Why Indian Youth Are Delaying Marriage: ఒకప్పుడు వయసు రాగానే పెళ్లి చేసుకోవడం తప్పనిసరి మైలురాయిగా ఉండేది. “ఏ వయసుకా ముచ్చట” అంటూ కుటుంబ సభ్యులు, సమాజం పెళ్లికి తొందర పెట్టేవాళ్లు. కానీ గత కొన్నేళ్లుగా మన సమాజంలో ఆ చిత్రం వేగంగా మారుతోంది. నేటి యువతలో పెళ్లిని వాయిదా వేసుకునే ధోరణి లేదా అసలు పెళ్లి వద్దనుకునే ఆలోచనలు పెరుగుతున్నాయి. మారుతున్న ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక పరిస్థితులకు అద్దం పడుతున్న పెద్ద మార్పుగా దీన్ని భావిస్తున్నారు. వివాహ వయసు పెరగడం, పెళ్లి పట్ల యువత ఆలోచనల్లో మార్పు రావడం పలు సర్వేలు, నివేదికల్లో స్పష్టంగా నమోదవుతున్నాయి.
నేషనల్ ఫ్యామిలీ హెల్త్ సర్వే (NFHS-5) గణాంకాల ప్రకారం, దేశంలో తొలి వివాహానికి సగటు వయసు క్రమంగా పెరుగుతోంది. 2005–06లో 20–49 ఏళ్ల మహిళల్లో తొలి వివాహ సగటు వయసు 17.2 ఏళ్లుగా ఉండగా, 2019–21 నాటికి అది 19.2 ఏళ్లకు చేరింది. ఇదే కాలంలో 25–29 ఏళ్ల పురుషులలో ఇది 22.6 నుంచి 24.9 ఏళ్లకు పెరిగింది. అలాగే, గతంలో నిర్వహించిన యుగవ్–మింట్–CPR సర్వే ప్రకారం, మిలీనియల్స్, జెన్-జీ యువతలో 23 శాతం మంది పెళ్లి, పిల్లలపై ఆసక్తి లేదని పేర్కొన్నారు. పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ విద్య పూర్తి చేసిన అవివాహితులలో మూడింట ఒక వంతుకు పైగా 30 ఏళ్ల తర్వాతే పెళ్లి చేసుకోవాలని భావిస్తున్నట్లు ఆ సర్వే వెల్లడించింది. మరోవైపు, 25–30 ఏళ్లు దాటినా పెళ్లి కాకపోతే గతంలోలా తల్లిదండ్రులు తీవ్రంగా ఆందోళన చెందడం తగ్గిందని, పిల్లల కెరీర్, ఆర్థిక స్థిరత్వం, వ్యక్తిగత నిర్ణయాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారని జాతీయ స్టాటిస్టికల్ విభాగం విడుదల చేసిన ‘యూత్ ఇన్ ఇండియా’ నివేదిక విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి.
గత దశాబ్ద కాలంలో యువత జీవనశైలి, ఆలోచనా విధానంలో వచ్చిన మార్పులు వివాహ వ్యవస్థపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఉన్నత విద్య, మెరుగైన ఉద్యోగావకాశాల కోసం యువత చిన్న పట్టణాల నుంచి హైదరాబాద్, బెంగళూరు, ముంబై, ఢిల్లీ వంటి మెట్రో నగరాలకు వలస వెళుతున్నారు. ఈ క్రమంలో కెరీర్లో స్థిరపడేందుకు 20ల చివరి వరకు లేదా 30 ఏళ్ల వరకు సమయం పడుతోంది. ముఖ్యంగా యువతులలో చదువు, ఉద్యోగాల ద్వారా ఆర్థిక స్వతంత్రత పెరగడంతో, ఆర్థిక భద్రత కోసం లేదా సామాజిక హోదా కోసం పెళ్లి చేసుకోవాలనే పాత భావన క్రమంగా కనుమరుగవుతోంది. దీనికి తోడు, డేటింగ్ యాప్లు, లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్లు, స్వేచ్ఛాయుతమైన జీవనశైలి పట్ల అవగాహన పెరగడం వల్ల పెళ్లిని ఒకే ఒక్క సంబంధంగా కాకుండా అనేక ఎంపికలలో ఒకటిగా చూడటం మొదలైంది. చుట్టూ పెరుగుతున్న విడాకుల కేసులు, వైవాహిక జీవితాల్లో వస్తున్న మనస్పర్ధలను చూస్తున్న యువత, తొందరపడి బంధంలోకి అడుగుపెట్టడానికి వెనుకాడుతున్నారు.
యువత పెళ్లికి దూరంగా ఉండటానికి ప్రధానంగా నాలుగు కారణాలు కనిపిస్తున్నాయి. మొదటిది ఆర్థిక భారం. మెట్రో నగరాల్లో పెరుగుతున్న ఇంటి అద్దెలు, నిత్యావసర ఖర్చులు, పిల్లల చదువుల ఖర్చులను తలచుకుని, తమ సంపాదన తమకే సరిపోతున్నప్పుడు కుటుంబ భారాన్ని ఎలా మోయగలమనే ఆర్థిక అభద్రతా భావం వారిని వేధిస్తోంది. రెండోది కెరీర్, పని ఒత్తిడి. వృత్తిపరమైన ఎదుగుదలపై పూర్తి దృష్టి పెట్టడం, అధిక పని గంటలు, ఉద్యోగ అభద్రత కారణంగా పెళ్లి తర్వాత వర్క్-లైఫ్ బ్యాలెన్స్ కష్టమవుతుందని వారు భావిస్తున్నారు. మూడోది వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ. సింగిల్గా ఉన్నప్పుడు సమయం, ఖర్చులు, ప్రయాణాలు, నిర్ణయాలపై పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉంటుందని, బాధ్యతలు పెరిగితే తమ వ్యక్తిగత ఇష్టాలకు చోటు తగ్గుతుందనే ఆందోళన యువతలో పెరుగుతోంది. నాలుగోది భాగస్వామి ఎంపికలో ఆచితూచి వ్యవహరించడం. కేవలం వయసు అయిపోతోందనో, కుటుంబ ఒత్తిడి కోసమో కాకుండా, తమ విలువలు, అభిరుచులు, కెరీర్ లక్ష్యాలు కలిసే సరైన వ్యక్తి దొరికితేనే పెళ్లి చేసుకోవాలనే పట్టుదలతో యువత ఉంటున్నారు. మొత్తంగా చూస్తే, పెళ్లికి యువత దూరంగా ఉండటం అంటే సమాజంలో బంధాలకు విలువ లేకుండా పోయిందని కాదు. బంధాలను నిర్వచించే పద్ధతిలో వస్తున్న మార్పు ఇది.

