Government Schools Decline: ప్రభుత్వ పాఠశాలలు మూతపడడం ఓవైపు అయితే.. ప్రైవేట్ స్కూళ్లు పెద్ద సంఖ్యలో పెరిగిపోతున్న ఘటనలు ఇంకో వైపు.. అయితే, దేశంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలల పరిస్థితిపై తాజా UDISE+ డేటా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. 2024-25తో పోలిస్తే 2025-26లో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక, ఉన్నత ప్రాథమిక పాఠశాలల సంఖ్య దాదాపు 9,900 మేర తగ్గినట్లు లోక్సభలో సమర్పించిన గణాంకాలు వెల్లడించాయి. ఈ తగ్గుదల విద్యా రంగంలో చర్చకు దారితీసింది.
8.89 లక్షల నుంచి 8.80 లక్షలకు..
UDISE+ డేటా ప్రకారం 2024-25లో దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ ప్రాథమిక, ఉన్నత ప్రాథమిక స్థాయి పాఠశాలల సంఖ్య 8.89 లక్షలకు పైగా ఉంది. 2025-26 నాటికి ఈ సంఖ్య 8.80 లక్షలకు తగ్గింది. అంటే ఏడాది వ్యవధిలో దాదాపు 9,900 పాఠశాలల తగ్గుదల నమోదైంది. కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ UDISE+ 2025-26 నివేదికను జూలై 2026లో విడుదల చేసింది.
మేఘాలయ, తెలంగాణ, ఏపీలో భారీ తగ్గుదల
రాష్ట్రాల వారీగా చూస్తే మేఘాలయలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక, ఉన్నత ప్రాథమిక పాఠశాలల సంఖ్యలో అత్యధిక తగ్గుదల నమోదైనట్లు తాజా గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఆ తర్వాత తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లోనూ గణనీయమైన తగ్గుదల కనిపించింది. ఈ పరిణామం ముఖ్యంగా గ్రామీణ, మారుమూల ప్రాంతాల్లో ప్రభుత్వ విద్య అందుబాటుపై చర్చకు దారితీస్తోంది. తెలంగాణకు సంబంధించిన గత UDISE+ వివరాలు కూడా ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో మౌలిక వసతుల సమస్యలను సూచించాయి. రాష్ట్రంలోని దాదాపు 16 శాతం ప్రభుత్వ, స్థానిక సంస్థల ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఒకే తరగతి గదితో పనిచేస్తున్నట్లు గత నివేదిక పేర్కొంది.
కొన్ని రాష్ట్రాల్లో మాత్రం పెరుగుదల
దేశవ్యాప్తంగా అన్ని రాష్ట్రాల్లోనూ ప్రభుత్వ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గలేదు. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో పాఠశాలల సంఖ్య స్వల్పంగా పెరిగినట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఛత్తీస్గఢ్లో పెరుగుదల నమోదైనట్లు సమాచారం. అంటే పాఠశాలల సంఖ్యలో మార్పులు రాష్ట్రాలవారీగా భిన్నంగా ఉన్నాయి.
విద్యార్థుల కొరతే కారణమా?
ఇప్పుడు ప్రధానంగా ఎదురవుతున్న ప్రశ్న ఇదే. ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో ప్రభుత్వ పాఠశాలలు తగ్గడానికి విద్యార్థుల సంఖ్య తగ్గడమే కారణమా? అయితే ఈ ప్రశ్నకు విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ నుంచి స్పష్టమైన సమాధానం రాలేదు. మొత్తం ప్రభుత్వ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గినప్పటికీ, అందులో ఎన్ని పాఠశాలలు ప్రత్యేకంగా విద్యార్థుల కొరత కారణంగా మూసివేయబడ్డాయి లేదా విలీనం చేయబడ్డాయనే విషయాన్ని కేంద్రం స్పష్టంగా వెల్లడించలేదు. అందువల్ల 9,900 పాఠశాలల తగ్గుదలను పూర్తిగా విద్యార్థుల కొరతకు ఆపాదించడం ప్రస్తుతం సరైనది కాదు.
పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గడం ఎందుకు కీలకం?
ప్రభుత్వ పాఠశాలలు ముఖ్యంగా గ్రామీణ, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాల పిల్లలకు విద్యను అందించే కీలక వేదికలు. పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గితే విద్యార్థులు మరో పాఠశాలకు ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు. ముఖ్యంగా ప్రాథమిక స్థాయిలో సమీపంలోనే పాఠశాల అందుబాటులో ఉండటం విద్యార్థుల హాజరు, విద్య కొనసాగింపుపై ప్రభావం చూపే అంశంగా ఉంటుంది. అదే సమయంలో పాఠశాలల విలీనం లేదా పునర్వ్యవస్థీకరణ వల్ల కొన్ని ప్రాంతాల్లో వనరులను సమర్థంగా వినియోగించే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. అయితే ఇలాంటి చర్యల వల్ల విద్యార్థుల ప్రయాణ దూరం, ఉపాధ్యాయుల లభ్యత, మౌలిక వసతులు, విద్యా నాణ్యత వంటి అంశాలపై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతోందన్నది కూడా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.
మొత్తంగా చూస్తే, ఒక్క ఏడాదిలో దాదాపు 9,900 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక, ఉన్నత ప్రాథమిక పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గడం గమనించదగ్గ పరిణామం. మేఘాలయ, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో తగ్గుదల ఎక్కువగా ఉండటం మరింత ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది. అయితే ఈ పాఠశాలలన్నీ విద్యార్థుల కొరత కారణంగానే మూతపడ్డాయని చెప్పడానికి ప్రస్తుతం అధికారికంగా సరిపడా ఆధారాలు లేవు. పాఠశాలల విలీనం, పునర్వ్యవస్థీకరణ, స్థానిక పరిస్థితులు, విద్యార్థుల సంఖ్య వంటి అంశాలపై మరింత స్పష్టమైన సమాచారం అవసరం.