UPSC Centenary 2026: UPSC శతాబ్ది వేడుకలు.. యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ వందేళ్ల చరిత్ర ఇదే

UPSC Centenary 2026: దేశంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉన్నత స్థాయి నియామకాలకు కీలకమైన యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (UPSC) 100 ఏళ్ల ప్రస్థానాన్ని పూర్తి చేసుకుంది. 1926 అక్టోబర్ 1న భారత తొలి పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్‌గా ఏర్పడిన ఈ సంస్థ.. శతాబ్ద కాలంలో అనేక మార్పులు, పరిణామాలను దాటి నేడు రాజ్యాంగబద్ధమైన స్వతంత్ర సంస్థగా కొనసాగుతోంది. UPSC శతాబ్ది వేడుకలు 2025 అక్టోబర్ 1న ప్రారంభమై, 2026 అక్టోబర్ 1న ముగింపు దశకు చేరుకున్నాయి.

1926లో సలహా సంస్థగా ప్రారంభం

UPSC చరిత్రను 1926 అక్టోబర్ 1 నుంచి లెక్కిస్తారు. అప్పట్లో ఏర్పడిన పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్‌కు పరిమిత అధికారాలే ఉండేవి. చైర్మన్, సభ్యులను లండన్‌లోని సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ నియమించేవారు. తొలి చైర్మన్‌గా సర్ రాస్ బార్కర్ బాధ్యతలు చేపట్టారు. కమిషన్ ప్రారంభంలో ఢిల్లీలోని మెట్కాఫ్ హౌస్‌లో కార్యకలాపాలు నిర్వహించింది. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో నియామకాలు సిఫార్సులు, పరిచయాల ఆధారంగా కాకుండా ప్రతిభ ఆధారంగా జరగాలనే ఆలోచన 1855లో మరింత స్పష్టమైన రూపం దాల్చింది. అప్పట్లో ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ (ICS) పరీక్షను లండన్‌లో నిర్వహించడం ప్రారంభించారు. అయితే ఆ కాలంలో భారతీయులకు ఈ పరీక్షలో ప్రవేశం చాలా కష్టంగా ఉండేది. పరీక్ష లండన్‌లోనే జరగడంతో పాటు ఇంగ్లిష్‌లో నిర్వహించేవారు. గ్రీక్, లాటిన్ వంటి అంశాలు కూడా పరీక్షలో ఉండేవి.

సత్యేంద్రనాథ్ ఠాగూర్.. తొలి భారతీయ ICS అధికారి

సత్యేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ 1862లో 21 ఏళ్ల వయసులో ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి ICS పరీక్షకు హాజరయ్యారు. 1863లో పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై, 1864లో సేవలో చేరారు. దీంతో బ్రిటిష్ పాలనలోని ICSలో తొలి భారతీయుడిగా గుర్తింపు పొందారు. ఆ తర్వాత సురేంద్రనాథ్ బెనర్జీ, బెహారీ లాల్ గుప్తా, రమేశ్ చంద్ర దత్ తదితరులు కూడా ICSలోకి ప్రవేశించారు. అయితే పరీక్షకు గరిష్ఠ వయోపరిమితిని క్రమంగా తగ్గించడంతో భారతీయ అభ్యర్థులకు అవకాశాలు మరింత పరిమితమయ్యాయి.

తొలిసారి భారత్‌లో ICS పరీక్ష

జాతీయవాదుల డిమాండ్ల నేపథ్యంలో నియామక వ్యవస్థలో మార్పులు మొదలయ్యాయి. Government of India Act, 1919 ద్వారా పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఏర్పాటుకు మార్గం ఏర్పడింది. 1922లో తొలిసారి ICS పరీక్షను భారత్‌లోని అలహాబాద్‌లో కూడా నిర్వహించారు. అదే సమయంలో లండన్‌లోనూ పరీక్ష కొనసాగింది.

లీ కమిషన్ సిఫారసులు

1924లో లీ కమిషన్ (Lee Commission) పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్‌ను చట్టబద్ధమైన శాశ్వత నియామక సంస్థగా ఏర్పాటు చేయాలని సిఫారసు చేసింది. ఈ పరిణామాల అనంతరం 1926లో భారతదేశంలో పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఏర్పాటైంది. 1937లో దీనికి Federal Public Service Commission అనే పేరు వచ్చింది. భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన 1950 జనవరి 26న ఇది Union Public Service Commission (UPSC)గా మారింది.

రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థగా UPSC

స్వాతంత్ర్యం అనంతరం UPSCకి రాజ్యాంగపరమైన హోదా లభించింది. భారత రాజ్యాంగంలోని Part XIVలోని Articles 315 నుంచి 323 వరకు పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లకు సంబంధించిన నిబంధనలు ఉన్నాయి. Article 315 ప్రకారం కేంద్రం, రాష్ట్రాల కోసం పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ల ఏర్పాటుకు రాజ్యాంగం అవకాశం కల్పిస్తుంది. రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు ఉమ్మడి పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఏర్పాటు చేసే నిబంధన కూడా ఉంది.

ఏయే పరీక్షలను UPSC నిర్వహిస్తుంది?

Civil Services Examination
Indian Forest Service Examination
Engineering Services Examination
Combined Medical Services Examination
National Defence Academy & Naval Academy Examination
Combined Defence Services Examination
Central Armed Police Forces (Assistant Commandants) Examination

ఇవే కాకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వ సేవలకు సంబంధించిన మరిన్ని నియామక ప్రక్రియల్లో UPSC కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ల స్వతంత్రత ప్రభుత్వ ఉద్యోగ నియామకాల్లో నిష్పాక్షికతను కాపాడటానికి ముఖ్యమని రాజ్యాంగ రూపకల్పన సమయంలో చర్చించారు. UPSCకి సభ్యుల నియామకం, పదవీకాలం, తొలగింపు వంటి అంశాల్లో రాజ్యాంగపరమైన రక్షణలు ఉన్నాయి. కమిషన్ నియామక పరీక్షలు నిర్వహించడమే కాకుండా, నియామక పద్ధతులు, పదోన్నతులు, క్రమశిక్షణా వ్యవహారాలు తదితర అంశాల్లో ప్రభుత్వానికి సలహా కూడా ఇస్తుంది. కమిషన్ వార్షిక నివేదికను రాష్ట్రపతికి సమర్పిస్తుంది.

100 ఏళ్లలో ఆధునిక మార్పులు

UPSC శతాబ్ది వేడుకల సందర్భంగా కమిషన్ భవిష్యత్‌లో Trust, Transparency, Technology అనే మూడు ప్రధాన సూత్రాలపై దృష్టి సారిస్తున్నట్లు UPSC చైర్మన్ డాక్టర్ అజయ్ కుమార్ తెలిపారు. పరీక్షా ప్రక్రియలో సాంకేతికతను పెంచే చర్యల్లో భాగంగా 2026 సివిల్ సర్వీసెస్ ప్రిలిమినరీ పరీక్షలో AI ఆధారిత ఫేషియల్ ఆథెంటికేషన్ వ్యవస్థను విస్తృతంగా అమలు చేసినట్లు PIB వెల్లడించింది.

శతాబ్ది వేడుకలు

UPSC 100 ఏళ్ల ప్రస్థానాన్ని పురస్కరించుకుని 2026 సెప్టెంబర్ 30, అక్టోబర్ 1 తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో శతాబ్ది కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు. అక్టోబర్ 1న జరిగే కార్యక్రమంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ పాల్గొని UPSC శతాబ్ది స్మారక నాణెం, తపాలా బిళ్లను విడుదల చేయనున్నట్లు PIB తెలిపింది. 1926లో పరిమిత అధికారాలతో సలహా సంస్థగా ప్రారంభమైన UPSC.. స్వతంత్ర భారతదేశంలో రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థగా రూపాంతరం చెంది 100 ఏళ్ల ప్రస్థానాన్ని పూర్తి చేసింది. ఈ శతాబ్ది సందర్భంగా సంస్థ చరిత్రతో పాటు భవిష్యత్‌లో నియామక ప్రక్రియల్లో సాంకేతికత, పారదర్శకత, సమాన అవకాశాలపై దృష్టి సారించే అంశాలు చర్చకు వచ్చాయి.