దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల విప్లవానికి మారుపేరుగా నిలిచిన యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్ఫేస్ (UPI) వ్యవస్థలో త్వరలోనే కీలక మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం కనిపిస్తోంది. గత ఐదేళ్లుగా అమలులో ఉన్న జీరో మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) విధానంలో మార్పులు తీసుకురావాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం, భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) పరిశీలిస్తున్నట్లు సమాచారం. ముఖ్యంగా పెద్ద వ్యాపార సంస్థలపై మాత్రమే నామమాత్రపు MDR విధించే ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం ప్రభుత్వ పరిశీలనలో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.
MDR అంటే ఏమిటి?
Merchant Discount Rate (MDR) అనేది డిజిటల్ చెల్లింపులను స్వీకరించే వ్యాపారులు బ్యాంకులు లేదా పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లకు చెల్లించే సేవా రుసుము. 2020 జనవరి నుంచి UPI, RuPay డెబిట్ కార్డ్ లావాదేవీలపై ఈ రుసుమును కేంద్ర ప్రభుత్వం పూర్తిగా రద్దు చేసింది. దీంతో వినియోగదారులు, వ్యాపారులు ఎలాంటి అదనపు ఛార్జీలు లేకుండా UPI సేవలను వినియోగిస్తున్నారు.
తాజా ప్రతిపాదన ఏమిటి?
పేమెంట్స్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (PCI), బ్యాంకింగ్ రంగ ప్రతినిధులు కేంద్రానికి సమర్పించిన సిఫార్సుల ప్రకారం:
వార్షిక టర్నోవర్ రూ.40 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉన్న పెద్ద వ్యాపార సంస్థలపై మాత్రమే MDR విధించే అవకాశం ఉంది.
భారీ ఈ-కామర్స్ కంపెనీలు, పెద్ద రిటైల్ చైన్లు, అధిక విలువైన UPI లావాదేవీలు చేసే సంస్థలు ఈ పరిధిలోకి రావచ్చు.
చిన్న కిరాణా దుకాణాలు, వీధి వ్యాపారులు, చిన్న వ్యాపారులకు ఎలాంటి MDR ఉండదు.
వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి (Peer-to-Peer) జరిగే సాధారణ UPI లావాదేవీలు ఇప్పటిలాగే పూర్తిగా ఉచితంగానే కొనసాగుతాయి.
వినియోగదారులపై ఛార్జీలు పడతాయా?
ప్రస్తుత ప్రతిపాదన ప్రకారం వినియోగదారులపై ఎలాంటి అదనపు ఛార్జీలు ఉండవు. MDRను పూర్తిగా వ్యాపార సంస్థలే భరించాల్సి ఉంటుంది. ఈ ఖర్చును కస్టమర్లపై బదిలీ చేయకుండా స్పష్టమైన నిబంధనలు తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తున్నట్లు సమాచారం.
ఎందుకు ఈ మార్పు అవసరమైంది?
UPI లావాదేవీలు భారీగా పెరగడంతో బ్యాంకులు, ఫిన్టెక్ కంపెనీలు, పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు మౌలిక వసతులు, సైబర్ భద్రత, సర్వర్ నిర్వహణపై భారీగా ఖర్చు చేస్తున్నాయి. అయితే జీరో-MDR విధానం కారణంగా వారికి స్థిరమైన ఆదాయం లేకపోవడంతో ఈ వ్యవస్థ ఆర్థికంగా సుస్థిరంగా ఉండడం సవాలుగా మారిందని పరిశ్రమ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
పార్లమెంటరీ కమిటీ సూచన
ఇటీవల పార్లమెంటరీ స్థాయి కమిటీ కూడా UPI వ్యవస్థ దీర్ఘకాలికంగా బలంగా కొనసాగాలంటే గ్రేడెడ్ MDR లేదా ప్రత్యామ్నాయ ఆదాయ విధానం అవసరమని సిఫార్సు చేసింది. అలాగే ప్రభుత్వం నుంచి మరింత ప్రోత్సాహకాలు లేదా స్థిరమైన ఆదాయ వ్యవస్థను రూపొందించాలని సూచించింది.
పరిశ్రమపై ప్రభావం
అమెజాన్, ఫ్లిప్కార్ట్, స్విగ్గీ, జొమాటో, జెప్టో వంటి పెద్ద సంస్థలు ఇప్పటికే క్రెడిట్, డెబిట్ కార్డ్ చెల్లింపులపై MDR చెల్లిస్తున్నాయి. అదే విధంగా UPIపై కూడా స్వల్ప రుసుము అమలైతే వారి కార్యకలాపాలపై పెద్దగా ప్రభావం ఉండదని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. మరోవైపు, బ్యాంకులు, PhonePe, Google Pay, Paytm వంటి డిజిటల్ చెల్లింపు సంస్థలకు అదనపు ఆదాయం లభించడం ద్వారా UPI మౌలిక సదుపాయాలను మరింత బలోపేతం చేసే అవకాశం ఉంది.
ఇంకా తుది నిర్ణయం వెలువడలేదు
ప్రస్తుతం ఇది ప్రతిపాదన దశలో మాత్రమే ఉంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం లేదా ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ నుంచి దీనిపై అధికారిక ప్రకటన ఇంకా వెలువడలేదు. ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపిన తర్వాతే కొత్త నిబంధనలు ఎప్పుడు అమల్లోకి వస్తాయో స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.