NPS (National Pension System) అనేది ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలోని పెన్షన్ యోజన. ఇది పదవీ విరమణ తర్వాత ఆర్థిక భద్రతను కల్పించడానికి రూపొందించారు. 2026లో NPS సంచయ్ యోజన అనే సరళీకృత వెర్షన్ ఇన్ఫార్మల్ సెక్టర్ (అసంఘటిత రంగం) కార్మికుల కోసం ప్రారంభించారు. ఇది సులభంగా పెన్షన్ సేవింగ్స్ చేయడానికి ఉద్దేశించింది. పెన్షన్ ఫండ్ రెగ్యులేటరీ అండ్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ (PFRDA) అసంఘటిత రంగ కార్మికుల కోసం ఒక ప్రత్యేక NPS సమీకరణ పథకాన్ని ప్రారంభించింది.
ఇది జీతభత్యాలు పొందే వ్యక్తుల మాదిరిగానే, రోజువారీ కూలీలు కూడా వృద్ధాప్యంలో పదవీ విరమణ, పెన్షన్ ప్రయోజనాలను పొందడానికి సహాయపడుతుంది. PFRDA ప్రకారం, దేశంలోని కార్మికులలో సుమారు 90 శాతం మంది ఇప్పటికీ అసంఘటిత రంగంలోనే పనిచేస్తున్నారు. వీరిలో రోజువారీ కూలీలు, చిన్న దుకాణదారులు, గిగ్ వర్కర్లు, గృహ కార్మికులు, ప్లంబర్లు, ఎలక్ట్రీషియన్ల వంటి చేతివృత్తుల వారు ఉన్నారు. ప్రస్తుతం, ఈ వ్యక్తులు ఎలాంటి అధికారిక పెన్షన్ ప్రయోజనాలను పొందడం లేదు.
ఈ విషయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, ఈ కార్మికులకు సామాజిక భద్రత కల్పించేందుకు PFRDA, NPS సంచయ్ యోజనను ప్రారంభించింది. తక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారు కూడా ఈ పథకం ద్వారా ప్రయోజనం పొందేలా పెట్టుబడి పరిమితిని తక్కువగా ఉంచారు.
ఈ పథకం ఎన్పిఎస్ను పోలి ఉంటుంది
అసంఘటిత రంగం కోసం ప్రత్యేకంగా ప్రారంభించిన ఈ పథకం నిబంధనలు, షరతులు పాత NPS మాదిరిగానే ఉంటాయని PFRDA పేర్కొంది. పెట్టుబడి పెట్టడంలో ఉన్న సంక్లిష్టతల గురించి కార్మికులకు అవగాహన కల్పించడం, పదవీ విరమణ తర్వాత ఎటువంటి ఇబ్బంది లేకుండా వారికి పింఛను ప్రయోజనాలను అందించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. సరైన సలహా లేకపోయినప్పటికీ, ఈ కార్మికులు పెట్టుబడి, రాబడుల ప్రయోజనాలను పొంది, తద్వారా వారి సామాజిక భద్రతను పటిష్టం చేసుకోవడానికి ఈ పథకం వీలు కల్పిస్తుంది. ఈ పథకం పాక్షిక ఉపసంహరణలకు కూడా అవకాశం కల్పిస్తుంది.
ఎవరు ఖాతా తెరవవచ్చు?
భారతీయ పౌరులు (రెసిడెంట్ లేదా NRI)
వయసు: 18 నుండి 85 సంవత్సరాలు
OCI (Overseas Citizen of India) కూడా అర్హులు
HUF, PIOలు అర్హులు కాదు
KYC నిబంధనలు (Aadhaar, PAN) పాటించాలి
NPSలో Tier-I ప్రధాన ఖాతాగా ఉంటుంది; Tier-II ఖాతా మాత్రం Tier-I యాక్టివ్గా ఉన్న వారికి మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటుంది.
NPS ఖాతాను ఎక్కడ తెరవాలి?
NPS ఖాతాను రెండు ప్రధాన మార్గాల్లో తెరవవచ్చు. మొదటిది, అధికారిక eNPS ప్లాట్ఫారమ్ ద్వారా ఆన్లైన్లో నమోదు చేసుకోవడం. రెండోది, బ్యాంకులు లేదా ఇతర నమోదిత Point of Presence (PoP) కేంద్రాల ద్వారా ఆఫ్లైన్లో దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
ఆన్లైన్ ఖాతా ప్రారంభానికి eNPS పోర్టల్ లేదా Protean వంటి అనుమతిపొందిన నమోదు వేదికలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
ఆఫ్లైన్ పద్ధతిలో సమీప బ్యాంకు శాఖ లేదా PoP కేంద్రాన్ని సంప్రదించి ఫారం నింపి KYC పత్రాలు సమర్పించాలి.
