చైత్రం మొదలుకుని ఫాల్గుణం వరకూ పన్నెండు నెలలున్నాయి. చాంద్రమానాన్ని అనుసరించి చైత్రమాసంలో సమశీతోష్ణకాలమైన వసంత ఋతువు ఆరంభమవుతుంది. జగత్తంతా చైతన్యవంతమయ్యే కాలమిది. మన బుద్ధి కూడా వికాసం పొందుతుంది. చిత్త నక్షత్రంతో దేహం చైతన్యవంతమవుతుందని ఆయుర్వేదం చెబుతోంది. ఏడాదిలో అత్యంత ఉత్సాహభరితమైన మాసం చైత్రమాసం. అందుకే ఉగాదినాడు ఆరు రుచులతో స్వాగతం పలుకుతాం.
ఉగాది పండుగ తెలుగు వారందరికీ అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగ. ఇది కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు, తెలుగు నూతన సంవత్సరానికి నాంది. ‘ఉగాది’ అనే పదం ‘యుగ’ (కాలం) మరియు ‘ఆది’ (ప్రారంభం) అనే రెండు పదాల కలయిక నుంచి పుట్టింది. అంటే, ఇది ఒక కొత్త యుగానికి లేదా కాలానికి ప్రారంభం అని అర్థం. బ్రహ్మ దేవుడు ఈ రోజే సృష్టిని ప్రారంభించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఉగాది అనగానే అందరికీ ముందుగా గుర్తొచ్చేది ‘ఉగాది పచ్చడి’. ఇందులో ఆరు రకాల రుచులు ఉంటాయి. ఇవి జీవితంలోని వివిధ భావోద్వేగాలకు సంకేతాలు:
తీపి (బెల్లం): సంతోషం
పులుపు (చింతపండు): నేర్పుగా వ్యవహరించాల్సిన పరిస్థితులు
చేదు (వేప పువ్వు): బాధలు లేదా కష్టాలు
ఉప్పు (ఉప్పు): జీవితంలో రుచి/ఉత్సాహం
వగరు (మామిడి ముక్కలు): కొత్త సవాళ్లు
కారం (మిరపపొడి/మిరియాలు): కోపం లేదా ఆవేశం
ఈ రోజున దేవాలయాల్లో లేదా పండితుల ద్వారా పంచాంగ శ్రవణం జరుగుతుంది. ఆ సంవత్సరంలో వర్షాలు ఎలా ఉంటాయి, పంటలు ఎలా పండుతాయి, మరియు రాశి ఫలాల ప్రకారం ఎవరికి ఎలా ఉంటుందో తెలుసుకోవడం ఒక ఆచారం. ఉగాది చైత్ర మాసంలో వస్తుంది. ఈ సమయంలో వసంత ఋతువు ప్రారంభమవుతుంది. చెట్లు చిగుర్చి, కోయిలలు పాటలు పాడుతూ ప్రకృతి అంతా ఎంతో అందంగా మారుతుంది. ఇది కొత్త ఆశలకు మరియు కొత్త ఆశయాలకు సంకేతం. పచ్చడితో పాటు, చాలా ఇళ్లలో బొబ్బట్లు (భక్ష్యాలు), పులిహోర వంటి పిండి వంటలు చేసుకుని కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి ఆనందిస్తారు.