భారత నౌకాదళం నౌకాదళ సామర్థ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేసుకుంది. సముద్ర గర్భంలో క్లిష్టమైన ఆపరేషన్లు, సబ్మెరైన్ రెస్క్యూ, డీప్-సీ డైవింగ్ వంటి కీలక కార్యకలాపాలకు ఉపయోగపడే స్వదేశీ డైవింగ్ సపోర్ట్ వెసెల్ (DSV) INS Nipun భారత నౌకాదళంలో అధికారికంగా చేరింది. ముంబైలోని నేవల్ డాక్యార్డ్లో నిర్వహించిన ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో ఈ నౌకను భారత నౌకాదళంలోకి చేర్చారు. దేశీయ రక్షణ ఉత్పత్తి, స్వదేశీ నౌకా నిర్మాణ సామర్థ్యాలకు INS Nipun ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగుగా నిలిచింది.
INS Nipun అంటే ఏమిటి?
INS Nipun భారత నౌకాదళానికి చెందిన Nistar-class Diving Support Vessel. దీనిని విశాఖపట్నంలోని ప్రభుత్వ రంగ రక్షణ సంస్థ Hindustan Shipyard Limited (HSL) నిర్మించింది. ‘Nipun’ అనే సంస్కృత పదానికి నైపుణ్యం కలిగిన, క్లిష్టమైన పనిని సమర్థంగా చేయగల వ్యక్తి అనే అర్థం ఉంది. నౌకకు పెట్టిన పేరుకు తగ్గట్టుగానే సముద్ర గర్భంలో అత్యంత క్లిష్టమైన కార్యకలాపాలను నిర్వహించే సామర్థ్యాలను ఇది కలిగి ఉంది.
300 మీటర్ల లోతు వరకు డైవింగ్ ఆపరేషన్లు
INS Nipunలో అత్యాధునిక డైవింగ్ వ్యవస్థలు, అండర్వాటర్ ఇంటర్వెన్షన్ సామర్థ్యాలు ఉన్నాయి. వీటి సహాయంతో సముద్రంలో క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో పనిచేసే డైవర్లకు దీర్ఘకాలిక సహాయాన్ని అందించవచ్చు. ఈ నౌక 300 మీటర్ల లోతు వరకు డైవింగ్ ఆపరేషన్లకు మద్దతు ఇవ్వగలదు. దీంతో సముద్ర గర్భంలో రక్షణ, పరిశీలన, నిర్వహణ వంటి అనేక కీలక పనులు నిర్వహించేందుకు అవకాశం ఉంటుంది.
సబ్మెరైన్ రెస్క్యూలో కీలక పాత్ర
INS Nipunలోని ప్రధాన సామర్థ్యాల్లో ఒకటి వేగవంతమైన సబ్మెరైన్ రెస్క్యూ ఆపరేషన్లకు మద్దతు ఇవ్వడం. ఏదైనా సబ్మెరైన్ ప్రమాదానికి గురైనప్పుడు సముద్ర గర్భంలో చిక్కుకున్న సిబ్బందిని రక్షించేందుకు అవసరమైన కార్యకలాపాల్లో ఈ నౌక కీలకంగా ఉపయోగపడుతుంది. అంతేకాకుండా, సముద్రంలో విపత్తులు సంభవించినప్పుడు విపత్తు సహాయక చర్యలు, మానవతా కార్యకలాపాలు నిర్వహించడానికి కూడా INS Nipunను వినియోగించవచ్చు.
ఆధునిక నావిగేషన్, స్టేషన్ కీపింగ్ వ్యవస్థలు
INS Nipunలో ఆధునిక నావిగేషన్, ప్లాట్ఫామ్ మేనేజ్మెంట్, ప్రెసిషన్ స్టేషన్ కీపింగ్ వ్యవస్థలు ఉన్నాయి. సముద్రంలో ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో నౌకను ఖచ్చితమైన స్థానంలో నిలిపి ఉంచడం డైవింగ్, అండర్వాటర్ రెస్క్యూ వంటి కార్యకలాపాల్లో అత్యంత కీలకం. INS Nipunలోని ఈ వ్యవస్థలు క్లిష్టమైన సముద్ర కార్యకలాపాలను మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించేందుకు సహాయపడతాయి. దీనికి అదనంగా ప్రత్యేకమైన డైవింగ్ సదుపాయాలు, అండర్వాటర్ ఇంటర్వెన్షన్ సిస్టమ్స్, వైద్య సహాయ సదుపాయాలు కూడా ఉన్నాయి.
75 శాతం స్వదేశీ నిర్మాణం
INS Nipunలో మరో ముఖ్యమైన ప్రత్యేకత దాని స్వదేశీ నిర్మాణం. ఈ నౌకలో సుమారు 75 శాతం భాగాలు దేశీయంగా తయారైనవేనని పేర్కొంటున్నారు. భారతీయ పరిశ్రమలు, MSME సంస్థలు నౌక నిర్మాణంలో కీలకంగా భాగస్వామ్యం అయ్యాయి. దీంతో డీప్-సీ మిషన్ల కోసం విదేశీ సాంకేతికతపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించే దిశగా ఇది ముఖ్యమైన అడుగుగా మారింది. ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపడుతున్న ‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’ కార్యక్రమానికి రక్షణ రంగంలో మరో ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది.
భారత సముద్ర భద్రతకు ఎందుకు కీలకం?
భారత్కు సుమారు 7,500 కిలోమీటర్ల తీరరేఖ ఉంది. ఇంత విస్తారమైన సముద్ర ప్రాంతాన్ని పర్యవేక్షించడం, సముద్ర భద్రతను బలోపేతం చేయడం, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో వేగంగా స్పందించడం భారత నౌకాదళానికి అత్యంత కీలకం. ఈ నేపథ్యంలో డీప్-సీ డైవింగ్, సబ్మెరైన్ రెస్క్యూ, అండర్వాటర్ ఇంటర్వెన్షన్ సామర్థ్యాలు కలిగిన నౌకలు వ్యూహాత్మకంగా ఎంతో ముఖ్యమైనవి.
రెండు తీరాల్లోనూ బలోపేతమైన సామర్థ్యం
ఈ తరగతికి చెందిన తొలి నౌక INS Nistarను 2025 జూలైలో భారత నౌకాదళంలో చేర్చారు. ఇది తూర్పు తీరంలోని విశాఖపట్నంలో స్థావరంగా ఉంది. ఇప్పుడు INS Nipunను పశ్చిమ తీరంలోని ముంబైలో మోహరించడం ద్వారా భారతదేశంలోని తూర్పు, పశ్చిమ తీరాల్లో డైవింగ్ సపోర్ట్, సబ్మెరైన్ రెస్క్యూ సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేయవచ్చు. దీంతో దేశంలోని రెండు ప్రధాన తీర ప్రాంతాల్లో సముద్ర గర్భ కార్యకలాపాలకు అవసరమైన మద్దతు వ్యవస్థ మరింత పటిష్టం కానుంది.