NPS ఖాతాను ఎలా తెరవాలి?
ఆన్లైన్ పద్ధతి
అధికారిక eNPS లేదా అనుమతిపొందిన నమోదు పోర్టల్ను సందర్శించాలి.
కొత్త రిజిస్ట్రేషన్ ఎంపికను ఎంచుకుని వ్యక్తిగత వివరాలు, చిరునామా, బ్యాంక్ సమాచారం నమోదు చేయాలి.
ఆధార్ లేదా ఇతర KYC ఆధారంగా ధృవీకరణ పూర్తి చేయాలి.
నామినీ వివరాలు నమోదు చేసి, తొలి చందా చెల్లించాలి.
ప్రక్రియ పూర్తయ్యాక PRAN (Permanent Retirement Account Number) జారీ అవుతుంది.
ఆఫ్లైన్ పద్ధతి
సమీపంలోని PoP లేదా బ్యాంక్ శాఖకు వెళ్లాలి.
NPS సబ్స్క్రిప్షన్ ఫారం నింపాలి.
ఫోటో, గుర్తింపు రుజువు, చిరునామా రుజువు, PAN, బ్యాంక్ వివరాలు వంటి KYC పత్రాలు సమర్పించాలి.
ప్రారంభ చందా చెల్లించిన తర్వాత PRAN జారీ చేస్తారు.
NPS ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
NPSలో ముఖ్యమైన ప్రయోజనం రిటైర్మెంట్ కోసం క్రమశిక్షణతో కార్పస్ నిర్మించుకోవడం. ఇది ఉద్యోగ మార్పులు జరిగినా కొనసాగించేలా పోర్టబుల్గా ఉంటుంది. అలాగే వివిధ ఫండ్ ఎంపికలు, ఆస్తి కేటాయింపు ఎంపికలు కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి.
రిటైర్మెంట్ సమయంలో డబ్బు ఎలా పొందొచ్చు?
సాంప్రదాయంగా NPS మెచ్యూరిటీ సమయంలో కార్పస్లో ఒక భాగాన్ని lump sumగా తీసుకుని, మిగతా భాగంతో annuity కొనుగోలు చేసి నెలవారీ పెన్షన్ పొందే విధానం అమల్లో ఉంది.
తాజా 2026 నివేదికల ప్రకారం, సాధారణ ఎగ్జిట్లో కొన్ని కొత్త సడలింపులు అమల్లోకి వచ్చాయి. పెద్ద కార్పస్ ఉన్న సందర్భాల్లో 80 శాతం వరకు lump sum ఉపసంహరణకు, కనీసం 20 శాతం annuityకి కేటాయించే అవకాశం ఉందని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.
ప్రిమేచ్యూర్ ఎగ్జిట్, partial withdrawal వంటి అంశాలకు వేర్వేరు నియమాలు ఉంటాయి. కొన్ని పరిస్థితుల్లో స్వీయ చందాలో భాగంపై పరిమిత ఉపసంహరణకు అనుమతి ఉన్నట్లు వివరణలు సూచిస్తున్నాయి.
NPS ఎవరికి అనుకూలం?
దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడి క్రమశిక్షణ కావాలనుకునే ఉద్యోగులు, స్వయం ఉపాధి వ్యక్తులు, రిటైర్మెంట్ తర్వాత స్థిర ఆదాయం కోరుకునే వారికి NPS ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
అలాగే పన్ను ఆదా, పెన్షన్ లక్ష్యం, దీర్ఘకాలిక సంపద సృష్టి అనే మూడు అంశాలను కలిపి చూసే వారికి ఇది మరింత సరిపోతుంది.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
NPS మార్కెట్-లింక్డ్ పథకం కాబట్టి రాబడులు స్థిరంగా హామీ ఉండవు; ఫండ్ పనితీరు, ఆస్తి కేటాయింపు, పెట్టుబడి కాలం వంటి అంశాలు ఫలితాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. అంతేకాదు, Tier-I ఖాతా రిటైర్మెంట్ లక్ష్యానికి కట్టుబడి ఉండే ఖాతా కావడంతో డబ్బు అవసరమైనప్పుడు వెంటనే పూర్తిగా తీసుకునే స్వేచ్ఛ ఉండదు.