Red Necked Nightjar : ప్రకృతిలోని జీవజాలం సాధారణంగా సూర్యుడి గమనాన్ని బట్టి తమ దినచర్యను ప్లాన్ చేసుకుంటాయి. కానీ, ‘రెడ్-నెక్డ్ నైట్జార్’ (Caprimulgus ruficollis) అనే పక్షి మాత్రం ఇందుకు భిన్నంగా తన పూర్తి జీవిత చక్రాన్ని చందమామతో ముడిపెట్టుకుంది. సుమారు 29.5 రోజుల చంద్రుని దశలకు అనుగుణంగా ఈ పక్షులు తమ వలసలు, సంతానోత్పత్తి , వేట వంటి కీలక కార్యకలాపాలను క్రమబద్ధీకరించుకుంటాయి. పౌర్ణమి వెలుగులు ఈ పక్షుల జీవితంలో ఎంతటి ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్నాయో ఇటీవల జరిగిన శాస్త్రీయ పరిశోధనలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
రెడ్-నెక్డ్ నైట్జార్ పక్షులు ప్రధానంగా రాత్రివేళల్లో కీటకాలను వేటాడి తింటాయి. చీకటి రాత్రులతో పోలిస్తే, పౌర్ణమి నాటి వెన్నెల కాంతిలో ఇవి కీటకాలను చాలా స్పష్టంగా గుర్తించగలవు. అందుకే పౌర్ణమి సమయంలో వీటి ఆహార వేట దాదాపు 100 శాతం పెరుగుతుందని పరిశోధకులు గుర్తించారు. ‘సైన్స్ అడ్వాన్సెస్’లో ప్రచురితమైన నివేదిక ప్రకారం, ఈ పక్షులు ఆఫ్రికాలోని ఉప-సహారా ప్రాంతంలో శీతాకాలం గడిపే సమయంలో, పౌర్ణమి వెలుగును ఆధారంగా చేసుకుని తమ కార్యకలాపాలను రెట్టింపు చేస్తాయి. వెన్నెల కాంతిలో దృష్టి సామర్థ్యం పెరగడం వల్ల కీటకాలను సులభంగా వేటాడటమే కాకుండా, వలస ప్రయాణాలను కూడా చంద్రుడి పెరుగుతున్న దశలకు (Waxing phase) అనుగుణంగానే ప్రారంభిస్తాయి. దీనివల్ల సుదీర్ఘ ప్రయాణాల్లోనూ ఇవి సమర్థవంతంగా వేట సాగించగలవు.
ఈ పక్షుల సంతానోత్పత్తి చక్రం కూడా చంద్రుని దశలతో అద్భుతంగా అనుసంధానమై ఉంటుంది. లండ్ విశ్వవిద్యాలయం పరిశోధనల ప్రకారం, నైట్జార్ పక్షులు గుడ్లు పెట్టే సమయం సరిగ్గా పౌర్ణమి నాటికి పిల్లలు పొదిగేలా షెడ్యూల్ చేసుకుంటాయి. పెరుగుతున్న దశలో ఉన్న పిల్ల పక్షులకు అధిక మోతాదులో ఆహారం అవసరం అవుతుంది. నెలలోనే అత్యంత ప్రకాశవంతమైన రాత్రులు ఉండే పౌర్ణమి సమయంలో తల్లిదండ్రులు ఎక్కువ గంటల పాటు వేటాడి, తమ పిల్లలకు అవసరమైన కీటకాలను సమకూర్చడానికి ఈ సమయం ఎంతో సహాయపడుతుంది. ఇంధనం ఎక్కువగా ఖర్చయ్యే ఇలాంటి కీలక ఘట్టాలను వెన్నెల రాత్రులతో సరిపోల్చడం అనేది వీటి పరిణామ క్రమంలోని ఒక అద్భుత లక్షణం.
చంద్రుని కాంతి లేని అమావాస్య వంటి చీకటి రాత్రుల్లో ఈ పక్షులు తమ శక్తిని వృథా చేయవు. ఇవి దృష్టి ద్వారా వేటాడే పక్షులు కావడంతో, చీకటిలో వేటాడటం వల్ల లభించే క్యాలరీల కంటే ఖర్చయ్యే ఇంధనమే ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే అమావాస్య సమయంలో ఇవి తమ జీవక్రియను తగ్గించుకుని (Facultative hypometabolism), ఒకే చోట స్థిరంగా ఉండి శక్తిని పొదుపు చేసుకుంటాయి. తిరిగి వెన్నెల కాంతి వచ్చే వరకు వేచి ఉండి, వేట ప్రారంభించడం వీటి ప్రత్యేకత.
ప్రకృతి సిద్ధమైన ఈ చంద్రుని గమనాన్ని నమ్ముకుని జీవిస్తున్న నైట్జార్ పక్షులకు మానవ నిర్మిత ‘కాంతి కాలుష్యం’ (Light pollution) పెద్ద శాపంగా మారింది. ఇంటర్నేషనల్ డార్క్-స్కై అసోసియేషన్ హెచ్చరికల ప్రకారం, పట్టణాల్లోని కృత్రిమ కాంతులు ఈ పక్షుల సహజమైన జీవన శైలిని గందరగోళానికి గురిచేస్తున్నాయి. ఈ కృత్రిమ కాంతి వల్ల వలస ప్రయాణ సమయాలు తప్పుగా అంచనా వేయడం, ఆహార అన్వేషణలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవడం వంటి సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి. సహజమైన చీకటి , వెన్నెలపై ఆధారపడే ఇటువంటి జీవజాతులను కాపాడుకోవడానికి రాత్రివేళల్లో పెరుగుతున్న కాంతి కాలుష్యంపై అవగాహన పెంచుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.