Teachers Day Special: హిందూ ధర్మ గ్రంథాలు, రామాయణం, మహాభారతం, వేదాలు, పురాణాల్లో జ్ఞానం, తపస్సు, ఆధ్యాత్మిక శక్తితో విశిష్ట స్థానం సంపాదించుకున్న అనేకమంది గురువుల గురించి ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. వీరు కేవలం వేదాలు, శాస్త్రాలను మాత్రమే బోధించలేదు. ఆయుధ విద్య, రాజనీతి, రాజధర్మం, నీతి, భక్తి, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం వంటి ఎన్నో అంశాల్లో తమ శిష్యులకు మార్గనిర్దేశం చేశారు. అందుకే హిందూ సంప్రదాయంలో గురువుకు అత్యున్నత స్థానం ఇచ్చారు. ప్రతి ఏడాది సెప్టెంబర్ 5న దేశవ్యాప్తంగా ఉపాధ్యాయ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటాం. ఈ సందర్భంగా హిందూ సంప్రదాయంలో విశిష్ట స్థానం పొందిన కొందరు ప్రముఖ గురువులు, ఋషుల గురించి ఈ స్పెషల్ స్టోరీలో తెలుసుకుందాం.
గురు ద్రోణాచార్యుడు
మహాభారతంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ గురువుల్లో ద్రోణాచార్యుడు ఒకరు. మహర్షి భరద్వాజుని కుమారుడిగా చెప్పబడే ద్రోణుడు వేదాలతో పాటు ఆయుధ విద్యలోనూ నిష్ణాతుడయ్యాడు. కౌరవులు, పాండవులకు ఆయుధ విద్యను బోధించిన గురువుగా ఆయనకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. అర్జునుడితో పాటు భీముడు, యుధిష్ఠిరుడు, నకులుడు, సహదేవుడు, దుర్యోధనుడు తదితర రాజకుమారులు ఆయన వద్ద శిక్షణ పొందారు. కర్ణుడు కూడా ద్రోణాచార్యుడి వద్ద విద్య నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించినట్లు మహాభారత కథనం చెబుతుంది. యుద్ధ విద్యలో ఆయనకు ఉన్న ప్రావీణ్యం కారణంగా ద్రోణాచార్యుడు భారతీయ గురు సంప్రదాయంలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.
పరశురాముడు
పరశురాముడిని విష్ణుమూర్తి ఆరవ అవతారంగా హిందూ సంప్రదాయం పేర్కొంటుంది. మహర్షి జమదగ్ని కుమారుడైన పరశురాముడు శివుడి నుంచి ఆయుధ విద్యను, దివ్యాస్త్ర జ్ఞానాన్ని పొందినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. మహాభారత కాలంలో భీష్ముడు, ద్రోణాచార్యుడు, కర్ణుడు వంటి మహా యోధులకు ఆయన యుద్ధ విద్యను బోధించినట్లు కథనాలు ఉన్నాయి. శౌర్యం, తపస్సు, ఆయుధ విద్యలో పరశురాముడికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
దేవగురు బృహస్పతి
బృహస్పతిని దేవతల గురువుగా, వారి ఆచార్యుడిగా హిందూ పురాణాలు పేర్కొంటాయి. వేదాలు, నీతిశాస్త్రం, అర్థశాస్త్రం వంటి అనేక అంశాల్లో ఆయనకు అపారమైన జ్ఞానం ఉన్నట్లు గ్రంథాలు వివరిస్తాయి. దేవతలకు ధర్మం, నీతి, రాజనీతి వంటి విషయాల్లో మార్గనిర్దేశం చేసిన బృహస్పతి.. దేవతల ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక కార్యక్రమాలకు పురోహితుడిగా కూడా వ్యవహరించినట్లు పురాణ కథనాలు చెబుతున్నాయి. స్కంద పురాణం ప్రకారం శివుడి అనుగ్రహంతో ఆయనకు దేవగురు పదవి లభించింది.
గురు శుక్రాచార్యుడు
శుక్రాచార్యుడు అసురుల గురువుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. దేవాసుర సంగ్రామాల్లో అసురులకు మార్గనిర్దేశం చేసిన ఆయనకు అనేక శాస్త్రాల్లో ప్రావీణ్యం ఉన్నట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ప్రత్యేకంగా సంజీవని విద్యలో శుక్రాచార్యుడికి అపారమైన జ్ఞానం ఉన్నట్లు కథనాలు ఉన్నాయి. యుద్ధాల్లో మరణించిన అసురులను తిరిగి జీవింపజేయడానికి ఈ విద్యను ఉపయోగించేవాడని చెబుతారు. రాజనీతి, ధర్మం, శాస్త్రజ్ఞానంలోనూ ఆయనకు విశిష్ట స్థానం ఉంది.
మహర్షి సందీపని
శ్రీకృష్ణుడి గురువుగా మహర్షి సందీపనికి హిందూ సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఉజ్జయినిలోని ఆయన ఆశ్రమంలో శ్రీకృష్ణుడు, బలరాముడు విద్యాభ్యాసం చేసినట్లు పురాణ కథనాలు చెబుతున్నాయి. సందీపని మహర్షి ఆశ్రమంలో వేదాలు, వేదాంతం, ఉపనిషత్తులతో పాటు వివిధ కళలు, ఆయుధ విద్య, రాజనీతి, నీతిశాస్త్రం వంటి అంశాలను బోధించేవారని చెబుతారు. శ్రీకృష్ణుడు తన గురువు వద్ద 64 కళలను అభ్యసించినట్లు ప్రసిద్ధ కథనం ఉంది.
