Puri Jagannath Temple: ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది భక్తులు దర్శించే పూరీ జగన్నాథ క్షేత్రం గురించి ఎన్నో విశేషాలు వినే ఉంటాం. ప్రతి ఏడాది జరిగే జగన్నాథ రథయాత్రకు లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు. అయితే ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన ఒక ఆచారం మాత్రం ఇప్పటికీ భక్తులను ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తూనే ఉంది. అదే ప్రతి 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి జగన్నాథుడు, బలభద్రుడు, సుభద్ర అమ్మవారు, సుదర్శన చక్రం విగ్రహాలను పూర్తిగా మార్చే నవకళేబర మహోత్సవం. ఎందుకు ఇలా చేస్తారు? విగ్రహాలను మార్చే రాత్రి నగరం మొత్తం ఎందుకు చీకటిలో మునిగిపోతుంది? పాత విగ్రహం నుంచి కొత్త విగ్రహానికి మార్చే ఆ అత్యంత రహస్యమైన ‘బ్రహ్మ పదార్థం’ ఏమిటి? అనే సందేహాలు ఎన్నో దశాబ్దాలుగా భక్తుల్లో నెలకొన్నాయి.
నిజానికి ఒడిశాలోని పూరీ జగన్నాథ ఆలయం ప్రపంచంలోని ఇతర ఆలయాల కంటే విభిన్నమైన సంప్రదాయాలను కలిగి ఉంది. ఇక్కడ ప్రతిష్ఠించిన జగన్నాథుడు, బలభద్రుడు, సుభద్రమ్మ, సుదర్శనుడి విగ్రహాలు రాతితో కాకుండా వేప చెక్కతో తయారు చేయబడతాయి. అయితే చెక్క కాలక్రమేణా దెబ్బతినే అవకాశం ఉండటంతో కొంత కాలవ్యవధి తర్వాత కొత్త విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించే సంప్రదాయం ఏర్పడింది. ఈ పవిత్ర ఆచారాన్నే నవకళేబరం అని పిలుస్తారు. “నవ” అంటే కొత్త, “కళేబరం” అంటే శరీరం. అంటే దైవం కొత్త శరీరాన్ని స్వీకరించినట్లుగా ఈ ఆచారాన్ని భావిస్తారు.
నవకళేబరం ప్రతి 12 సంవత్సరాలకు తప్పనిసరిగా జరగదు. హిందూ పంచాంగం ప్రకారం ఆషాఢ మాసంలో అదనపు నెల అయిన మలమాసం వచ్చిన సంవత్సరంలో మాత్రమే ఈ మహోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. అందువల్ల ఇది కొన్నిసార్లు 12 సంవత్సరాలకోసారి, మరికొన్నిసార్లు 19 సంవత్సరాల తర్వాత కూడా జరగవచ్చు. కొత్త విగ్రహాల కోసం ఎంపిక చేసే వేప చెట్లకు కూడా ప్రత్యేకమైన ప్రమాణాలు ఉంటాయి. అవి దాదాపు వందేళ్ల వయస్సు కలిగి ఉండాలి. చెట్టుపై ఎలాంటి లోపాలు ఉండకూడదు. ఆలయ సంప్రదాయాల ప్రకారం ప్రత్యేక బృందం ఈ చెట్లను గుర్తించి, శాస్త్రోక్తంగా వాటితో విగ్రహాలను తయారు చేస్తుంది.
ఈ మహోత్సవంలో అత్యంత రహస్యంగా భావించే ఘట్టం బ్రహ్మ పదార్థం బదిలీ. పాత విగ్రహంలోని ఈ పవిత్ర అంశాన్ని కొత్త విగ్రహంలో ప్రతిష్ఠించే సమయంలో అత్యంత గోప్యత పాటిస్తారు. ఆలయ సంప్రదాయం ప్రకారం ఆ రాత్రి పూరీ నగరంలో విద్యుత్ దీపాలను ఆర్పివేసి, ఆలయం మొత్తం చీకటిలో ఉంచుతారు. ఈ ఆచారాన్ని నిర్వహించే దైతపతి పూజారులు కళ్లకు గంతలు కట్టుకుని, చేతులకు మందపాటి వస్త్రాలు చుట్టుకుని మాత్రమే ఈ ప్రక్రియను పూర్తి చేస్తారు. ఈ పవిత్ర పదార్థాన్ని ఎవరూ ప్రత్యక్షంగా చూడరాదనే సంప్రదాయం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది.
ఈ బ్రహ్మ పదార్థం గురించి అనేక విశ్వాసాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. కొందరు భక్తుల నమ్మకం ప్రకారం అది శ్రీకృష్ణుడి దివ్య హృదయానికి ప్రతీక అని చెబుతారు. ఈ ఆచారంలో పాల్గొన్న కొందరు పూజారులు గతంలో మీడియాతో మాట్లాడిన సందర్భాల్లో, ఆ విగ్రహాలను చేతిలోకి తీసుకున్నప్పుడు గుండె సజీవంగా కొట్టుకుంటున్నట్లుగా అనిపించిందని చెప్పినట్లు కూడా ప్రచారంలో ఉంది.
ప్రతి ఏడాది జరిగే జగన్నాథ రథయాత్ర కూడా భక్తి, విశ్వాసాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఈ యాత్రలో పాల్గొంటే మోక్షం లభిస్తుందని, మనసులోని కామ, క్రోధ, లోభ వంటి దుర్గుణాలు తొలగిపోతాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. అయితే నవకళేబరం మాత్రం ఈ మహాక్షేత్రానికి మరింత ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చిన ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయం. విశ్వాసం, ఆచారం, భక్తి అన్నీ కలిసిన ఈ అపూర్వ పరంపరే పూరీ జగన్నాథ ధామాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా విశిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా నిలబెట్టింది.