Chanakya Niti: ఎదుటివారితో తీయతీయగా మాట్లాడుతూ మనసులో మాత్రం స్వార్థం (selfishness) దాచుకునే మనుషుల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండాలని ఆచార్య చాణక్యుడు (Chanakya) చెప్పారు. ఇతరులకు సాయం చేయడం, అందరితో మంచిగా ఉండటం చాలా మంచి అలవాటే. కానీ ప్రతి ఒక్కరూ మీ ఫీలింగ్స్ (feelings) ని గౌరవిస్తారని అనుకోవడానికి లేదు. కొందరు మీ మంచితనాన్ని లేదా అమాయకత్వాన్ని బలహీనత (weakness) గా భావించి, తమ అవసరాల కోసం వాడుకోవడం మొదలుపెడతారు. మొదట్లో చిన్న చిన్న సాయాలతో మొదలయ్యే వీరి డిమాండ్లు కాలక్రమేణా మారుతాయట. చాణక్య నీతి (Chanakya Niti) ప్రకారం, ఇతరులను నమ్మడంతో పాటు వారి అసలు స్వభావం ఏంటో అంచనా వేయడం కూడా మనకు రావాలి. అలా మనం జాగ్రత్తగా ఉండాల్సిన ఐదు రకాల వ్యక్తుల గురించి ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
మొదటి రకం వారు గౌరవం (respect) ఇవ్వని మనుషులు. నలుగురిలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే కాదు.. ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు కూడా మిమ్మల్ని తక్కువ చేసి మాట్లాడే లేదా అవమానించే వ్యక్తులకు మీ లైఫ్లో అంత ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సిన పనిలేదు. వీళ్లు రిలేషన్షిప్స్ (relationships)లో సమానత్వానికి, మర్యాదకు విలువ ఇవ్వరు. పని పడినప్పుడు మాత్రం మీ దగ్గరకు వస్తారు కానీ, తమ ప్రవర్తనలో మాత్రం ఎలాంటి మార్పు చేసుకోరు. అందుకే ఏ బంధంలోనైనా మీ సెల్ఫ్ రెస్పెక్ట్ (self-respect) విషయంలో మాత్రం రాజీ పడకండి.
రెండో రకం కేవలం అవసరం (need/benefit) కోసం మాత్రమే బంధాలు కొనసాగించేవారు. మీకు ఉన్న పరిచయాలు, పలుకుబడి లేదా ఆర్థిక స్థితిగతులు చూసి కొందరు మీకు దగ్గరవుతారు. తమ పని అయ్యేంత వరకు మీతో కబుర్లు చెబుతూ, కలివిడిగా ఉంటారు. ఒకసారి అవసరం తీరిపోయాక వారి బిహేవియర్ (behavior) పూర్తిగా మారిపోతుంది. ఇలాంటి వారిని గుర్తించాలంటే, ఎలాంటి స్వార్థం లేకుండా మామూలు సమయాల్లో కూడా వారు మీతో టచ్ (touch) లో ఉంటున్నారా లేదా అనేది గమనించాలి.
మూడో రకం.. ఇతరులపై ఆధారపడే (dependent) స్వభావం ఉన్నవారు. ప్రతి చిన్న సమస్యకూ, పెద్ద విషయానికీ ఎదుటివారి మీదే ఆధారపడుతూ, తమ బాధ్యతలను తప్పించుకుంటారు. తమ నిర్ణయాలు కూడా వేరే వాళ్లే తీసుకోవాలని, సమస్యలు కూడా వాళ్లే పరిష్కరించాలని కోరుకుంటారు. దీనివల్ల సాయం చేసే వాళ్లు నెమ్మదిగా వారి బాధ్యతల్లో ఇరుక్కుపోతారు. అందుకే అవసరమైనప్పుడు హెల్ప్ చేయండి కానీ, ఎవరినీ స్వయం సమృద్ధి (self-reliant) లేకుండా ఆపకండి.
నాలుగో రకం.. సలహాలను పట్టించుకోని (ignoring advice) వారు. కొందరు సలహాలు అడుగుతారు కానీ, వాటిని పాటించకుండా తమకు తోచినట్లే చేస్తారు. ఒకవేళ ఆ నిర్ణయం బెడిసికొడితే, మళ్లీ ఇతరుల వైపు ఆశగా చూస్తారు. ఇలాంటి తీరును బట్టి చూస్తే, వారికి పరిష్కారం (solution) కంటే సానుభూతి (sympathy) కావాలని అర్థమవుతుంది. పదేపదే ఒకే సమస్యలో ఇరుక్కోకుండా, తమ నిర్ణయాలకు వారే బాధ్యత తీసుకోవడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
ఐదో రకం.. తమ తప్పులను ఇతరులపై తోసేసే (blaming others) మనుషులు. తమ తప్పులను ఒప్పుకోవడానికి బదులు, ఎప్పుడూ వేరే వాళ్ల మీద నిందలు వేస్తుంటారు. తమ వైఫల్యాలకు కూడా ఇతరులే కారణమని చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తారు. కొన్నిసార్లు మాటలతో మభ్యపెట్టి, ఎదుటివారిలోనే గిల్ట్ (guilt) కలిగేలా చేస్తారు. ఇలాంటి వారి బారిన పడకుండా ఉండాలంటే, ఫ్యాక్ట్స్ (facts) ఆధారంగా మీ పాయింట్ స్పష్టంగా చెప్పండి, అనవసరంగా మిమ్మల్ని మీరు తప్పుగా భావించుకోకండి.
ఇంతకీ చాణక్య నీతి మనకు ఇచ్చే అసలు పాఠం ఏమిటంటే, ఎవరితోనైనా బంధం కలుపుకునే ముందు వారి నడవడిక, ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవాలి. పైకి కనిపించే తీయని మాటలు ఎవరి మంచితనానికీ గ్యారంటీ (guarantee) కావు. నిజమైన బంధాల్లో నమ్మకం, గౌరవం, పరస్పర సహకారం చాలా ముఖ్యం. ఇతరుల పట్ల ఉదారంగా ఉండండి, కానీ మీ బౌండరీస్ (boundaries) ఏంటో కూడా స్పష్టంగా సెట్ చేసుకోవడం నేర్చుకోండి.

