Cancer: ఒక కుక్క మన దగ్గరకు వచ్చి వాసన చూస్తే మనం పెద్దగా పట్టించుకోం. కానీ ఆ వాసనలో మనకు తెలియని ఒక వ్యాధి సంకేతం దాగి ఉంటే? ఇదే ప్రశ్నకు సమాధానం వెతుకుతూ శాస్త్రవేత్తలు చాలాకాలంగా పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. కొన్ని రకాల క్యాన్సర్ వచ్చినప్పుడు మన శరీరంలో జరిగే మార్పుల వల్ల ప్రత్యేకమైన రసాయనాలు బయటకు వస్తాయి. అవి మన ఊపిరిలో, చెమటలో, మూత్రంలో కూడా కనిపించవచ్చు. మన ముక్కు వాటిని గుర్తించలేకపోయినా, కుక్కల ముక్కు మాత్రం చాలా సూక్ష్మమైన వాసనలను కూడా పసిగట్టగలదు.
ఇది కేవలం ఒక ఊహ మాత్రమే కాదు. ఇప్పటివరకు జరిగిన అనేక పరిశోధనల్లో శిక్షణ పొందిన కుక్కలు క్యాన్సర్ ఉన్నవారి నమూనాలను, క్యాన్సర్ లేని వారి నమూనాలను వేరు చేయగలిగిన సందర్భాలు నమోదయ్యాయి. 2022లో 58 పరిశోధనలను కలిపి విశ్లేషించిన ఒక సమీక్షలో, కుక్కలు క్యాన్సర్ నమూనాలను గుర్తించడంలో సగటున 90 శాతం వరకు సరిగ్గా గుర్తించినట్లు తేలింది. అయితే అన్ని పరిశోధనల్లో ఫలితాలు ఒకేలా లేవు. ఉపయోగించిన కుక్కలు, శిక్షణ పద్ధతులు, పరీక్షించిన నమూనాలు మారడం వల్ల ఫలితాల్లో కూడా తేడాలు కనిపించాయి.
ఇటీవలి పరిశోధనల్లో మరో ఆసక్తికరమైన విషయం బయటపడింది. కుక్క ఏ వాసనకు స్పందిస్తుందో మాత్రమే చూడకుండా, ఆ వాసనలో ఉన్న రసాయనాలను గుర్తించి వాటి నమూనాను కంప్యూటర్లతో విశ్లేషించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. 2024లో ప్రచురితమైన ఒక పరిశోధనలో కుక్కల వాసన గుర్తింపును కృత్రిమ మేధస్సుతో కలిపి రొమ్ము, ఊపిరితిత్తులు, ప్రోస్టేట్, పెద్దపేగు క్యాన్సర్లను గుర్తించే అవకాశాన్ని పరిశీలించారు.
అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. కుక్క వాసన చూసి క్యాన్సర్ ఉందని తేల్చేయడం ఇప్పటికీ సాధ్యం కాదు. ఈ విధానాన్ని ఆసుపత్రుల్లో సాధారణ క్యాన్సర్ పరీక్షగా ఉపయోగించే స్థాయికి శాస్త్రం ఇంకా రాలేదు. పరిశోధనలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి.
అయినా ఈ ఆలోచన చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంది. మన శరీరంలో క్యాన్సర్ మొదలైనప్పుడు జరిగే అతి చిన్న రసాయన మార్పును ఒక కుక్క ముక్కు గుర్తించగలిగితే, అదే సంకేతాన్ని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించే ఒక కొత్త వైద్య పరీక్షను భవిష్యత్తులో తయారు చేయవచ్చు. అంటే లక్ష్యం కుక్కను డాక్టర్గా మార్చడం కాదు. కుక్క గుర్తించే ఆ సూక్ష్మ వాసన వెనుక ఉన్న శాస్త్రాన్ని అర్థం చేసుకోవడం. ఆ రహస్యాన్ని ఒక రోజు యంత్రాలు కూడా గుర్తించగలిగితే, క్యాన్సర్ను మరింత ముందుగానే గుర్తించే కొత్త మార్గం మనకు దొరకవచ్చు.