Vaikuntha Chaturdashi 2026: శివకేశవులను ఒకేసారి పూజించే పవిత్ర రోజు.. శుభ ముహూర్తాలు, పురాణ కథ తెలుసుకోండి!

  • హరిహరుల కలయికకు ప్రత్యేక రోజు
  • నవంబర్ 23న వైకుంఠ చతుర్దశి
  • శివుడికి వెయ్యి కమలాలతో పూజ
  • కాశీలో అర్ధరాత్రి ప్రత్యేక వేడుకలు
Vaikunta

Vaikunta

హిందూ ధర్మంలో ‘వైకుంఠ చతుర్దశి’కి అత్యంత విశిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఈ పవిత్ర పర్వదినం శ్రీమహావిష్ణువు , పరమశివుడు ఇద్దరికీ అంకితం చేయబడింది. ఈ రోజున హరిహరులు ఇద్దరినీ ఒకేసారి భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించడం ఆనవాయితీ. పురాణాల ప్రకారం, వైకుంఠ చతుర్దశి నాడు విష్ణుమూర్తి, శివుడు ఒకరినొకరు కలుసుకుంటారు కాబట్టి దీనిని ‘హరి-హర మిలన్’ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ఏడాది (2026) కార్తీక శుద్ధ చతుర్దశి తిథి నవంబర్ 23వ తేదీ సోమవారం నాడు వస్తోంది.

వైకుంఠ చతుర్దశి శుభ ముహూర్తాలు

పంచాంగం ప్రకారం చతుర్దశి తిథి నవంబర్ 23వ తేదీ తెల్లవారుజామున 02:36 గంటలకు ప్రారంభమై, అదే రోజు రాత్రి 11:42 గంటలకు ముగుస్తుంది. ఈ రోజున స్నాన, జపాలకు బ్రహ్మ ముహూర్తం ఉదయం 04:45 నుండి 05:33 గంటల వరకు ఉండగా, ఉదయం పూజలకు 06:21 నుండి 08:30 గంటల వరకు అనుకూలంగా ఉంది. అలాగే అత్యంత ముఖ్యమైన విష్ణు పూజ , హరి-హర మిలన్ నిర్వహించే నిశీథ కాలం నవంబర్ 23 రాత్రి 11:41 గంటల నుండి 24వ తేదీ అర్ధరాత్రి 12:35 గంటల వరకు ఉంటుంది.

సృష్టి బాధ్యతల అప్పగింత.. హరి-హర మిలన్ వెనుక కథ

వైకుంఠ చతుర్దశి జరుపుకోవడం వెనుక ఆసక్తికరమైన పురాణ గాథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. చాతుర్మాస సమయంలో శ్రీమహావిష్ణువు నాలుగు నెలల పాటు యోగనిద్రలోకి వెళ్తారు. ఆ సమయంలో సృష్టి నిర్వహణ బాధ్యతలను పరమశివుడు చూసుకుంటారు. తిరిగి కార్తీక శుద్ధ చతుర్దశి రోజున విష్ణుమూర్తి యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొనగా, శివుడు సృష్టి బాధ్యతలను తిరిగి ఆయనకు అప్పగిస్తారు. ఈ దివ్య ఘట్టాన్నే ‘హరి-హర మిలన్’గా భక్తులు వేడుకగా జరుపుకుంటారు.

శివుడికి వెయ్యి కమలాలు.. సుదర్శన చక్రం ప్రదానం

మరో పురాణ కథనం ప్రకారం, ఒకసారి శ్రీమహావిష్ణువు కాశీ క్షేత్రంలో పరమశివుడిని 1000 కమలాలతో పూజించాలని సంకల్పించారు. పూజ చేస్తుండగా అందులో ఒక కమలం తక్కువైంది. అప్పుడు తన అచంచలమైన భక్తిని చాటుకుంటూ, కమలనయనుడిగా పిలువబడే విష్ణుమూర్తి తన కంటినే కమలంగా భావించి శివుడికి సమర్పించడానికి సిద్ధపడ్డారు. ఆయన భక్తికి మెచ్చిన మహాదేవుడు ప్రత్యక్షమై, విష్ణువుకు శక్తివంతమైన ‘సుదర్శన చక్రాన్ని’ ప్రసాదించడంతో పాటు వైకుంఠ ధామానికి ఆధిపత్యాన్ని అందించారు. అప్పటి నుండి ఈ రోజున హరిహరులను కలిపి పూజించే సంప్రదాయం మొదలైంది.

పూజా ఫలితం , కాశీలో ప్రత్యేక వేడుకలు

వైకుంఠ చతుర్దశి రోజున ఉపవాసం ఉండి హరిహరులను భక్తితో ఆరాధిస్తే సకల పాపాలు తొలగిపోయి మోక్షం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. విష్ణు ఆరాధన వల్ల వైకుంఠ ప్రాప్తి, శివారాధన వల్ల జీవితంలో సుఖశాంతులు కలుగుతాయి. ముఖ్యంగా వారణాసి (కాశీ)లో ఈ వేడుకను అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఇక్కడ అర్ధరాత్రి వేళ హరి-హర మిలన్ పేరుతో ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం విశేషం.

(గమనిక: పైన పేర్కొన్న వివరాలు ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు, పురాణ గాథలు , పండితుల సూచనల ఆధారంగా అందించబడ్డాయి.)