UPI Scam Alert : ఈ రోజుల్లో డబ్బు పంపాలన్నా, బిల్లు చెల్లించాలన్నా, షాపింగ్ చేయాలన్నా చాలా మంది UPIనే ఉపయోగిస్తున్నారు. కొన్ని సెకన్లలోనే లావాదేవీలు పూర్తవుతున్నాయి. అయితే ఈ సౌలభ్యాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని సైబర్ మోసాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. కొన్నిసార్లు ఒక ఫోన్ కాల్, ఒక మెసేజ్, ఒక లింక్ కారణంగా క్షణాల్లో బ్యాంక్ ఖాతా నుంచి డబ్బు మాయం అవుతుంది. డబ్బు పోయిన తర్వాత చాలామంది షాక్లో పడిపోతారు. ఏం చేయాలో తెలియక గంటలు, రోజులు గడిపేస్తారు. అయితే ఇలాంటి సందర్భాల్లో మొదటి 30 నిమిషాలు చాలా కీలకం అని సైబర్ నిపుణులు చెబుతున్నారు.
చాలా మంది చేసే మొదటి పొరపాటు ఏమిటంటే డబ్బు తిరిగి వస్తుందేమో అని ఎదురు చూడటం. నిజానికి అనుమానాస్పద లావాదేవీ జరిగిన వెంటనే చర్యలు ప్రారంభించాలి. మీరు గుర్తించని UPI చెల్లింపు జరిగినా, మీ అనుమతి లేకుండా డబ్బు వెళ్లిపోయినా వెంటనే బ్యాంక్కు సమాచారం ఇవ్వాలి. ఇప్పుడు చాలా బ్యాంకులు మొబైల్ యాప్, కస్టమర్ కేర్, నెట్ బ్యాంకింగ్ ద్వారా కార్డు, డిజిటల్ సేవలను తాత్కాలికంగా బ్లాక్ చేసే అవకాశం కల్పిస్తున్నాయి.
ఇలాంటి సందర్భాల్లో మరో ముఖ్యమైన అడుగు జాతీయ సైబర్ నేరాల హెల్ప్లైన్ 1930కు వెంటనే ఫోన్ చేయడం. సైబర్ మోసాలకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులను వీలైనంత త్వరగా నమోదు చేస్తే డబ్బు ట్రేస్ చేసే అవకాశాలు కొంతవరకు పెరుగుతాయి. అలాగే అధికారిక సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్లో కూడా ఫిర్యాదు నమోదు చేయవచ్చు. ఫిర్యాదు చేసే సమయంలో లావాదేవీ వివరాలు, సమయం, స్క్రీన్షాట్లు వంటి సమాచారం సిద్ధంగా ఉంచుకోవడం మంచిది.
మోసం జరిగిన తర్వాత చాలా మంది ఆధారాలను తొలగించే పొరపాటు కూడా చేస్తుంటారు. మోసగాడి నంబర్, వచ్చిన మెసేజ్లు, UPI ట్రాన్సాక్షన్ వివరాలు, బ్యాంక్ అలర్ట్లు వంటి వాటిని డిలీట్ చేయకూడదు. ఇవన్నీ ఫిర్యాదు విచారణలో ఉపయోగపడే ఆధారాలుగా మారవచ్చు. అందుకే అన్ని వివరాలను భద్రంగా ఉంచుకోవడం అవసరం.
UPI మోసాల్లో ఎక్కువగా కనిపించే పద్ధతుల్లో ఫేక్ కస్టమర్ కేర్ కాల్స్, QR కోడ్ స్కామ్లు, రిమోట్ యాక్సెస్ యాప్లు, నకిలీ లింక్లు ఉన్నాయి. చాలా మంది డబ్బు అందుకోవడానికి QR కోడ్ స్కాన్ చేస్తే సరిపోతుందని భావించి పొరపాటు పడుతుంటారు. వాస్తవానికి QR కోడ్ స్కాన్ చేసినప్పుడు చాలాసార్లు డబ్బు పంపించే ప్రక్రియ ప్రారంభమవుతుంది. అలాగే OTP, UPI PIN వంటి వివరాలను ఎవరితోనూ పంచుకోవద్దు. అంతేకాదు, మోసం జరిగిన వెంటనే UPI PIN మార్చడం, బ్యాంక్ పాస్వర్డ్లను అప్డేట్ చేయడం కూడా మంచిది. ఒకవేళ ఫోన్లో అనుమానాస్పద యాప్లు ఇన్స్టాల్ చేసి ఉంటే వాటిని తొలగించడం అవసరం. అవసరమైతే బ్యాంక్ ఖాతా భద్రతను మరోసారి పరిశీలించాలి.
డిజిటల్ లావాదేవీలు ఎంత సులభమో, వాటిలో అప్రమత్తత కూడా అంతే ముఖ్యం. మోసం జరిగిపోయిన తర్వాత బాధపడటం కన్నా వెంటనే స్పందించడం చాలా కీలకం. మొదటి 30 నిమిషాల్లో సరైన చర్యలు తీసుకుంటే నష్టం మరింత పెరగకుండా అడ్డుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే UPI వాడే ప్రతి ఒక్కరూ ఈ అత్యవసర చర్యల గురించి తెలుసుకుని ఉండటం మంచిది.