Amazon Mystery: భూమిపై ఇప్పటికీ పూర్తిగా ఛేదించలేని రహస్యాలు ఏమైనా ఉన్నాయా అని ఎవరైనా అడిగితే, అమెజాన్ ఫారెస్ట్ పేరు తప్పకుండా వినిపిస్తుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఉష్ణమండల అడవిగా గుర్తింపు పొందిన ఈ అరణ్యం, కేవలం ప్రకృతి సంపదకే కాదు, మానవ నాగరికతకు దూరంగా ఇప్పటికీ తమదైన ప్రపంచంలో జీవిస్తున్న అనేక గిరిజన తెగలకు కూడా నిలయంగా ఉంది. ఆధునిక టెక్నాలజీతో అంతరిక్షాన్ని చేరుకున్న ఈ కాలంలో కూడా, అమెజాన్ లో ఎవరు నివసిస్తున్నారు? ఇంకా ఎంతమంది ప్రపంచానికి తెలియకుండా ఉన్నారు? అనే ప్రశ్నలకు శాస్త్రవేత్తల దగ్గర కూడా పూర్తి సమాధానాలు లేవు. అందుకే అమెజాన్ ఇప్పటికీ భూమిపై అతిపెద్ద రహస్య ప్రపంచంగా నిలిచింది.
దక్షిణ అమెరికాలో దాదాపు 60 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్న అమెజాన్ ఫారెస్ట్ భారతదేశం కంటే దాదాపు రెండింతల పెద్దది. బ్రెజిల్, పెరూ, బొలీవియా, కొలంబియా, ఈక్వెడార్, వెనిజులా, గయానా, సురినామ్ దేశాలతో పాటు ఫ్రెంచ్ గయానా వరకు ఈ అరణ్యం విస్తరించి ఉంది. ప్రపంచంలోనే అత్యధిక నీటి ప్రవాహాన్ని కలిగిన అమెజాన్ నది కూడా ఈ అరణ్యానికే జీవనాధారం. దట్టమైన చెట్ల కారణంగా చాలా ప్రాంతాల్లో సూర్యకాంతి నేలపైకి కూడా చేరదు. అందుకే ఇప్పటికీ అనేక ప్రాంతాలు పూర్తిగా అధ్యయనం చేయలేదు.
జీవ వైవిధ్యం పరంగా చూస్తే అమెజాన్కు సాటే లేదు. లక్షలాది మొక్కలు, జంతువులు, పక్షులు, కీటకాలు ఇక్కడ నివసిస్తున్నాయి. శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటివరకు గుర్తించని వేలాది జీవజాతులు కూడా ఈ అడవిలోనే ఉన్నాయని అంచనా. జాగ్వార్, హార్పీ ఈగల్, పింక్ రివర్ డాల్ఫిన్, దక్షిణ రెండు కాళ్ల స్లాత్, పిగ్మీ మార్మోసెట్, ఎంపెరర్ టామరిన్ వంటి అరుదైన జంతువులు ఇక్కడే కనిపిస్తాయి. అలాగే 2,400కుపైగా మంచినీటి చేపల జాతులు, 370కిపైగా సరీసృపాల జాతులు, సుమారు 50 వేల మొక్కల జాతులు అమెజాన్ను ప్రపంచ జీవ వైవిధ్యానికి కేంద్రంగా నిలబెడుతున్నాయి. వీటిలో అనేక మొక్కలు ఆధునిక వైద్య పరిశోధనల్లో కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
అయితే అమెజాన్ గొప్పతనం కేవలం ప్రకృతితోనే పరిమితం కాలేదు. ప్రపంచానికి పూర్తిగా దూరంగా జీవిస్తున్న గిరిజన తెగలు కూడా ఈ అడవికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకొచ్చాయి. బ్రెజిల్ ప్రభుత్వ సంస్థ నేషనల్ ఫౌండేషన్ ఆఫ్ ఇండిజినస్ పీపుల్స్ (FUNAI) అంచనా ప్రకారం, బ్రెజిల్లోని అమెజాన్ ప్రాంతంలోనే 113కు పైగా ఆదివాసీ తెగలు ఉన్నాయి. వీటిలో చాలా తెగలు ఇప్పటికీ బయటి ప్రపంచంతో ఎలాంటి సంబంధం లేకుండా జీవిస్తున్నాయి. పెరూ, బొలీవియా, కొలంబియా, ఈక్వెడార్లలో కూడా ఇలాంటి తెగలు ఉన్నట్లు గుర్తించారు. వీరికి తమదైన భాషలు, సంస్కృతి, వేట పద్ధతులు, జీవన విధానాలు ఉన్నాయి.
