడం, అధిక ఆందోళన, చేతులు వణకడం, విపరీతంగా చెమటలు పట్టడం, నిద్రలేమి , వేడిని తట్టుకోలేకపోవడం హైపర్థైరాయిడిజం ప్రాథమిక సూచికలు. ఈ వ్యాధి ముదిరితే మరిన్ని ఆరోగ్య సమస్యలకు దారితీసే ప్రమాదం ఉంది కాబట్టి, ప్రారంభ లక్షణాలు కనిపించగానే అప్రమత్తమవ్వాలి.
ఇంట్లోనే థైరాయిడ్ స్వీయ పరీక్ష విధానం
అమెరికన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ క్లినికల్ ఎండోక్రినాలజీ సూచనల ప్రకారం మెడ భాగంలో ఉన్న అసాధారణతలను గుర్తించడానికి ఒక సులభమైన స్వీయ పరీక్షను చేసుకోవచ్చు. ముందుగా పుష్కలంగా కాంతి ఉన్న ప్రదేశంలో అద్దం ముందు నిలబడి, గడ్డం కింద , కాలర్బోన్ పైన ఉండే థైరాయిడ్ ప్రాంతాన్ని గుర్తించాలి. ఆ తర్వాత థైరాయిడ్ గ్రంథి స్పష్టంగా కనిపించేలా మెడను కొద్దిగా వెనక్కి వంచి, నోటిలో కొద్దిగా నీరు తీసుకుని మింగాలి. అలా మింగేటప్పుడు మెడ భాగంలో ఏవైనా గడ్డలు, వాపులు లేదా అసమాన కదలికలు ఉన్నాయేమో అద్దంలో నిశితంగా గమనించాలి. ఈ ప్రక్రియను కొన్నిసార్లు పునరావృతం చేయడం ద్వారా ప్రాథమిక మార్పులను గుర్తించవచ్చు. అయితే ఇది కేవలం పరిశీలన ఆధారిత పరీక్ష మాత్రమేనని, వైద్యుల నిర్ధారణకు ప్రత్యామ్నాయం కాదని గ్రహించాలి. థైరాయిడ్ క్యాన్సర్ లేదా హానికరమైన గడ్డలను కచ్చితంగా నిర్ధారించడానికి అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్, బయాప్సీ వంటి పరీక్షలు అవసరమవుతాయి.
థైరాయిడ్ నిర్ధారణకు అవసరమైన రక్త పరీక్షలు
థైరాయిడ్ గ్రంథి ఎంతవరకు సమర్థవంతంగా పనిచేస్తోందో తెలుసుకోవడానికి వైద్యులు కొన్ని ప్రత్యేక రక్త పరీక్షలను సూచిస్తారు. అందులో థైరాయిడ్ పనితీరు మందగించిందో లేక అతిగా పనిచేస్తోందో తెలుసుకోవడానికి TSH (థైరాయిడ్-స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్) పరీక్ష ప్రాథమికమైనదిగా పనిచేస్తుంది. రక్తప్రవాహంలో ఉండే క్రియాశీల హార్మోన్ శాతాన్ని కొలవడానికి ఫ్రీ T4 (ఫ్రీ థైరాక్సిన్), అలాగే థైరాయిడ్ అతిగా పనిచేస్తున్న స్థితిని అంచనా వేయడానికి ఫ్రీ T3 (ఫ్రీ ట్రైఅయోడోథైరోనిన్) పరీక్షలు సహాయపడతాయి. శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థ పొరపాటున థైరాయిడ్ గ్రంథిపై దాడి చేస్తుందో లేదో తెలుసుకోవడానికి థైరాయిడ్ యాంటీబాడీ పరీక్ష ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. ఏదేమైనా అనుమానాస్పద లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించి సరైన వైద్య పరీక్షల ద్వారా చికిత్స పొందడం శ్రేయస్కరం.