దేవర్షి నారదుడు
నారద మహర్షి హిందూ పురాణాల్లో అత్యంత ప్రసిద్ధ ఋషుల్లో ఒకరు. భక్తి, జ్ఞానం, ధర్మానికి ప్రతీకగా ఆయనను భావిస్తారు. వీణతో నారాయణ నామస్మరణ చేస్తూ లోకాలకు సందేశాన్ని అందించే ఋషిగా ఆయనకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. యుధిష్ఠిరుడికి రాజధర్మం, నీతి గురించి నారదుడు బోధించినట్లు మహాభారతంలో ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. అలాగే ధ్రువుడు, ప్రహ్లాదుడు వంటి భక్తులకు విష్ణుభక్తి మార్గాన్ని చూపినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. వాల్మీకి మహర్షికి కూడా రామకథను తెలియజేసి, ఆయనను రామాయణ రచనకు ప్రేరేపించిన వారిలో నారదుడి పాత్రను పురాణాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
మహర్షి విశ్వామిత్రుడు
క్షత్రియుడిగా జన్మించి తన తపస్సు, ఆధ్యాత్మిక సాధనతో బ్రహ్మర్షి స్థాయిని పొందిన మహర్షిగా విశ్వామిత్రుడిని పేర్కొంటారు. ఆయన రామాయణంలో కీలకమైన పాత్ర పోషించారు. యజ్ఞ రక్షణ కోసం దశరథుడి వద్ద నుంచి శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడిని తన వెంట తీసుకెళ్లిన విశ్వామిత్రుడు వారికి అనేక దివ్యాస్త్రాల జ్ఞానాన్ని అందించినట్లు రామాయణం చెబుతుంది. బల, అతిబల వంటి విద్యలను కూడా వారికి ఉపదేశించినట్లు కథనం ఉంది.
వేదవ్యాస మహర్షి
వేదవ్యాసుడిని ‘గురువులకే గురువు’గా గౌరవిస్తారు. వేదాలను విభజించి, వాటిని శిష్యులకు బోధించే విధంగా వ్యవస్థీకరించినందుకు ఆయనకు వేదవ్యాసుడు అనే పేరు వచ్చిందని సంప్రదాయం చెబుతుంది. మహాభారత మహాకావ్యాన్ని రచించిన మహర్షిగా కూడా వ్యాసుడికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. పైలుడు, జైమిని, వైశంపాయనుడు, సుమంతుడు వంటి శిష్యులకు వరుసగా వేదాలను బోధించినట్లు పురాణ, ఇతిహాస సంప్రదాయాలు చెబుతున్నాయి. గురు పౌర్ణమి సందర్భంగా వ్యాస మహర్షిని ప్రత్యేకంగా స్మరించుకోవడం కూడా ఈ గురు సంప్రదాయానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు.
మహర్షి వశిష్ఠుడు
సప్తర్షుల్లో ఒకరిగా చెప్పబడే మహర్షి వశిష్ఠుడు వేదకాలంలోని ప్రముఖ ఋషుల్లో ఒకరు. ఇక్ష్వాకు వంశానికి గురువుగా, పురోహితుడిగా ఆయన కీలక పాత్ర పోషించినట్లు రామాయణం, పురాణాల్లో ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. అయోధ్య రాజకుటుంబానికి గురువుగా ఉన్న వశిష్ఠుడు దశరథ మహారాజుకు పురోహితుడిగా కూడా వ్యవహరించారు. శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు, భరతుడు, శత్రుఘ్నులు ఆయన మార్గదర్శకత్వంలో విద్యాభ్యాసం చేసినట్లు రామాయణ చెబుతుంది. ధర్మం, రాజనీతి, వేదజ్ఞానంలో వశిష్ఠుడికి విశిష్ట స్థానం ఉంది.
దత్తాత్రేయుడు
దత్తాత్రేయుడిని బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల త్రిమూర్తి స్వరూపంగా భావించే సంప్రదాయం ఉంది. ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం, యోగం, తత్వబోధలో ఆయనకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అనేక మంది రాజులు, ఋషులు ఆయన వద్ద ఆత్మజ్ఞానం, ధర్మం, ఆధ్యాత్మిక సత్యాలను తెలుసుకున్నట్లు పురాణ కథనాలు చెబుతున్నాయి. ప్రకృతిలోని వివిధ అంశాల నుంచి జ్ఞానాన్ని గ్రహించిన దత్తాత్రేయుడి బోధనలు భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో ఎంతో ప్రాముఖ్యత పొందాయి.
మరికొందరు మహా గురువులు
పైన పేర్కొన్న గురువులతో పాటు మహర్షి వాల్మీకి, అగస్త్య మహర్షి, భరద్వాజ మహర్షి వంటి అనేక మంది ఋషులు కూడా హిందూ సంప్రదాయంలో, ఇతిహాసాల్లో విశిష్ట స్థానం పొందారు. వీరి జీవితాలు, బోధనలు జ్ఞానం, ధర్మం, తపస్సు, ఆధ్యాత్మికతకు ప్రతీకలుగా చెబుతారు. అందుకే హిందూ సంప్రదాయంలో “గురువు” అనే పదానికి సాధారణ ఉపాధ్యాయుడి కంటే ఎంతో ఉన్నతమైన అర్థం ఉంది. జ్ఞానాన్ని అందించడంతో పాటు శిష్యుడికి సరైన మార్గాన్ని చూపించడం, ధర్మాన్ని బోధించడం, జీవితాన్ని ఉన్నతంగా తీర్చిదిద్దడం గురువు బాధ్యతగా భావిస్తారు.