ప్రపంచానికి తెలిసిన ఒంటరి తెగల్లో మసాకో తెగ అత్యంత ఆసక్తికరమైనది. ఈ సమాజం గురించి ఇప్పటికీ చాలా తక్కువ సమాచారం మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. బ్రెజిల్లో ఏర్పాటు చేసిన ఆటోమేటెడ్ కెమెరాలు, ఉపగ్రహ చిత్రాల ద్వారా మాత్రమే వీరి ఉనికిని నిర్ధారించారు. వీరు తమ గ్రామాలను కాలానుగుణంగా మార్చుకుంటూ అడవిలో సంచరిస్తుంటారు. మూడు మీటర్ల పొడవైన విల్లంబులతో వేటాడటం, బయటివారిని అడ్డుకునేందుకు నేలలో వేలాది పదునైన ముళ్లను నాటడం వంటి ప్రత్యేక జీవన విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నారు. 1990ల ప్రారంభంలో సుమారు 100 మందికి లోపే ఉన్న ఈ తెగ జనాభా ప్రస్తుతం 200 నుంచి 250 మధ్యకు పెరిగినట్లు FUNAI అంచనా వేస్తోంది.
ఇంకా కకాటైబో, కరఫవ్యాన, వావోరాని, వాహివా వంటి అనేక గిరిజన తెగలు కూడా అమెజాన్లో నివసిస్తున్నట్లు గుర్తించారు. వీరిలో కొందరు సంచార వేటగాళ్లుగా జీవిస్తే, మరికొందరు చిన్న స్థాయిలో వ్యవసాయం చేస్తూ పండ్లు, కూరగాయలు, ఇతర పంటలను సాగు చేస్తుంటారు. అయితే అడవుల నరికివేత, అక్రమ కలప వ్యాపారం, గనుల తవ్వకాలు, చమురు అన్వేషణ వంటి కార్యకలాపాలు ఈ తెగల ఉనికికే ముప్పుగా మారుతున్నాయి.
శాస్త్రవేత్తలు ఈ తెగలను ప్రత్యక్షంగా సంప్రదించడానికి కూడా ఆసక్తి చూపడం లేదు. కారణం, ఆధునిక ప్రపంచంలో సాధారణమైన ఫ్లూ వంటి వ్యాధులపైనా వీరికి రోగనిరోధక శక్తి లేకపోవడమే. బయటివారితో ఒక్కసారి సంబంధం ఏర్పడినా తీవ్రమైన అంటువ్యాధులు వ్యాపించి మొత్తం సమాజం ప్రమాదంలో పడే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే FUNAI వంటి సంస్థలు దూరం నుంచే కెమెరాలు, ఉపగ్రహ చిత్రాల ద్వారా వీరి పరిస్థితిని గమనిస్తూ, అవసరమైన రక్షణ చర్యలు చేపడుతున్నాయి.
2023లో ‘నేచర్’ జర్నల్లో ప్రచురితమైన పరిశోధన ప్రకారం, అమెజాన్లోని కొన్ని ఒంటరి తెగల జనాభా క్రమంగా పెరుగుతున్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఉపగ్రహ చిత్రాల్లో కొత్త వ్యవసాయ భూములు, విస్తరించిన నివాసాలు కనిపించడం దీనికి ఆధారంగా పేర్కొన్నారు. మరోవైపు అంతర్జాతీయ నివేదిక ప్రకారం అమెజాన్, గ్రాన్ చాకో ప్రాంతాల్లో 61 ఒంటరి గిరిజన సమూహాలు అధికారికంగా గుర్తించగా, మరో 128 సమూహాల ఉనికి ఇంకా పూర్తిగా ధృవీకరించాల్సి ఉంది.
ప్రకృతి, జీవ వైవిధ్యం, మానవ చరిత్ర, రహస్య జీవన విధానాలు అన్నీ ఒకేచోట కలిసిన అరుదైన ప్రపంచమే అమెజాన్. ఆధునిక నాగరికతకు వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో, తమ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను కాపాడుకుంటూ జీవిస్తున్న ఈ గిరిజన తెగలు మానవ చరిత్రలో చివరి సమాజాలుగా నిలిచాయి. అందుకే అమెజాన్ను కేవలం ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద అడవిగా కాకుండా, ఇంకా పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేని రహస్య ప్రపంచంగా శాస్త్రవేత్తలు అభివర్ణిస్తున్నారు.